Oʻzbekistonda nogironligi boʻlgan xodimlar: ish beruvchi majburiyatlari

Yigirmadan ortiq xodimli tashkilotlar (Aholi bandligi toʻgʻrisidagi qonunning 39-moddasi) tuman yoki shahar Kengashi qaroriga muvofiq ish oʻrinlarini zaxiraga qoʻyadi. I va II guruh nogironligi boʻlgan xodimlar ish haqi kamaytirilmagan qisqartirilgan ish vaqtiga hamda kamida 30 kalendar kunlik taʼtilga (Mehnat kodeksining 429-moddasi) haqli, ish beruvchilar esa bir nechta alohida subsidiyadan foydalanishi mumkin.

Qisqacha:

• kvota mexanizmi xodimlarining oʻrtacha roʻyxatdagi soni yigirmadan ortiq boʻlgan tashkilotga tatbiq etiladi (Aholi bandligi toʻgʻrisidagi qonunning 39-moddasi); jami zaxira 7 foizdan oshmaydi, uning ichida nogironligi boʻlgan shaxslar uchun kamida 3 foiz ajratiladi;
• tashkilot ish oʻrinlarini 1-sentabrgacha belgilaydi, 15-sentabrgacha ular haqida xabar beradi va keyingi yil uchun qarorni 15-noyabrdan kechiktirmay oladi;
• I va II guruh xodimlar uchun haftasiga koʻpi bilan 36 soat (Mehnat kodeksining 427-moddasi), kamida 30 kunlik haq toʻlanadigan taʼtil va 14 kungacha haq toʻlanmaydigan taʼtil belgilanadi;
• yordam choralari xodimni ishga qabul qilish uchun oyiga 660.000 soʻm, I–II guruh dasturi boʻyicha bir martalik 4.080.000 soʻm va ish joyini moslashtirish uchun 17.600.000 soʻmgacha toʻlovni oʻz ichiga oladi;
• ish beruvchi kvota, mehnat shartnomasi, tibbiy shartlar va tanlangan subsidiya mezonlarini alohida tasdiqlaydi: bir yordam turi boshqasining oʻrnini bosmaydi.

Yangilangan: 2026-yil 05-sentyabr

Ishlash huquqi, kvotalar va ishga qabul

Kim va qayerda ishlashi mumkin

Nogironlikning oʻzi qonuniy bandlik turini tanlashni cheklamaydi. Qonun odatdagi mehnat sharoitlarida (Nogironligi boʻlgan shaxslarning huquqlari toʻgʻrisidagi qonunning 42-moddasi), ixtisoslashtirilgan korxonalar, sexlar va uchastkalarda ishlashga, shuningdek yakka tartibdagi yoki qonunchilikda taqiqlanmagan boshqa faoliyat bilan shugʻullanishga ruxsat beradi.

Qonundagi tushuncha barqaror jismoniy, aqliy, sensor yoki ruhiy nuqsonlari tufayli ijtimoiy yordam, himoya va boshqalar bilan teng ishtirok etish uchun sharoitga muhtoj shaxsni anglatadi. Qonun oqilona moslashtirishni (qonunning 3-moddasi) shaxsga huquqlaridan boshqalar bilan teng foydalanish imkonini beradigan muayyan holatdagi oʻzgartirishlar sifatida ham belgilaydi.

Ish beruvchi uchun bu nogironlik guruhiga qarab umumiy taqiq qoʻyish emas, balki aniq ishni alohida baholash zarurligini anglatadi. Qarshi koʻrsatmalar, yuklama va ish rejimi tibbiy tavsiyalar bilan belgilanadi, nomzodning malakasi esa lavozimning qonuniy talablariga nisbatan baholanadi.

Ish oʻrinlari kvotasi qanday ishlaydi

Ish oʻrinlarining eng kam soni barcha ish beruvchilarga tatbiq etilmaydi va tashkilot oʻzi belgilaydigan foiz emas. Bu tartib xodimlarining oʻrtacha roʻyxatdagi soni yigirmadan ortiq boʻlgan tashkilotlar uchun nazarda tutilgan. Kengash qarori jami xodimlarning koʻpi bilan 7 foizini qamrab olishi mumkin, shundan kamida 3 foizi nogironligi boʻlgan shaxslar uchun ajratiladi.

Nogironligi boʻlgan shaxslarning huquqlari toʻgʻrisidagi qonunning 43-moddasi hanuz kamida uch foizni va mahalliy ijro etuvchi hokimiyat organlarini tilga oladi. Aholi bandligi toʻgʻrisidagi qonunning amaldagi 39-moddasidagi tartibga koʻra yillik qarorni tuman yoki shahar Kengashi qabul qiladi. Ish beruvchi faqat umumiy foizga emas, unga yetkazilgan Kengash qaroriga amal qiladi.

Yillik zaxiralash tartibi (Aholi bandligi toʻgʻrisidagi qonunning 39-moddasi) quyidagicha:

Nogironligi boʻlgan shaxs uchun ish oʻrni mehnat sharoitlari boʻyicha attestatsiyadan oʻtkazilgan boʻlishi va sogʻliq holati hamda qarshi koʻrsatmalarni hisobga olgan holda vazifalarni toʻsiqsiz bajarish imkonini berishi kerak. Tegishli xodimlar allaqachon ishlayotgan ish oʻrinlari ham hisobga olinadi. Kvotani mehnat organi yoʻllanmasi bilan yoki talablarga mos nomzodni mustaqil ishga qabul qilish orqali toʻldirish mumkin.

Misol. Xodimlarning oʻrtacha roʻyxatdagi soni 100 nafar boʻlsa, qarorda 7 tagacha zaxiradagi ish oʻrni, shundan kamida 3 tasi nogironligi boʻlgan shaxslar uchun belgilanishi mumkin. Tashkilot uchun majburiy son aynan unga tegishli qarorda koʻrsatiladi.

Ishga qabul qilish qanday oʻtadi

Nogironligi boʻlgan shaxslar aholining ijtimoiy ehtiyojmand toifasiga kiradi. Nomzod zaxiradagi ish oʻrniga yoʻllangan, boʻsh ish oʻrni mavjud va ish belgilangan talablarga mos boʻlsa, ish beruvchi uni ishga qabul qilishi shart (Aholi bandligi toʻgʻrisidagi qonunning 38-moddasi). Mehnat kodeksi zaxiradagi ish oʻrinlariga boʻlgan huquqni alohida mustahkamlaydi (Mehnat kodeksining 423-moddasi).

Kamsitishni umumiy taqiqlash xodimning ishchanlik xususiyatlari va mehnat natijalariga bogʻliq boʻlmagan bevosita hamda bilvosita cheklovlarni qamrab oladi. Yuqori ijtimoiy himoyaga muhtoj shaxslar uchun maxsus shartlar kamsitish hisoblanmaydi. Jabrlangan shaxs buzilishni bartaraf etish, moddiy zarar va maʼnaviy ziyonni qoplashni talab qilishi mumkin. Mehnat huquqlarining tengligi Mehnat kodeksining 4-moddasida belgilangan.

Ish oʻrinlarining eng kam soni hisobidan yoʻllangan nomzodni rad etish noqonuniy hisoblanadi. Nomzod talab qilsa, ish beruvchi uch kun ichida yozma asos berishi shart (Mehnat kodeksining 119-moddasi). Bunday javob berilmasligi shikoyat qilishga toʻsqinlik qilmaydi.

Nizo yuzaga kelsa, nomzod ish bilan taʼminlash, moddiy zarar va maʼnaviy ziyonni qoplashni talab qilishi mumkin. Rad etish qonuniyligini ish beruvchi isbotlaydi (Mehnat kodeksining 120-moddasi), shuning uchun vakansiya, yoʻllanma, baholash natijasi va rad etishning tibbiy asosini hujjatlashtirish lozim.

2025-yil 1-iyundan «Yagona milliy ijtimoiy himoya» axborot tizimida mehnatga layoqatli nogironligi boʻlgan shaxslarning elektron reyestri yuritiladi. 2025-yil 1-avgustdan Yagona milliy mehnat tizimida nomzodning jismoniy holati, imkoniyatlari va malakasini hisobga oladigan ish oʻrinlarini zaxiralash tizimi ishlaydi.

Bu yerda nogironligi boʻlgan nomzodga doir maxsus qoidalar berilgan. Hujjatlarning umumiy roʻyxati, shartnoma mazmuni, buyruq va YAMMTda roʻyxatdan oʻtkazish xodimni ishga qabul qilish haqidagi maqolada tushuntirilgan. Kadrlar xizmati nomzodni tanlagandan keyin undan foydalanadi.

Ish joyi, vaqt, ish haqi va taʼtil

Ish joyida nimalarni hisobga olish kerak

Ish beruvchi sogʻliq holati boʻyicha qarshi koʻrsatilgan ishni topshira olmaydi. Tibbiy-ijtimoiy ekspert komissiyasining (TIEK) toʻliqsiz ish vaqti, yuklamani kamaytirish va boshqa sharoitlar haqidagi tavsiyalari ish beruvchi uchun majburiy (Mehnat kodeksining 424-moddasi).

Ish haqi, ish vaqti, dam olish va taʼtil shartlari nogironligi boʻlgan xodimning holatini qonunda belgilangan darajadan yomonlashtirishi yoki boshqa xodimlarga nisbatan huquqlarini cheklashi mumkin emas. Nogironlik sababli ishga qabul qilmaslik, lavozimda koʻtarmaslik yoki mehnat shartnomasini bekor qilish taqiqlanadi. TIEK xulosasi sogʻliq holati vazifalarni bajarishga toʻsqinlik qilishi yoki xavfsizlikka tahdid tugʻdirishini tasdiqlasa, istisno qoʻllanadi. Teng mehnat sharoitlari Mehnat kodeksining 425-moddasida mustahkamlangan.

Ishga qabul qilishdan oldin majburiy tibbiy koʻrik oʻtkaziladi, keyin xodim har yili koʻrikdan oʻtadi; xarajatlarni ish beruvchi toʻlaydi. Bu maxsus tibbiy koʻrik qoidasi Mehnat kodeksining 426-moddasida berilgan. Majburiy koʻrik vaqtida xodimning ish joyi va oʻrtacha ish haqi saqlanadi (Mehnat kodeksining 360-moddasi). Koʻrikdan oʻtmagan yoki tibbiy tavsiyalarga rioya qilishdan boʻyin tovlagan xodimni ish beruvchi ishdan chetlashtirishi shart.

Moslashtirish muayyan cheklovga bogʻliq: binoga kirish, ish mebeli, dasturiy taʼminot, aloqa vositalari, signalizatsiya yoki ish jarayonining boshqa rejimi. Jihoz xarid qilish TIEK tavsiyalariga amal qilish majburiyatini bekor qilmaydi, tibbiy tavsiya esa zaxiradagi ish oʻrnini attestatsiyadan oʻtkazish oʻrnini bosmaydi.

Ish vaqti va ish haqini qanday belgilash kerak

I va II guruh nogironligi boʻlgan xodimlar haftasiga koʻpi bilan 36 soat ishlaydi. Smena davomiyligi TIEK tavsiyalariga muvofiq belgilanadi, biroq besh kunlik haftada 7 soat 30 daqiqadan, olti kunlik haftada esa 6 soatdan oshmasligi kerak. Haftalik va kunlik chegaralar Mehnat kodeksining 427-moddasida belgilangan.

Bu toʻliqsiz ish vaqti emas, balki qisqartirilgan ish vaqti. Qisqartirilgan norma ish haqi kamaytirilmagan holda qoʻllanadi (Mehnat kodeksining 183-moddasi): maxsus normani toʻliq bajargan xodim shartnomadagi toʻliq norma uchun belgilangan haqni oladi.

Toʻliqsiz ish vaqti boshqa rejimdir. TIEK tavsiyasida shunday rejim nazarda tutilgan boʻlsa, ish beruvchi nogironligi boʻlgan shaxsning iltimosiga koʻra uni belgilashi shart. Bunda ish haqi ishlangan vaqt yoki bajarilgan ish hajmiga mutanosib hisoblanadi, ammo taʼtil davomiyligi, mehnat staji va boshqa huquqlar kamaymaydi. Toʻliqsiz ish vaqti qoidalari Mehnat kodeksining 186-moddasida berilgan.

Misol. Toʻliq oylik norma uchun maosh 6 000 000 soʻm boʻlsa, I yoki II guruh xodim belgilangan 36 soatlik haftani toʻliq ishlab, 6 000 000 soʻmlik maoshni saqlab qoladi. TIEK 18 soatlik toʻliqsiz rejimni tavsiya qilsa va shartnomada vaqtga mutanosib haq nazarda tutilsa, hisoblangan ish haqi 3 000 000 soʻmni tashkil etadi.

Xizmat safari, tungi ish, ish vaqtidan tashqari ish, dam olish yoki bayram kunidagi ishga faqat xodimning roziligi bilan (Mehnat kodeksining 428-moddasi) va TIEK tavsiyalarida taqiq boʻlmagan taqdirda yoʻl qoʻyiladi. Tibbiy tavsiya bunday yuklamani istisno qilsa, rozilikning oʻzi yetarli emas.

Bu maqolada tungi, ish vaqtidan tashqari yoki bayram kunidagi ish uchun qoʻshimcha haq hisoblanmaydi. Formulalar va eng kam koeffitsiyentlar ish vaqti hamda ish haqi haqidagi maqolalarda berilgan. Ular nogironligi boʻlgan xodimga doir maxsus cheklovlar bilan birga qoʻllanadi.

Qanday taʼtillar beriladi

I yoki II guruh nogironligi boʻlgan xodimga har yili kamida 30 kalendar kun taʼtil beriladi (Mehnat kodeksining 429-moddasi). Xodim taʼtil vaqtini oʻzi tanlaydi va uni taʼtildan chaqirib olish mumkin emas. Nogironlik ish yili davomida belgilansa yoki olib tashlansa, taʼtil davomiyligi tegishli maqom amal qilgan vaqtga mutanosib hisoblanadi.

Birinchi ish yilida bunday xodim oʻz xohishiga koʻra toʻliq haq toʻlanadigan taʼtilni olti oy tugashidan oldin oladi (Mehnat kodeksining 227-moddasi). Ikkinchi va keyingi ish yillarida tanlangan vaqtda taʼtil olish huquqi (Mehnat kodeksining 228-moddasi) taʼtil jadvalida hisobga olinadi.

Nogironligi boʻlgan xodimni joriy ish yilida taʼtilsiz qoldirish mumkin emas (Mehnat kodeksining 230-moddasi). Haq toʻlanadigan taʼtildan tashqari, ish beruvchi yozma arizaga koʻra I yoki II guruh xodimga har yili 14 kalendar kungacha ish haqi saqlanmaydigan taʼtil berishi shart (Mehnat kodeksining 430-moddasi).

Taʼtil haqini hisoblash, taʼtilni koʻchirish va qismlarga boʻlishning umumiy qoidalari bu yerda takrorlanmaydi. Kadrlar xizmati jadval tuzayotganda yoki toʻlovni hisoblayotganda ularni Taʼtillar maqolasidan tekshirishi mumkin.

Subsidiyalar va imtiyozlar

Qanday subsidiya va imtiyozlar mavjud

Ish beruvchi yordam turini uning alohida shartlariga qarab tanlaydi: nogironlik guruhi, ishga joylashtirish usuli, bandlik muddati, ish haqi miqdori, kvotadan ortiq ishga qabul qilish, oʻqitish yoki moslashtirish turi. Amaldagi choralar yagona universal toʻlovdan iborat emas. BHM — bazaviy hisoblash miqdori; quyidagi summalar saytdagi amaldagi BHM miqdori bilan hisoblanadi.

I–II guruhlar bandligini bir martalik qoʻllab-quvvatlash uchun shartlar bajarilganidan keyin olti oy ichida YAMIH AT yoki YIDXP orqali murojaat qilinadi. Tizim reyestr maʼlumotini, roʻyxatdan oʻtgan shartnomani va ish haqi hisoblanganligini tekshiradi; murojaat ikki ish kunida koʻrib chiqiladi.

Maxsus xizmat toʻlovi xizmat turiga bogʻliq: tegishli nuqsoni boʻlgan kamida 5 xodimni qamrab olgan surdotarjimon uchun oyiga 3.520.000 soʻm; kamida 10 nafar I–II guruh xodimni qamrab olgan psixolog uchun 4.400.000 soʻm; hamrohlik xizmati uchun har bir shaxsga 2.200.000 soʻm. Ish beruvchi faqat bitta xizmat turini tanlashi mumkin, hamrohlik xizmati esa koʻpi bilan ikki oy moliyalashtiriladi.

I yoki II guruh xodimga kamida mehnatga haq toʻlashning eng kam miqdorida ish haqi toʻlaydigan nodavlat yuridik shaxs ijtimoiy soliqni 1 foizlik stavkada hisoblaydi. Yakka tartibdagi tadbirkorga bunday xodim boʻyicha ijtimoiy soliq hisoblanmaydi.

Ish beruvchi har bir yordam turining shartlarini alohida bajarsa, bir nechta choradan birga foydalanish mumkin. VMQning 405-son qarori boʻyicha toʻlov oluvchi boshqa subsidiya va imtiyozlar olish huquqini saqlab qoladi.

Misol. Bir xodim uchun umumiy ishga qabul qilish subsidiyasi olti oyda 660.000 × 6 = 3.960.000 soʻmni tashkil etadi. Ijtimoiy ehtiyojmand shaxs kvotadan ortiq ishga olingan boʻlsa, alohida toʻlov 880.000 × 12 = 10.560.000 soʻm boʻladi. I–II guruh dasturida uch oy davomida oyiga kamida 2.720.000 soʻm ish haqi toʻlangandan keyin bir martalik 4.080.000 soʻm nazarda tutilgan. Har bir summa uchun huquq alohida tekshiriladi.

Moslashtirish subsidiyasini qanday olish kerak

Yangi toʻlov ish oʻrni va mehnat sharoitlariga qilingan tasdiqlangan xarajatlarni har bir ish oʻrni uchun 17.600.000 soʻmgacha qoplaydi. Ish beruvchi moslashtirishni tugatgandan keyin roʻyxatdan oʻtgan hududidagi bandlik boʻlimiga YIDXP yoki YAMMT orqali murojaat qiladi.

Arizada ish beruvchi va xodim maʼlumotlari, xarajatlar summasi hamda bank rekvizitlari koʻrsatiladi. Unga ishga qabul qilish buyrugʻi va uch oylik ish haqi maʼlumoti ilova qilinadi. Hujjatlar toʻliq boʻlmasa yoki amalda moslashtirish bajarilmagan boʻlsa, asoslantirilgan rad javobi beriladi.

Bandlik boʻlimi mutaxassisi uch kun ichida joyiga chiqib tekshiradi, natijani suratga oladi va mutaxassis, ish beruvchi hamda xodim imzolaydigan dalolatnoma tuzadi. Ijobiy xulosadan keyin haqiqiy xarajatlar limit doirasida bir ish kuni ichida toʻlanadi.

Toʻliq ilova 11 guruhdagi 57 vositani qamrab oladi. Quyidagi jadval toʻliq roʻyxat emas, faqat misollarni koʻrsatadi:

Misol. Tasdiqlangan xarajat 12 000 000 soʻm boʻlsa va 17.600.000 soʻmlik chegara bundan yuqori boʻlsa, subsidiya haqiqiy 12 000 000 soʻm bilan cheklanadi. Xarajat 17.600.000 soʻmdan oshsa, farqni ish beruvchi qoplaydi.

Oʻtkazish, boʻshatish va javobgarlik

Qachon boshqa ishga oʻtkazish yoki boʻshatish mumkin

Tibbiy xulosa xodimni doimiy ravishda yengilroq yoki xavfsizroq ishga oʻtkazishni talab qilsa, boʻsh ish oʻrni mavjud boʻlganda ish beruvchi xodimning roziligi bilan uni oʻtkazishi shart. Xodim taklifni rad etsa yoki mos ish boʻlmasa, mehnat shartnomasi ishdan boʻshatish nafaqasi bilan bekor qilinishi mumkin. Sogʻliq boʻyicha oʻtkazish Mehnat kodeksining 143-moddasi bilan tartibga solinadi.

Shartnomani bekor qilishdan oldin ish beruvchi xodimning mutaxassisligi va malakasiga mos ishni, keyin boshqa mavjud ishni, zarur boʻlsa, muddatli mos ishni taklif qiladi. Taklif tibbiy xulosaga mos boʻlishi kerak. Boʻsh ishlarni taklif qilish tartibi Mehnat kodeksining 144-moddasida belgilangan.

Nogironlik sababli mehnat shartnomasini bekor qilishga yoʻl qoʻyilmaydi. Tibbiy istisno faqat TIEK xulosasi vazifalarni bajarish mumkin emasligi yoki xavfsizlikka tahdidni tasdiqlasa qoʻllanadi. Tashkilot toʻliq tugatilgan holatdan tashqari, nogironligi boʻlgan shaxs vaqtincha mehnatga qobiliyatsiz yoki taʼtilda boʻlganida ish beruvchi tashabbusi bilan shartnomani bekor qilib boʻlmaydi. Ishdan boʻshatishni taqiqlash Nogironligi boʻlgan shaxslarning huquqlari toʻgʻrisidagi qonunning 42-moddasida belgilangan.

Shtat qisqartirilganda avval xodimlarning malakasi va mehnat unumdorligi taqqoslanadi. Faqat ular teng boʻlsa, nogironlik qonunda sanab oʻtilgan boshqa holatlar qatori ishda qolish uchun afzallik beradi (Mehnat kodeksining 167-moddasi); bu qisqartirishga mutlaq taqiq emas.

Bu yerda faqat tibbiy va kamsitishga qarshi maxsus cheklovlar koʻrib chiqilgan. Umumiy tartib, xabardor qilish, toʻlov va nizolashish mehnat shartlarini oʻzgartirish hamda xodimni ishdan boʻshatish haqidagi maqolalarda tushuntirilgan. Buyruq chiqarishdan oldin ular tekshiriladi.

Ish beruvchi qanday javobgarlikka tortiladi

Kengashning ish oʻrinlari eng kam soni haqidagi qarorini bajarmaslik mansabdor shaxsga 4.400.000–8.800.000 soʻm jarima solishga sabab boʻladi. Vakansiya yoki kvota doirasidagi ish oʻrni mavjud boʻlganda yoʻllangan nomzodni asossiz rad etish uchun ham shu miqdor qoʻllanadi. Bir yil ichida takroriy huquqbuzarlik uchun jarima 8.800.000–13.200.000 soʻmni tashkil etadi. Jarima miqdorlari MJtKning 50-moddasida belgilangan.

Notoʻgʻri maʼlumot, texnik kamchilik yoki hisob-kitob xatosi tufayli notoʻgʻri toʻlangan subsidiya aniqlanganidan keyin bir oy ichida Jamgʻarmaga qaytarilishi kerak. Ixtiyoriy qaytarilmagan summa sud tartibida undiriladi.

Jarimadan tashqari, noqonuniy rad etish ish bilan taʼminlash va zararni qoplash talabi bilan yakunlanishi mumkin. Tibbiy tavsiyalar, ish vaqti yoki taʼtil huquqlarini buzish holatga qarab mehnat toʻgʻrisidagi qonunchilikning alohida buzilishi hisoblanadi.

Oʻzgarishlar va ish beruvchi tekshiruvi

2025–2026-yillarda nimalar oʻzgardi

• OʻRQ-1109-son qonun 2025-yil 30-dekabrda Aholi bandligi toʻgʻrisidagi qonunning 39-moddasidagi tuman va shahar hokimlari hamda hokimliklarini xalq deputatlari tuman va shahar Kengashlari bilan almashtirdi. Mehnat organi qabul qilingan qarorni tashkilotga 15-noyabrgacha yetkazadi.
• 2026-yil 1-yanvardan VMQning 405-son qaroridagi I–II guruh nogironligi boʻlgan shaxslarning barqaror bandligi uchun subsidiya faqat dastlab sanab oʻtilgan viloyatlar va Qoraqalpogʻistonda emas, respublikaning barcha hududlarida amal qiladi.
• Vazirning 2026-yil 4-maydagi 03-2026/B-son buyrugʻi 2026-yil 7-mayda 3832-son bilan roʻyxatdan oʻtkazilib, 8-mayda eʼlon qilingan va Bandlikka koʻmaklashish davlat jamgʻarmasi subsidiyalarining yangi tartibini belgilagan. Buyruq rasmiy eʼlon qilinganidan uch oy oʻtgach kuchga kiradi, shu sababli yangilanish sanasida oʻqitish, kvotadan ortiq ishga qabul qilish va ish oʻrnini moslashtirishga tatbiq etiladi.

Ish beruvchi nimani tekshirishi kerak

Ishga qabul qilish va subsidiya soʻrashdan oldin ish beruvchi nomzod hamda ish oʻrni boʻyicha bitta ishchi hujjatlar toʻplamini shakllantiradi:

1. tashkilotga Kengash qarori tatbiq etilishini va unda nechta ish oʻrni koʻrsatilganini tekshirish;
2. lavozim va mehnat sharoitlarini qarshi koʻrsatmalar bilan solishtirish, amaldagi TIEK tavsiyalarini olish;
3. dastlabki tibbiy koʻrikni ish beruvchi hisobidan oʻtkazish va natijasini rasmiylashtirish;
4. toʻsiqsiz foydalaniladigan, attestatsiyadan oʻtkazilgan ish oʻrnini tayyorlash va moslashtirish xarajatlarini tasdiqlovchi hujjatlarni saqlash;
5. mehnat shartnomasini tuzish va roʻyxatdan oʻtkazish, zarur maxsus ish vaqti rejimini alohida qayd etish;
6. tanlangan subsidiya yoki soliq imtiyozi uchun talab qilinadigan miqdorda ish haqi hisoblash;
7. zarur bandlik muddatini bajarish, tegishli tizim orqali murojaat qilish hamda qaror, tekshiruv dalolatnomasi va toʻlov hujjatlarini saqlash;
8. yillik tibbiy koʻrik, taʼtil va ortiqcha toʻlov aniqlanganda mablagʻni qaytarish muddati kalendarini yuritish.

Bu tartib toʻrtta alohida majburiyatni ajratadi: kvotani bajarish, individual mehnat sharoitlariga rioya qilish, kadrlar hisobini toʻgʻri yuritish va davlat yordamini hujjatlar bilan tasdiqlash.

Koʻp beriladigan savollar

Har bir ish beruvchi nogironligi boʻlgan shaxslar uchun uch foiz ish oʻrni ajratishi shartmi?

Yoʻq. Ish oʻrinlarining eng kam soni mexanizmi xodimlarining oʻrtacha roʻyxatdagi soni yigirmadan ortiq tashkilotlarga tatbiq etiladi. Tuman yoki shahar Kengashi muayyan tashkilotlar boʻyicha qaror qabul qiladi; jami eng kam son 7 foizdan oshmaydi, uning ichida nogironligi boʻlgan shaxslar uchun kamida 3 foiz ajratiladi. Ish beruvchi unga yetkazilgan qarorni bajaradi va tegishli xodimlar band qilgan mos ish oʻrinlarini hisobga olishi mumkin.

Ish beruvchi yoʻllanma bilan kelgan nogironligi boʻlgan nomzodni rad etishi mumkinmi?

Rad etish nogironlikning oʻziga emas, ishning qonuniy talablariga hujjatlar bilan tasdiqlangan nomuvofiqlikka, jumladan tibbiy qarshi koʻrsatmaga asoslanishi mumkin. Nomzod eng kam son hisobidan yoʻllangan va mos vakansiya mavjud boʻlsa, ish beruvchi uni ishga qabul qilishi shart. Nomzod talab qilsa, sabablar uch kun ichida yozma beriladi; sudda rad etish qonuniyligini ish beruvchi isbotlaydi.

36 soatlik haftada ish haqi kamayadimi?

Yoʻq, agar bu I yoki II guruh xodim uchun qonunda belgilangan qisqartirilgan norma boʻlsa, ish haqi kamaytirilmaydi. Mutanosib haq toʻliqsiz ish vaqti rejimida, masalan, TIEK shunday rejimni tavsiya qilganda va u xodim iltimosiga koʻra belgilanganda qoʻllanadi. Mehnat shartnomasi va ish vaqti hisobida bu ikki rejim alohida koʻrsatilishi kerak.

Ish beruvchi bir xodim uchun bir nechta subsidiya olishi mumkinmi?

Tegishli hujjat yordam turlarini birga qoʻllashga ruxsat bersa va ish beruvchi har bir dasturning shartlarini alohida bajarsa, bu mumkin. Nogironlik guruhi, shartnoma roʻyxati, rasmiy bandlik muddati, ish haqi darajasi, kvotadan ortiq ishga qabul qilish, oʻqitish va tasdiqlangan moslashtirish xarajatlari tekshiriladi. Dastur toʻlovni bir martalik deb belgilasa, ayni shaxs uchun shu toʻlov takroran berilmaydi.

III guruh nogironligi boʻlgan xodimga qanday maxsus huquqlar beriladi?

Kamsitishni taqiqlash, TIEK tavsiyalarining majburiyligi, ish beruvchi hisobidan tibbiy koʻriklar va nogironlik sababli ishdan boʻshatishdan himoya nogironligi boʻlgan barcha shaxslarga tatbiq etiladi. Mehnat kodeksidagi 36 soatlik hafta, kamida 30 kunlik yillik taʼtil va 14 kungacha haq toʻlanmaydigan taʼtil esa toʻgʻridan-toʻgʻri I va II guruh xodimlar uchun belgilangan.