Soliq toʻlovchilarning konsolidatsiyalashgan guruhi

Soliq toʻlovchilarning konsolidatsiyalashgan guruhi — kompaniyalarning foyda soligʻini umumiy natija asosida hisoblash uchun tuziladigan ixtiyoriy birlashmasi (SK 61-modda). Guruh alohida yuridik shaxs tashkil etmasdan tuziladi. Bitta kompaniya boshqa har bir kompaniyaning kamida 90 foiziga bevosita yoki bilvosita egalik qilishi, shartnoma esa kamida ikki kalendar yil amal qilishi kerak.

Qisqacha:

• bevosita va (yoki) bilvosita ishtirok etish ulushi kamida 90 foiz (SK 62-modda); jami chegaralar — 100 mlrd soʻm toʻlangan soliqlar, 500 mlrd soʻm tushum va boshqa daromadlar, 1 trln soʻm aktivlar;
• masʼul ishtirokchi guruh uchun foyda soligʻini hisoblaydi, hisobot beradi va toʻlaydi;
• hujjatlar 30-oktabrdan kechiktirmay (SK 64-modda) topshiriladi, guruh esa keyingi yilning 1-yanvaridan faoliyat boshlaydi;
• guruh tuzish uchun egalik tuzilmasi va har bir ishtirokchining koʻrsatkichlari shartnomaning butun muddati davomida qonuniy talablarga javob berishi kerak.

Yangilangan: 2026-yil 05-sentyabr

Konsolidatsiyalashgan guruh nima

Guruh yuridik shaxslarni faqat ularning jami moliyaviy natijasi boʻyicha foyda soligʻini hisoblab chiqarish va toʻlash uchun birlashtiradi. Har bir yuridik shaxs amaldagi shartnomaning alohida tarafi va ishtirokchisi boʻlib qoladi, masʼul ishtirokchi esa guruh foyda soligʻi toʻlovchisining majburiyatlarini bajaradi. Uning vakolatini shartnomaning oʻzi tasdiqlaydi.

Guruh yuridik shaxs tuzmasdan (SK 63-modda) tashkil etiladi. Shu sababli shartnoma ishtirokchilarning korporativ tuzilmasi, boshqaruv organlari, alohida buxgalteriya hisobi va guruh rejimiga kirmaydigan soliqlar boʻyicha majburiyatlarini almashtirmaydi.

Guruhni kim tuzishi mumkin

Talab etiladigan ishtirok etish ulushi orqali bogʻlangan Oʻzbekiston yuridik shaxslari guruh tuzishi mumkin. Bitta yuridik shaxs boshqa har bir ishtirokchining ustav fondi yoki ustav kapitalida bevosita va (yoki) bilvosita kamida 90 foiz (SK 62-modda) ulushga ega boʻlishi kerak. Ulush bevosita va bilvosita ishtirok etish qoidalari asosida hisoblanadi hamda shartnoma davomida saqlanadi.

Hujjatlar topshirilishidan oldingi oxirgi hisobot sanasida har bir ishtirokchi uchta shartning barchasiga javob berishi kerak:

• Soliq kodeksida nazarda tutilgan holatlardan tashqari, qayta tashkil etish yoki tugatish jarayonida boʻlmasligi;
• unga nisbatan toʻlovga qobiliyatsizlik toʻgʻrisidagi ish yuritish qoʻzgʻatilmagan boʻlishi;
• sof aktivlari ustav fondi yoki ustav kapitalidan koʻp boʻlishi.

Yangi ishtirokchi qoʻshilish sanasida shu shartlar boʻyicha tekshiriladi. Tuzilmadagi belgilangan talablarga javob beradigan barcha yuridik shaxslar guruhga kirishi kerak. Majburiy tarkibning faqat bir qismi kiritilsa, guruh gʻayriqonuniy tashkil etilgan yoki talab buzilgan sanadan faoliyatini tugatgan deb eʼtirof etiladi.

Qaysi moliyaviy chegaralar bajariladi

Moliyaviy koʻrsatkichlar hujjatlar topshiriladigan yildan oldingi kalendar yil uchun barcha ishtirokchilar boʻyicha jami hisoblanadi. Barcha kompaniyalar foyda soligʻining bir xil stavkasini ham qoʻllashi kerak.

Misol. Bosh kompaniya ikkita shoʻba kompaniyaning har birida 92 foiz ulushga ega. Oldingi yilda uchala kompaniya birgalikda sanab oʻtilgan soliqlardan 120 mlrd soʻm toʻlagan, 700 mlrd soʻm tushum va boshqa daromad koʻrsatgan hamda 1,2 trln soʻm aktivga ega boʻlgan. Har bir kompaniya foyda soligʻining bitta stavkasini qoʻllasa va individual shartlarni bajarsa, guruh tuzish uchun sonli mezonlar bajariladi. Kompaniyalardan bittasidagi 89 foizlik ulush yetarli emas, chunki ishtirok etish chegarasiga erishilmagan.

Qaysi tashkilotlar ishtirok eta olmaydi

Soliq kodeksida sakkizta istisno (SK 62-modda) belgilangan. Quyidagilar guruhga kira olmaydi:

1. maxsus iqtisodiy zona ishtirokchisi boʻlgan yuridik shaxslar;
2. maxsus soliq rejimlarini qoʻllovchi yuridik shaxslar;
3. guruhdagi boshqa barcha yuridik shaxslar ham bank boʻlmagan holdagi banklar;
4. guruhdagi boshqa barcha yuridik shaxslar ham sugʻurta tashkiloti boʻlmagan holdagi sugʻurta tashkilotlari;
5. guruhdagi boshqa barcha yuridik shaxslar shu toifaga kirmagan holdagi, bank boʻlmagan qimmatli qogʻozlar bozorining professional ishtirokchilari;
6. foyda soligʻini toʻlovchi deb eʼtirof etilmaydigan yuridik shaxslar;
7. kliring tashkilotlari;
8. mikromoliya tashkilotlari.

Banklar, sugʻurta tashkilotlari va qimmatli qogʻozlar bozorining professional ishtirokchilari uchun istisnolar tegishli turdagi bir xil tarkibli guruhga ruxsat beradi, ammo ularni oddiy kompaniyalar bilan aralash guruhga birlashtirishga ruxsat bermaydi.

Guruh shartnomasiga nimalar kiritiladi

Shartnomada yettita majburiy qism (SK 63-modda) boʻlishi kerak:

1. shartnomaning predmeti;
2. ishtirokchilarning roʻyxati va rekvizitlari;
3. masʼul ishtirokchining nomi;
4. unga oʻtkaziladigan vakolatlar roʻyxati;
5. Soliq kodeksida tartibga solinmagan huquq va majburiyatlarni bajarishning ichki tartibi va muddatlari, shuningdek shartnomaviy javobgarlik;
6. kalendar yillarda koʻrsatilgan muddat yoki muddat cheklanmaganligi haqidagi qoida;
7. har bir ishtirokchi boʻyicha soliq bazasi va toʻlanadigan soliqni aniqlash uchun kerak boʻladigan koʻrsatkichlar.

Oxirgi koʻrsatkichlarni shartnoma davomida oʻzgartirish mumkin emas. Guruhning oʻzi kamida ikki kalendar yil faoliyat yuritishi kerak. Shartnomaga soliq qonunchiligi, unda tartibga solinmagan qismiga esa fuqarolik qonunchiligi qoʻllanadi; qonunchilikka zid shartnoma yoki uning qoidalari sud tomonidan haqiqiy emas deb topilishi mumkin.

Shartnoma masʼul ishtirokchi joylashgan yerdagi soliq organida roʻyxatdan oʻtkaziladi. Agar u yirik soliq toʻlovchilar toifasiga kirsa, hujjatlar uning shu maqomda hisobda turgan joyiga topshiriladi.

Konsolidatsiyalashgan guruh qanday roʻyxatdan oʻtkaziladi

Masʼul ishtirokchi toʻrt guruh hujjatni (SK 64-modda) topshiradi: barcha ishtirokchilarning vakolatli shaxslari imzolagan ariza; shartnomaning ikki nusxasi; ulush, individual shartlar, moliyaviy chegaralar va toʻliq tarkibni tasdiqlovchi hujjatlar; imzolagan shaxslarning vakolatini tasdiqlovchi hujjatlar. Tasdiqlovchi hujjatlarga, jumladan, toʻlov topshiriqnomalari yoki hisobga olish toʻgʻrisidagi qarorlar, oldingi yil uchun har bir ishtirokchining buxgalteriya balansi va moliyaviy natijalar toʻgʻrisidagi hisoboti kiradi.

Roʻyxatdan oʻtkazishni faqat toʻrtta asos bilan rad etish mumkin: ishtirokchilar belgilangan shartlarga javob bermaydi; shartnomada majburiy qoidalar yoʻq; hujjatlar toʻliq emas yoki kech topshirilgan; hujjatlar vakolatsiz shaxslar tomonidan imzolangan. Kamchiliklar bartaraf etilgach, hujjatlarni qayta topshirish mumkin. Rad javobi maʼmuriy sudda nizolanadi (Oliy sud Plenumining 4-son qarori 10-bandi).

Tarkib va shartnoma muddati qanday oʻzgartiriladi

Ishtirokchi tugatilganda yoki qayta tashkil etilganda, yangi kompaniya qoʻshilganda, talablarga javob bermay qolgan kompaniya chiqqanda yoki muddat uzaytirilganda oʻzgartish kiritish majburiy. Bitimni guruhda qolayotgan va yangi kirayotgan barcha ishtirokchilar qabul qiladi, chiqayotgan ishtirokchi esa unda qatnashmaydi.

Muddatni uzaytirish uchun hujjatlar shartnoma tugashidan kamida bir oy oldin (SK 65-modda) topshiriladi. Boshqa holatlarda muddat tegishli vaziyat yuzaga kelgan kundan boshlab bir oy. Masʼul ishtirokchi bildirish xati, bitimning ikki nusxasi, imzolagan shaxslarning vakolatlari va shartlar saqlanganini tasdiqlovchi hujjatlarni topshiradi. Roʻyxatdan oʻtkazish oʻn kun davom etadi.

Yangi kompaniyalar roʻyxatdan oʻtkazilgan yildan keyingi 1-yanvardan oldin guruhga kirmaydi. Shartlarga javob bermaslik sababli chiqish tegishli vaziyat yuzaga kelgan yildan keyingi yil boshidan amal qiladi. Boshqa oʻzgartishlar taraflar koʻrsatgan sanadan, ammo roʻyxatdan oʻtkazish sanasidan oldin emas, amal qiladi. Majburiy oʻzgartish kiritilmasa, shartnoma oʻzgartish kuchga kirishi kerak boʻlgan yil boshidan tugaydi.

Guruhning foyda soligʻi qanday hisoblanadi

Masʼul ishtirokchi konsolidatsiyalashgan soliq bazasini yil boshidan oʻsib boruvchi yakun bilan hisoblaydi. Baza barcha ishtirokchilarning foyda soligʻi uchun hisobga olinadigan daromadlari minus xarajatlari (SK 330-modda) summasiga teng. Salbiy farq guruhning zarari deb eʼtirof etiladi. Hisob-kitoblar, registrlar va boshqa axborotni berish muddatlari shartnomada, hisoblash usuli esa guruhning soliq maqsadidagi hisob siyosatida belgilanadi.

Toʻlov manbaida soliq solinadigan daromadlar va nazorat qilinadigan chet el kompaniyalarining nazorat qiluvchi ishtirokchilarga tegishli foydasi umumiy bazaga kiritilmaydi. Boshqa ishtirokchiga realizatsiya qilingan tovar va xizmatlar boʻyicha kafolatli taʼmirlash hamda xizmat koʻrsatish zaxirasi yaratilmaydi; kompaniya guruhga kirganda avvalgi zaxiraning tegishli qismi tiklanadi.

Misol. A kompaniyaning hisobga olinadigan daromadi 450 mlrd soʻm, xarajati 400 mlrd soʻm. B kompaniyaning daromadi 250 mlrd soʻm, xarajati 220 mlrd soʻm. Konsolidatsiyalashgan baza: 450 + 250 − 400 − 220 = 80 mlrd soʻm. Ikkala kompaniya shartli ravishda bir xil 15 foizlik stavkani qoʻllasa, guruh soligʻi 80 × 15 foiz = 12 mlrd soʻm boʻladi. 50 va 30 mlrd soʻmlik alohida foyda kompaniyalar hisobda turgan joylar boʻyicha soliq toʻlash uchun taqsimlanmaydi.

Oldingi guruh davrining zarari joriy bazaga toʻliq yoki qisman oʻtkazilishi mumkin (SK 335-modda). Kompaniya guruhdan chiqqanda guruh zararining bir qismini olmaydi. U guruhga kirmagan davrlardagi oʻz zararlaridan va Soliq kodeksi ruxsat bergan hollarda huquqiy vorisning guruhdan tashqaridagi davrlarga tegishli zararlaridan foydalanish huquqini saqlaydi.

Hisobotni kim beradi va soliqni kim toʻlaydi

Masʼul ishtirokchi guruh foyda soligʻi boʻyicha soliq toʻlovchi hisoblanadi (SK 294-modda). Boshqa ishtirokchilar hisob-kitob uchun kerak boʻladigan majburiyatlarni bajaradi va unga soliq hisobi maʼlumotlarini beradi.

Soliq davri — kalendar yil (SK 338-modda), hisobot davri esa chorak. Hisobot hisobot davridan keyingi oyning 20-kunidan kechiktirmay, yillik hisobot esa keyingi yilning 1-martidan kechiktirmay (SK 339-modda) topshiriladi. Soliq tegishli hisobotni topshirish muddatidan kechiktirmay, oylik boʻnaklar esa 23-kundan kechiktirmay (SK 340-modda) toʻlanadi.

Masʼul ishtirokchi boʻnaklar va yakuniy soliqni shartnoma roʻyxatga olingan joyda (SK 341-modda), toʻlovni ishtirokchilar va ularning alohida boʻlinmalari oʻrtasida taqsimlamasdan toʻlaydi. Boshqa kompaniyalar konsolidatsiyalashgan baza boʻyicha alohida hisobot bermaydi. Bazaga kiritilmaydigan daromad olsa, shu daromad boʻyicha mustaqil hisobot beradi.

Guruh faoliyatining birinchi yilidagi birinchi chorakda oylik boʻnak barcha ishtirokchilarning oldingi yil uchinchi choragidagi oylik boʻnaklari yigʻindisiga teng. Guruh soligʻi, boʻnaklari, penyasi va jarimalarini toʻlash yoki aniqlashtirish uchun ishtirokchilar oʻrtasida oʻtkazilgan pul chegiriladigan xarajat emas (SK 317-modda). Ushbu soliqni toʻlash muddatini oʻzgartirib boʻlmaydi (SK 98-modda), shu sababli unga kechiktirish yoki boʻlib-boʻlib toʻlash berilmaydi.

Ishtirokchilarning huquq va majburiyatlari

Oddiy ishtirokchining toʻrtta maxsus huquqi (SK 66-modda) bor:

1. masʼul ishtirokchidan soliq organining tekshiruv dalolatnomalari, qarorlari, talabnomalari, solishtirma dalolatnomalari va boshqa hujjatlari nusxalarini olish;
2. soliq organlarining hujjatlari va mansabdor shaxslarning harakatlari yoki harakatsizligi ustidan shikoyat qilish;
3. masʼul ishtirokchi oʻrniga guruh soligʻini ixtiyoriy toʻlash;
4. masʼul ishtirokchidagi tekshiruvlarda va tekshiruv materiallarini koʻrib chiqishda qatnashish.

Belgilangan shartlarni bajarishda davom etayotgan ishtirokchi shartnoma amal qilayotgan paytda guruhdan ixtiyoriy chiqa olmaydi. U shartnoma va oʻzgartishlarni roʻyxatdan oʻtkazishda qatnashishi; masʼul ishtirokchiga soliq bazasi hisob-kitobi, registrlar va boshqa maʼlumotlarni berishi; soliq organiga hujjatlar taqdim etishi; masʼul ishtirokchi majburiyatni bajarmasa, soliq, boʻnaklar, penya va jarimalarni toʻlashi; shartlar buzilganini darhol bildirishi; soliq hisobini yuritishi shart.

Masʼul ishtirokchi oʻrniga majburiyatni bajargan kompaniya regress talabi huquqini oladi. Guruhdan chiqishda u tegishli soliq davri boshidan hisobini oʻzgartiradi, guruh toʻlagan summalarni hisobga olib oʻz soligʻini hisoblaydi va hisobot beradi. Chiqish kompaniyaning ishtirok davrida yuzaga kelgan guruh soligʻi majburiyatlarini bekor qilmaydi.

Masʼul ishtirokchi nimalar uchun javob beradi

Masʼul ishtirokchining yettita maxsus huquqi (SK 67-modda) bor: tushuntirish berish; istalgan ishtirokchidagi sayyor tekshiruv va soliq auditida qatnashish; dalolatnoma, qaror va talabnomalarni olish; materiallarni koʻrib chiqishda qatnashish; ishtirokchilar haqidagi soliq sirini olish; guruh manfaatida hujjatlar va harakatlar ustidan shikoyat qilish; ortiqcha toʻlangan soliqni hisobga olish yoki qaytarish haqida ariza berish.

Uning maxsus majburiyatlari sakkizta yoʻnalishning toʻliq roʻyxatini tashkil etadi:

1. shartnoma, oʻzgartishlar va guruh faoliyatini tugatish hujjatlarini roʻyxatdan oʻtkazish uchun topshirish;
2. soliq hisobini yuritish, soliq, boʻnak va joriy toʻlovlarni hisoblash hamda toʻlash;
3. hisobot va ishtirokchilardan olingan hujjatlarni topshirish;
4. guruh tugaganda yoki kompaniya chiqqanda ishtirokchilarga kerakli maʼlumotlarni berish;
5. guruhning soliq qarzini uzish;
6. soliq toʻlash talabnomasi olinganidan keyin besh kun ichida ishtirokchilarga xabar berish;
7. soliq nazorati uchun ishtirokchilardan hujjat, tushuntirish va maʼlumot soʻrash;
8. soliq organiga boshlangʻich hujjatlar, soliq registrlari va boshqa soʻralgan axborotni taqdim etish.

Kompaniya guruhdan chiqqanda masʼul ishtirokchi tegishli davr boshidan soliq hisobiga oʻzgartish kiritadi, boʻnak va joriy toʻlovlarni qayta hisoblaydi hamda aniqlashtirilgan hisobot topshiradi.

Soliq nazorati va undirish qanday ishlaydi

Oddiy ishtirokchilar guruh soligʻiga oid tekshiruvlarda, masʼul ishtirokchi esa istalgan ishtirokchi yoki uning alohida boʻlinmasidagi sayyor tekshiruv va soliq auditida qatnashishi mumkin. Hisobot muddati oʻn kundan ortiq (SK 111-modda) buzilsa, soliq organi masʼul ishtirokchi yoki barcha ishtirokchilarning bank hisobvaraqlari boʻyicha operatsiyalarini toʻxtatib turishi mumkin.

Soliq qarzini toʻlash talabnomasi masʼul ishtirokchiga yuboriladi (SK 116-modda). Unda qarz, penya, jarimalar va undirish choralari koʻrsatiladi. Masʼul ishtirokchi boshqa kompaniyalarga besh kun ichida xabar berishi kerak.

Bank hisobvaraqlaridan undirish masʼul ishtirokchi mablagʻidan (SK 122-modda) boshlanadi. Mablagʻ yetmasa, soliq organi boshqa ishtirokchilarni va undirish ketma-ketligini tanlaydi. Keyin undiruv qolgan pul va ishtirokchilarning boshqa mol-mulkiga (SK 124-modda), avval masʼul ishtirokchining, soʻng boshqa kompaniyalarning mol-mulkiga qaratiladi.

Notoʻgʻri hisob-kitob yoki boshqa gʻayriqonuniy harakat tufayli soliq toʻliq toʻlanmasa va maxsus huquqbuzarlik tarkibi boʻlmasa, toʻlanmagan summaning 20 foizi miqdorida jarima (SK 224-modda) qoʻllanadi. Misol. 4 mlrd soʻm kam toʻlanganda ushbu qoida boʻyicha jarima 4 × 20 foiz = 800 mln soʻmni tashkil etadi; asosiy qarz va penya alohida toʻlanadi.

Guruh soligʻi boʻyicha ortiqcha toʻlov masʼul ishtirokchiga qaytariladi (SK 104-modda). Shu qoida ortiqcha undirilgan soliqqa (SK 105-modda) ham tatbiq etiladi. Guruh tugagach, arizani avval masʼul ishtirokchi boʻlgan yuridik shaxs beradi.

Bu maqolada soliq tekshiruvlarining umumiy tartibi va ularning natijalarini nizolash batafsil yoritilmagan. Soliq tekshiruvlari haqidagi maqola nazorat turlari va natijalarni rasmiylashtirishni, soliq organi ustidan shikoyat haqidagi maqola esa muddat va himoya tartibini tushuntiradi. Nizo konsolidatsiyalashgan guruhning maxsus qoidalaridan tashqariga chiqqanda ulardan foydalaning.

Guruh faoliyati qachon tugaydi

Guruh sakkizta asosdan (SK 68-modda) hech boʻlmaganda bittasi yuzaga kelganda faoliyatini tugatadi:

1. shartnoma muddati tugaganda;
2. taraflar kelishuvi bilan shartnoma bekor qilinganda;
3. shartnomani haqiqiy emas deb topgan sud qarori kuchga kirganda;
4. tarkib oʻzgarishiga oid bitim oʻz vaqtida topshirilmaganda;
5. masʼul ishtirokchi qayta tashkil etilganda, qayta oʻzgartirish bundan mustasno, yoki tugatilganda;
6. masʼul ishtirokchiga nisbatan toʻlovga qobiliyatsizlik ishi qoʻzgʻatilganda;
7. masʼul ishtirokchi belgilangan shartlarga javob bermay qolganda;
8. taraflar majburiy oʻzgartishlarni kiritishdan boʻyin tovlaganda.

Taraflar kelishuvi bilan tugatishda barcha ishtirokchilar imzolagan qaror besh kun ichida topshiriladi. Muddat tugaganda va 3–7-bandlardagi holatlarda masʼul ishtirokchi holat sanasini koʻrsatgan ixtiyoriy shakldagi bildirish xatini shu muddatda beradi. 90 foizlik mezonni buzmaydigan ulush xaridi yoki sotilishi guruh faoliyatini oʻz-oʻzidan tugatmaydi.

Umumiy qoida boʻyicha faoliyat keyingi yilning 1-yanvaridan tugaydi. Sud shartnomani haqiqiy emas deb topganda, faoliyat qaror kuchga kirgan hisobot davri boshidan; tarkib oʻzgarishi haqidagi bitim topshirilmaganda tegishli soliq davri boshidan; masʼul ishtirokchi qayta tashkil etilganda, tugatilganda, toʻlovga qobiliyatsizlik holatiga tushganda yoki shartlarni yoʻqotganda tegishli yil boshidan tugaydi. Soliq organi masʼul ishtirokchini shu maqomdagi hisobdan chiqaradi va besh kun ichida bildirish xati yuboradi.

Kompaniyalar guruh tuzishdan oldin nimani tekshiradi

Hujjatlarni topshirishdan oldin bevosita va bilvosita egalik xaritasini tuzing, har bir kompaniya boʻyicha 90 foizlik ulushni tasdiqlang va majburiy ishtirokchilarning barchasi kiritilganini tekshiring. Keyin individual shartlar va toʻrtta jami mezonni oldingi yil moliyaviy hisoboti bilan solishtiring, foyda soligʻi stavkasi bir xilligini hamda taqiqlangan toifalar yoʻqligini aniqlang.

Shartnomada soliq registrlarini berish muddatlari, soliqni moliyalashtirish tartibi, bazani taqsimlash koʻrsatkichlari va ichki regressni oldindan belgilang. Imzolovchilarning vakolatlari va har bir mezon dalilini alohida tekshiring. Ish taqvimida 30-oktabrgacha hujjatlarni tuzatish uchun vaqt qoldiring: soliq organi aniqlagan kamchiliklar faqat 15 kunlik koʻrib chiqish muddati doirasida bartaraf etilishi mumkin.

Koʻp beriladigan savollar

Konsolidatsiyalashgan guruh yangi yuridik shaxsga aylanadimi?

Yoʻq. Kompaniyalar maxsus shartnoma tuzadi va uni roʻyxatdan oʻtkazadi, ammo yangi yuridik shaxs paydo boʻlmaydi. Har bir ishtirokchi oʻz huquqiy maqomi, boshqaruv organlari, aktivlari va hisobini saqlaydi. Guruh foyda soligʻi boʻyicha masʼul ishtirokchi konsolidatsiyalashgan bazani hisoblaydi, hisobotni topshiradi va soliqni shartnoma roʻyxatdan oʻtkazilgan joyda toʻlaydi.

Kompaniya guruhdan ixtiyoriy chiqishi mumkinmi?

U barcha ishtirok etish shartlarini bajarishda davom etsa va shartnoma amal qilsa, ixtiyoriy chiqa olmaydi. Kompaniya belgilangan talablarga javob bermay qolganda chiqish nazarda tutiladi va tarkib oʻzgarishi maxsus oʻzgartirish hamda roʻyxatdan oʻtkazish tartibida rasmiylashtiriladi. Chiqayotgan kompaniya tegishli davr boshidan oʻz soligʻini hisoblaydi, biroq ishtirok etgan paytda yuzaga kelgan guruh majburiyatlari boʻyicha javob berishda davom etadi.

Guruh keyingi yildan ishlashi uchun hujjatlar qachon topshiriladi?

Toʻliq hujjatlar joriy yilning 30-oktabridan kechiktirmay topshirilishi kerak. Soliq organi ularni 15 kun ichida koʻrib chiqadi, roʻyxatdan oʻtkazilgan guruh esa keyingi kalendar yilning 1-yanvaridan faoliyat boshlaydi. Hujjatlar toʻplamiga barcha ishtirokchilarning arizasi, shartnomaning ikki nusxasi, shartlarni tasdiqlovchi dalillar va imzolovchilar vakolatini tasdiqlovchi hujjatlar kiradi.

Kompaniya chiqqanda guruh zararining bir qismini oladimi?

Yoʻq. Konsolidatsiyalashgan guruh faoliyati paytida yuzaga kelgan zarar guruh zarari boʻlib qoladi va chiqayotgan kompaniyaga taqsimlanmaydi. Kompaniya guruhdan tashqarida boʻlgan davrlardagi oʻz zararlaridan va qoidalarda nazarda tutilgan hollarda qayta tashkil etilgan huquqiy vorisning guruhdan tashqaridagi davrlarga tegishli zararlaridan foydalanishi mumkin.

Masʼul ishtirokchida pul boʻlmasa, soliqni kim toʻlaydi?

Undirish avval masʼul ishtirokchining pul mablagʻlariga qaratiladi. Mablagʻ yetmasa, soliq organi boshqa ishtirokchilarning hisobvaraqlarini va undirish ketma-ketligini tanlaydi. Keyin undiruv boshqa mol-mulkka, avval masʼul ishtirokchining, soʻng boshqa kompaniyalarning mol-mulkiga qaratilishi mumkin. Masʼul ishtirokchi oʻrniga majburiyatni bajargan kompaniya regress talabi huquqini oladi.