Moliyaviy hisobot

Moliyaviy hisobot — tashkilotning holati, moliyaviy natijasi va pul mablagʻlari harakati toʻgʻrisidagi tizimlashtirilgan maʼlumot (Qonunning 22-moddasi). BHMS boʻyicha odatdagi yillik hisobot 1-martgacha, MHXS boʻyicha hisobot esa keyingi yilning 1-mayigacha topshiriladi.

Qisqacha:

• Yillik hisobot muddatlari — 1-mart va 1-may (Nizomning 7-bandi): birinchi muddat BHMS, ikkinchisi MHXS uchun amal qiladi.
• BHMS boʻyicha toʻliq toʻplam toʻrtta asosiy shakl va tushuntirishlardan iborat; mikrofirmalar va kichik korxonalar faqat ikkita shaklni topshiradi.
• Aksiyadorlik jamiyatlari, tijorat banklari, sugʻurta tashkilotlari va yirik soliq toʻlovchilar MHXSni qoʻllashi shart (PQ-4611-son qarorning 1-bandi).
• Ayrim tashkilotlarning yillik hisoboti auditorlik tekshiruvidan oʻtkazilishi (Auditorlik faoliyati toʻgʻrisidagi qonunning 35-moddasi) va auditorlik xulosasi bilan birga eʼlon qilinishi kerak.
• Hisobot solishtirishlar, inventarizatsiya, shakllarni tekshirish va vakolatli shaxslar imzosidan keyin tayyor hisoblanadi.

Yangilangan: 2026-yil 04-sentyabr

Moliyaviy hisobot nima

Moliyaviy hisobot tashkilotning hisobot sanasidagi holatini, davrdagi faoliyat natijasini va pul mablagʻlari harakatini koʻrsatadi. U buxgalteriya hisobi maʼlumotlari asosida tuziladi, shu sababli hisobot koʻrsatkichlari boshlangʻich hujjatlar, registrlar, inventarizatsiya va hisob siyosati bilan bogʻlangan boʻlishi kerak.

Qonun buxgalteriya hisobi bilan yakuniy hisobotni ajratadi. Hisob — barcha xoʻjalik operatsiyalarini uzluksiz qayd etish tizimi, hisobot esa ushbu tizim natijasini foydalanuvchilarga tuzilmali shaklda taqdim etishdir. Hisobning asosiy prinsiplari — uzluksizlik, haqqoniylik va koʻrsatkichlarning qiyoslanuvchanligi.

Hisob va hisobotni tashkilot rahbari tashkil etadi (Qonunning 11-moddasi). Rahbar hisob siyosati, ichki hisob, maʼlumotlarning toʻliqligi va ishonchliligi, hisobotni tayyorlash hamda eʼlon qilishni taʼminlaydi. Buxgalteriya ishlarini shtatdagi bosh buxgalterga yoki tashqi tashkilotga topshirish rahbarni bu majburiyatlardan ozod qilmaydi.

Moliyaviy hisobotni vakolatli shaxslar imzolaydi (Qonunning 13-moddasi). Rahbar boshqaruv tomonidan hamda buxgalteriya hisobi va moliyaviy boshqaruv tomonidan imzo qoʻyish huquqiga ega shaxslar roʻyxatini tasdiqlaydi; talab etilgan imzosiz hujjat haqiqiy emas.

Bu maqola har bir operatsiyani tan olish qoidasini emas, yakuniy moliyaviy hisobotni tushuntiradi. BHMS haqidagi maqola milliy standartlar tizimini, daromad va xarajatlar hisobi esa koʻrsatkich qaysi davrda hisobotga kiritilishini tekshirish tartibini yoritadi.

Moliyaviy hisobot tarkibiga nimalar kiradi

Buxgalteriya hisobining milliy standartlari (BHMS) boʻyicha yillik toʻliq toʻplam beshta qismdan iborat (Qonunning 22-moddasi):

• buxgalteriya balansi;
• moliyaviy natijalar toʻgʻrisidagi hisobot;
• xususiy kapital toʻgʻrisidagi hisobot;
• pul oqimlari toʻgʻrisidagi hisobot;
• izohlar, hisob-kitoblar va tushuntirishlar.

Balans hisobot sanasidagi aktivlar, majburiyatlar va xususiy kapitalni koʻrsatadi. Moliyaviy natijalar toʻgʻrisidagi hisobot daromadlar, xarajatlar va yakuniy foyda yoki zararni ochib beradi. Xususiy kapital toʻgʻrisidagi hisobot undagi oʻzgarishlarni, pul oqimlari toʻgʻrisidagi hisobot esa operatsion, investitsion va moliyaviy faoliyat boʻyicha tushum va toʻlovlarni tushuntiradi. Izohlarda muhim hisob siyosati yoritiladi va shakllar satrlari izohlanadi.

Umumiy Nizomdagi shakllar konsolidatsiyalashgan hisobotning oʻrnini bosmaydi (Nizomning 1-bandi). Banklar, nobank kredit va sugʻurta tashkilotlari, shuningdek budjet tashkilotlari maxsus tarmoq qoidalarini qoʻllaydi. Shu sababli ular uchun shakllar va muddatlarning umumiy roʻyxatini tegishli tartibni tekshirmasdan qoʻllash mumkin emas.

Hisobotga alohida balansga ajratilgan vakolatxonalar, filiallar va boshqa boʻlinmalar koʻrsatkichlari kiritiladi. Shakllar faqat oxirgi oy yoki chorak operatsiyalari boʻyicha emas, yil boshidan oʻsib boruvchi yakun bilan tuziladi.

BHMS yoki MHXS: qaysi standart qoʻllaniladi

Maxsus hujjat MHXSni talab qilmasa, aksariyat tashkilotlar BHMSni qoʻllaydi. Milliy standartlar eng kam talablarni (Qonunning 10-moddasi) hamda hisob va hisobotning maxsus qoidalarini belgilaydi; MHXS qonunchilikda nazarda tutilgan tartibda qoʻllanishi mumkin.

Aksiyadorlik jamiyatlari, tijorat banklari, sugʻurta tashkilotlari va yirik soliq toʻlovchi boʻlgan yuridik shaxslar 2021-yildan MHXSni qoʻllaydi (PQ-4611-son qarorning 1-bandi). Davlat ulushi mavjud ayrim korxonalar va davlat korxonalari Davlat aktivlarini boshqarish agentligining yillik jadvali boʻyicha oʻtadi.

Yuridik shaxs MHXSga ixtiyoriy oʻtishi mumkin. U oʻtish yilidan keyingi yilning 1-martigacha (PQ-282-son qarorning 6-bandi) shaxsiy kabinet orqali soliq organiga xabarnoma yuboradi va oʻtish sanasini koʻrsatadi. MHXS boʻyicha hisobot tayyorlaydigan tashkilot BHMS boʻyicha hisobot topshirmaydi (Nizomning 12-bandi).

2026-yildan jamoat ahamiyatiga ega tashkilotlar reyestri shakllantiriladi. Unga, jumladan, qimmatli qogʻozlari listingga kiritilgan va ommaviy savdoga chiqarilgan tashkilotlar, tijorat banklari va sanab oʻtilgan nobank moliya tashkilotlari, investitsiya fondlari hamda birjalar kiradi. Umumiy miqdoriy mezon boʻyicha tashkilot ketma-ket ikki yilning har birida aktivlari va yillik sof tushumi alohida-alohida kamida 1 000 000 BHMni — amaldagi miqdorda har biri 440.000.000.000 soʻmni — xodimlarining oʻrtacha yillik soni esa kamida 500 nafarni tashkil etsa, shu toifaga kiradi (mezonlar).

Misol. Kompaniya aktivlari 484.000.000.000 soʻm, sof tushumi 462.000.000.000 soʻm, xodimlarining oʻrtacha yillik soni esa ketma-ket ikki yilning har birida 520 nafar boʻlsa, u uchala miqdoriy shartni bir vaqtda bajaradi. Biroq reyestrni vakolatli organ shakllantirgani sababli, tashkilot unga kiritilish sanasini oʻzi belgilamasligi kerak.

Reyestr har yili 1-iyulgacha shakllantiriladi. Reyestrga kiritilgan tashkilot keyingi yilning 1-yanvaridan MHXS asosida hisob yuritishni boshlaydi va undan keyingi, ikkinchi yil yakunlari boʻyicha MHXS hisobotini auditorlik xulosasi bilan birga tuzadi hamda eʼlon qiladi, agar qonunchilikda ertaroq oʻtish nazarda tutilmagan boʻlsa (Nizomning 4–5-bandlari).

Qaysi hisobot davri qoʻllaniladi

Yillik hisobot davri — kalendar yil (Qonunning 24-moddasi), yaʼni 1-yanvardan 31-dekabrgacha. Hisobot sanasi davrning oxirgi kalendar kunidir. Maxsus qoidalarda davriy hisobot talab qilinsa, u 1-yanvardan tegishli hisobot sanasigacha oʻsib boruvchi yakun bilan tuziladi.

Yangi tashkilotning birinchi davri roʻyxatdan oʻtkazilgan sanaga bogʻliq. Yuridik shaxs 1-oktabrgacha roʻyxatdan oʻtkazilsa, hisobotda mablagʻlar va ularning manbalari roʻyxatdan oʻtkazilgan oyning birinchi kunidan 31-dekabrgacha koʻrsatiladi. 1-oktabrdan keyin roʻyxatdan oʻtkazilganda (Nizomning 6-bandi), birinchi davr davlat roʻyxatidan oʻtkazilgan sanadan keyingi yilning 31-dekabriga qadar davom etadi. Tugatilgan yoki qayta tashkil etilgan tashkilotlar va ularning boʻlinmalari negizida tuzilgan tashkilotlar bundan mustasno.

Tashkilot yil davomida tugatilsa, qayta tashkil etilsa yoki qoʻshib yuborilsa, u hisobotni yil boshidan tegishli hodisagacha topshiradi (Nizomning 5-bandi). Tugatishda yakuniy moliyaviy hisobot tuziladi (Qonunning 27-moddasi); tugatish operatsiyalari hisobi, tugatish balansi, hisobot va aktivlarni baholash uchun tugatish komissiyasi yoki tugatuvchi javob beradi.

Moliyaviy hisobot qayerga va qachon topshiriladi

Yillik hisobot qonunchilikda belgilangan davlat organlariga topshiriladi. Qonunda soliq organlari, mulkdorlar va statistika organlari (Qonunning 25-moddasi), shuningdek maxsus hujjat yoki tashkilot maqomi talab qilsa, boshqa organlar koʻrsatilgan. Mulkdorlarga hisobot taʼsis hujjatlarida belgilangan tartibda beriladi.

Hisobotni elektron shaklda topshirish mumkin (Qonunning 25-moddasi). PQ-8-son qarorga koʻra, Yagona roʻyxatdagi hisobotlarni qogʻozda topshirish bekor qilingan va davlat organlari ularni axborot tizimlari orqali oladi. 2026-yilda Yagona hisobotlar tizimi ixtiyoriy qoʻllaniladi; majburiy oʻtish 2027-yildan bosqichma-bosqich boshlanadi.

1-mart yoki 1-maydagi umumiy muddat har bir maxsus tarmoqqa avtomatik tatbiq etilmaydi. Muddatlar toʻgʻrisidagi Nizom budjet va sugʻurta tashkilotlari, tijorat banklari hamda nobank kredit tashkilotlarini bevosita istisno qiladi: ularning hisobot oluvchilari, shakllari va muddatlari tarmoq hujjatlari bilan belgilanadi.

Hisobot qanday tuziladi va imzolanadi

Avval hisob davri yopiladi: boshlangʻich hujjatlar, hisoblashlar, amortizatsiya va baholash tuzatishlari aks ettiriladi, hisob-kitoblar, kassa va bank hisobvaraqlari solishtiriladi. Keyin aktiv va majburiyatlar inventarizatsiya bilan tasdiqlanadi, daromad va xarajatlar hisobvaraqlari yopiladi, aylanmalar tekshiriladi hamda oʻzaro mos registrlardan hisobot shakllari tuziladi.

Qonunda boshqacha tartib belgilanmagan boʻlsa, barcha tashkilotlar koʻrsatkichlarni soʻmda taqdim etadi (Nizomning 3-bandi). Chet el valyutasidagi aktiv va majburiyatlar Markaziy bank kursi boʻyicha qayta hisoblanadi.

Shakllarni rahbar va bosh buxgalter (Nizomning 4-bandi) yoki buxgalteriya hisobi va moliyaviy boshqaruv vazifalarini bajaruvchi shaxs imzolaydi. Agar rahbar bu vazifalarni oʻzi bajarsa, u bosh buxgalter oʻrniga ham imzo qoʻyadi.

Har bir shaklda barcha rekvizitlar, satrlar va ustunlar toʻldiriladi (Nizomning 13-bandi). Tashkilotda satr yoki ustun boʻyicha maʼlumot boʻlmasa, chiziqcha qoʻyiladi. Bunday belgisiz boʻsh satr koʻrsatkich yoʻqligining tasdigʻi emas, balki tushirib qoldirilgan maʼlumotdek koʻrinishi mumkin.

Inventarizatsiya balansni chop etish oldidan bajariladigan rasmiyatchilik emas. Qonun aktiv va majburiyatlarni inventarizatsiya qilish orqali haqiqatda tasdiqlashni talab etadi (Qonunning 16-moddasi). Haqiqiy qoldiqlar bilan registrlar oʻrtasidagi farqlar hisobot tasdiqlanishidan oldin tahlil qilinishi va aks ettirilishi kerak.

Hisob siyosati tanlangan usullar, muhim baholar va maʼlumotlarni yoritib berish tartibini belgilaydi, ammo ushbu maqola tashkilotning oʻz hujjatini almashtirmaydi. Hisob siyosati haqidagi material davr boshlanishidan oldin nimalarni mustahkamlash va tanlangan usulni qachon oʻzgartirish mumkinligini tushuntiradi.

Konsolidatsiyalashgan hisobot qachon kerak

Shuʼba jamiyatlari yoki boshqa nazorat ostidagi tashkilotlari mavjud bosh xoʻjalik jamiyati konsolidatsiyalashgan hisobot tuzadi (Qonunning 23-moddasi). U guruhni yagona iqtisodiy birlik sifatida koʻrsatadi va har bir yuridik shaxsning alohida hisobotini bekor qilmaydi.

Konsolidatsiya tartibi va nazorat ostidagi tashkilotlarga talablar tegishli standartlarda belgilanadi. BHMS boʻyicha 8-sonli BHMS, MHXS guruhiga esa tegishli xalqaro standartlar tatbiq etiladi. MHXS boʻyicha konsolidatsiyalashgan hisobot tuzadigan yuridik shaxs MHXS boʻyicha alohida hisobotni ham tayyorlashi shart (PQ-282-son qarorning 6-bandi).

Guruh hisobotini tuzishdan oldin nazorat doirasini aniqlash, hisob siyosatlari va hisobot sanalarini qiyosiy asosga keltirish, guruh ichidagi aylanmalar, qoldiqlar, daromadlar, xarajatlar va amalga oshmagan natijalarni chiqarib tashlash kerak. Bu konsolidatsiya jarayonlari boʻlib, ularni shuʼba jamiyatlar balanslarini oddiy qoʻshish bilan aralashtirmaslik lozim.

Audit va eʼlon qilish kimga kerak

Aksiyadorlik jamiyatlari, banklar va boshqa kredit tashkilotlari, sugʻurtalovchilar, qishloq xoʻjaligi kooperativlari, ayrim fondlar, davlat ulushi mavjud xoʻjalik yurituvchi subyektlar, birjalar va belgilangan mezonlarga javob beradigan tijorat tashkilotlari har yili majburiy auditorlik tekshiruvidan oʻtadi. Majburiy auditning toʻliq roʻyxati (Auditorlik faoliyati toʻgʻrisidagi qonunning 35-moddasi) faqat tashkilot hajmiga emas, uning maqomiga qarab tekshiriladi.

Tijorat tashkiloti bir vaqtning oʻzida uch mezondan ikkitasini bajarsa ham majburiy auditdan oʻtadi (Auditorlik faoliyati toʻgʻrisidagi qonunning 35-moddasi):

• aktivlarining balans qiymati 100 000 BHMdan, yaʼni amaldagi miqdorda 44.000.000.000 soʻmdan oshsa;
• tushumi 200 000 BHMdan, yaʼni amaldagi miqdorda 88.000.000.000 soʻmdan oshsa;
• xodimlarining oʻrtacha yillik soni 100 nafardan oshsa.

Misol. Tashkilot aktivlari 48.400.000.000 soʻmni tashkil etadi: bu 44.000.000.000 soʻmlik chegaradan 4.400.000.000 soʻm koʻp. Tushum 83.600.000.000 soʻm, yaʼni 88.000.000.000 soʻmlik chegaradan 4.400.000.000 soʻm kam. Xodimlarning oʻrtacha yillik soni 105 nafar, bu 100 nafardan koʻp. Uch shartdan ikkitasi bajarilgani uchun audit majburiy.

Majburiy auditdan keyin xulosaning nusxasi soliq organiga 15 kun ichida (Auditorlik faoliyati toʻgʻrisidagi qonunning 35-moddasi), har qanday holatda ham keyingi yilning 15-iyunidan kechiktirmay taqdim etiladi. Auditorlik xulosasida hisobotning haqqoniyligi va qonunchilik talablariga muvofiqligi haqida auditorning yozma fikri bayon qilinadi (Auditorlik faoliyati toʻgʻrisidagi qonunning 39-moddasi).

Xoʻjalik yurituvchi subyektning yillik hisoboti manfaatdor foydalanuvchilar uchun ochiq. Aksiyadorlik jamiyatlari, banklar, sugʻurtalovchilar, jamoat fondlari va boshqa belgilangan tashkilotlar uni yillik umumiy yigʻilish yoki boshqa yuqori boshqaruv organidan kamida ikki hafta oldin auditorlik xulosasi bilan eʼlon qiladi (Qonunning 26-moddasi). Banklar, sugʻurtalovchilar va nobank kredit tashkilotlari uchun qoʻshimcha tarmoq talablari amal qiladi.

Masalan, sugʻurtalovchining yillik hisobotini auditorlik xulosasisiz eʼlon qilish mumkin emas (Sugʻurta faoliyati toʻgʻrisidagi qonunning 58-moddasi). Nobank kredit tashkiloti audit oʻtkazishi va yillik yigʻilishdan kamida ikki hafta oldin hisobotni xulosa bilan eʼlon qilishi shart (tegishli Qonunning 31-moddasi). Qishloq xoʻjaligi kooperativi xulosani umumiy yigʻilishdan oʻn kun oldin boshqaruvga taqdim etadi (Kooperativ toʻgʻrisidagi qonunning 42-moddasi).

Qoidabuzarliklar uchun javobgarlik

Maʼlumotlarning toʻgʻriligi va ishonchliligi taʼminlanmagani yoki inventarizatsiya oʻtkazilmagani uchun mansabdor shaxslarga BHMning 3–7 baravari — 1.320.000–3.080.000 soʻm miqdorida jarima belgilanadi. Maʼmuriy jazo qoʻllanganidan keyin bir yil ichida takroriy qoidabuzarlik BHMning 7–10 baravari, yaʼni 3.080.000–4.400.000 soʻm miqdorida jarimaga sabab boʻladi. Bajarilmagan majburiyatga qarab javobgarlik tashkilot rahbari va buxgalteriya xizmati rahbariga taalluqli boʻlishi mumkin.

Majburiy auditdan boʻyin tovlash mansabdor shaxslar uchun alohida BHMning 5–10 baravari — 2.200.000–4.400.000 soʻm miqdorida jarimaga sabab boʻladi. Tashkilot maʼmuriy jazo qoʻllanganidan keyin kalendar yil oxirigacha majburiy auditni oʻtkazmasa, undan BHMning 100 baravari — 44.000.000 soʻm miqdorida jarima undiriladi (Auditorlik faoliyati toʻgʻrisidagi qonunning 35-moddasi). Jarimani toʻlash audit oʻtkazish majburiyatini bekor qilmaydi.

Javobgarlik har bir buxgalteriya xatosini avtomatik ravishda huquqbuzarlikka aylantirmaydi. Baholashda aniq majburiyat, masʼul shaxsning harakatlari, boshlangʻich hujjatlarning ishonchliligi, xatoni tuzatish va takroriylik holatlari muhim. Hisobotni tuzatish hisob yozuvlarini tuzatish va oʻzgartirishga asos boʻlgan hujjatlarni saqlash bilan birga amalga oshirilishi kerak.

2025–2026-yillarda nimalar oʻzgardi

• 2025-yil 15-sentabrdagi PQ-282-son qaror jamoat ahamiyatiga ega tashkilotlar toifasini, 2026-yildan elektron reyestrni, kiritilgan tashkilotlarning MHXSga bosqichma-bosqich oʻtishini, ixtiyoriy oʻtish haqida xabarnomani va MHXS boʻyicha konsolidatsiyalashda alohida hisobot tuzish majburiyatini joriy etdi. Qaror 2025-yil 17-dekabrda kuchga kirdi.
• Jamoat ahamiyatiga ega tashkilotlar mezonlari toʻgʻrisidagi nizom 2026-yil 1-yanvardan amal qiladi. Bunday tashkilotlar MHXS boʻyicha hisobot va auditorlik xulosasini oʻz veb-sayti hamda Korporativ axborot yagona portalida yillik umumiy yigʻilishdan kamida ikki hafta oldin, ammo keyingi yilning 15-iyunidan kechiktirmay eʼlon qiladi (Nizomning 8–10-bandlari).
• 2024-yil 9-yanvardagi PQ-8-son qaror Yagona hisobotlar tizimini 2026-yil 1-yanvardan barcha tadbirkorlik subyektlari uchun ixtiyoriy etib belgiladi; u 2027-yil 1-yanvardan kichik va oʻrta biznes, 2028-yil 1-yanvardan esa barcha tadbirkorlik subyektlari uchun majburiy boʻladi.
• 2026-yil 21-apreldagi OʻRQ-1137-son qonun 2026-yil 22-iyuldan kuchga kirib, masʼuliyati cheklangan jamiyatning moliyaviy hisobotini tasdiqlashni ishtirokchilar umumiy yigʻilishining mutlaq vakolatiga kiritdi. Yillik natijalar koʻriladigan yigʻilish moliya yili tugaganidan keyin kechi bilan olti oy ichida oʻtkaziladi (Qonunning 32-moddasi).
• 2026-yil 24-iyuldagi 3400-2-son buyruq 2026-yil 25-iyuldan kuchga kirib, MHXSning yangi oʻzgartirishlarini qoʻllash uchun tan oldi. Ular yetkazib beruvchilarni moliyalashtirish boʻyicha maʼlumotlarni yoritish va toʻlovni kamida 12 oyga kechiktirish huquqi hamda kredit shartlari hisobga olingan holda majburiyatlarni tasniflashni oʻz ichiga oladi.
• 2027-yil 1-yanvardan jamoat ahamiyatiga ega va budjet tashkilotlaridan tashqari yuridik shaxslar uchun hisobot toʻplami, taqdim etish va maʼlumotlarni yoritishga doir yangi 1-sonli Moliyaviy hisobotning milliy standarti (MHMS) amal qiladi (kuchga kirishi; qoʻllanish sohasi va predmeti). Shu sanada tayyorlash asoslari, hisob siyosati, baholar va xatolarni tuzatishga doir 2-sonli MHMS ham kuchga kiradi (buyruq; qoʻllanish sohasi va predmeti), 2024-yilgi konseptual asos esa yangi Konseptual asos bilan almashtiriladi. Shu sababli 2026-yil hisoboti 2026-yilda amalda boʻlgan qoidalar asosida tayyorlanadi, biroq 2027-yil uchun hisob siyosati va jarayonlarni MHMS talablariga oldindan solishtirish kerak.

Hisobotni yuborishdan oldin nimalarni tekshirish kerak

Yuborishdan oldin buxgalter va rahbarga yagona nazorat roʻyxati kerak. U bir xil xato moliyaviy hisobot, mulkdorlar qarori va audit materiallariga oʻtishidan oldin tafovutni aniqlashga yordam beradi.

1. Qoʻllaniladigan asosni aniqlash: BHMS, MHXS yoki maxsus tarmoq tartibi.
2. Hisobot davri va roʻyxatdan oʻtkazish, qayta tashkil etish yoki tugatish sanasini tekshirish.
3. Boshlangʻich hujjatlar, hisoblashlar, yopuvchi yozuvlar va solishtirishlarni yakunlash.
4. Talab etilgan inventarizatsiyani oʻtkazish va aniqlangan tafovutlarni aks ettirish.
5. Shakllarni oʻzaro solishtirish: foyda, pul mablagʻlari va kapital tegishli hisobotlar hamda izohlar bilan tushuntirilishi kerak.
6. Barcha rekvizitlar, satrlar va ustunlarni toʻldirish; maʼlumot boʻlmasa, chiziqcha qoʻyish.
7. Taqdim etish valyutasi, qiyosiy koʻrsatkichlar va muhim hisob siyosatining yoritilishini tekshirish.
8. Vakolatli shaxslar imzosi va zarur boʻlsa, auditorlik xulosasi hamda mulkdorlar tasdigʻini olish.
9. Hisobotni toʻgʻri oluvchilarga belgilangan muddatda yuborish va qabul qilinganini tasdiqlovchi hujjatni saqlash.
10. Hisobot va tegishli buxgalteriya hujjatlarini hisobot yilidan keyin kamida besh yil saqlash (Qonunning 29-moddasi).

Koʻp beriladigan savollar

Korxonaning moliyaviy hisoboti nimalarni oʻz ichiga oladi?

BHMS boʻyicha odatdagi yillik hisobot buxgalteriya balansi, moliyaviy natijalar toʻgʻrisidagi hisobot, xususiy kapital toʻgʻrisidagi hisobot, pul oqimlari toʻgʻrisidagi hisobot hamda hisob-kitoblar va tushuntirishlar kiritilgan izohlardan iborat. Mikrofirma yoki kichik korxona uchun toʻplam balans va moliyaviy natijalar toʻgʻrisidagi hisobotgacha qisqartirilgan. MHXSni qoʻllaydigan tashkilot boshqa umumlashgan daromad va bilvosita usuldagi pul oqimlari hisobotini ham oʻz ichiga olgan xalqaro toʻplamdan foydalanadi.

Yillik moliyaviy hisobot qachon topshiriladi?

BHMS boʻyicha hisobot hisobot yilidan keyingi yilning 1-martidan, MHXS boʻyicha esa 1-mayidan kechiktirmay topshiriladi. Bu umumiy muddatlar budjet va sugʻurta tashkilotlari, banklar hamda nobank kredit tashkilotlariga avtomatik tatbiq etilmaydi. Ular uchun tarmoq hujjatini tekshirish kerak. Majburiy auditning alohida muddati bor: xulosa nusxasi auditdan keyin, ammo 15-iyundan kechiktirmay soliq organiga yuboriladi.

MHXS hisoboti bilan birga BHMS hisobotini ham topshirish kerakmi?

Yoʻq. MHXS boʻyicha moliyaviy hisobot tayyorlaydigan va topshiradigan tashkilot BHMS boʻyicha ikkinchi toʻplamni taqdim etmaydi. Ixtiyoriy oʻtishda yuridik shaxs keyingi yilning 1-martigacha shaxsiy kabinet orqali soliq organini xabardor qiladi va oʻtish sanasini koʻrsatadi. Tashkilot MHXS boʻyicha konsolidatsiyalashgan hisobot tuzsa, u milliy toʻplamni emas, MHXS boʻyicha alohida hisobotni ham tayyorlaydi.

Kompaniyaning moliyaviy hisobotini STIR boʻyicha qayerdan topish mumkin?

Qonun har bir kompaniya hisoboti joylashtiriladigan yagona ochiq manbani belgilamaydi. Yillik hisobot qonunchilikda nazarda tutilgan tartibda manfaatdor foydalanuvchilar uchun ochiq, ammo majburiy ommaviy eʼlon qilish avvalo aksiyadorlik jamiyatlari, banklar, sugʻurtalovchilar, jamoat fondlari va maxsus koʻrsatilgan boshqa tashkilotlarga taalluqli. Qidirishda kompaniyaning rasmiy sayti, emitentlar maʼlumotlarni oshkor qiladigan maydonlar va tarmoq reyestrlarini tekshirish kerak; STIR tashkilotni aniqlashga yordam beradi, ammo hisobotdan ochiq foydalanishni oʻz-oʻzidan kafolatlamaydi.

MChJning moliyaviy hisobotini kim tasdiqlaydi?

2026-yil 22-iyuldan MChJ moliyaviy hisobotini tasdiqlash ishtirokchilar umumiy yigʻilishining mutlaq vakolatiga kiradi. Yillik yigʻilish muddatini ustav belgilaydi, ammo yillik natijalar tasdiqlanadigan yigʻilish moliya yili tugaganidan keyin kechi bilan olti oy ichida oʻtkazilishi kerak. Ijro etuvchi organ materiallarni tayyorlaydi va yigʻilishni chaqiradi, biroq hisobotni tasdiqlash haqidagi qarorda ishtirokchilarni almashtira olmaydi.