Oʻzbekistonda davlat xaridlari: yetkazib beruvchi uchun qoʻllanma

Yetkazib beruvchi davlat xaridlarida qatnashish uchun mos lotni tanlaydi, talablarni tekshiradi va elektron tizim orqali taklif yuboradi. «Davlat xaridlari toʻgʻrisida»gi Qonun rezidentlar va norezidentlarning (23-modda) ishtirokini nazarda tutadi. Xarid usuli predmet, qiymat va baholash shartlariga bogʻliq; hujjatlar va muddatlar farqlanadi. Quyida yetkazib beruvchi uchun amaldagi tartib, jumladan 2026-yilgi oʻzgarishlar bayon etilgan.

Qisqacha:

• Elektron doʻkon, auksion, tanlash va tenderni qoʻllash shartlari (30-modda) turlicha; ayrim xaridlar uchun taklif soʻrovi ham qoʻllanadi.
• Tanlashda taklif berishga kamida 5 ish kuni (58-modda), tenderda esa 12–30 ish kuni (66-modda) ajratiladi.
• Ishtirokchi 36-moddadagi oltita talabga (resurslar, huquq layoqati, soliq qarzi yoʻqligi, ijro ishlari boʻyicha qarz yoʻqligi, toʻlovga qobiliyatsizlik tartib-taomili yoʻqligi, insofsiz ijrochilar reyestrida qayd yoʻqligi) va hujjatlardagi barcha majburiy shartlarga javob berishi kerak; ulardan birortasidan oʻtmagan taklif har qanday narxda rad etiladi.
• Bitta shartnoma boʻyicha chegaralar: elektron doʻkon — budjet buyurtmachisi uchun 2 500 BHM, korporativ buyurtmachi uchun 25 000 BHM gacha (tovarlar); auksion va tanlash — 6 000 va 25 000 BHM gacha; tender — undan yuqori.
• 2026-yil 6-sentabrda portallarda 594 ta tanlash, 66 ta tender, 519 ta narxni pasaytirish auksioni va 533 ta taklif soʻrovi ochiq edi; biz saralagan kartochkalarda garov boshlangʻich narxning 1–3% ini, boʻnak 0–30% ni tashkil etgan, toʻlov qabuldan 10–30 kun keyin boʻlgan.
• Gʻolib oldindan eʼlon qilingan mezonlar (32-modda) asosida aniqlanadi: yetkazib beruvchi taklif yuborishdan oldin lot talablarini oʻz hujjatlari bilan solishtira oladi.

Yangilangan: 2026-yil 07-sentyabr

Davlat xaridlari tizimi va usullari

Kim, qayerda va qancha sotib oladi

Davlat buyurtmachilari budjet va korporativ buyurtmachilarga (19-modda) boʻlinadi. Budjet buyurtmachilariga davlat organlari va muassasalari, budjet tashkilotlari, xaridlar uchun budjet mablagʻlarini oluvchilar, davlat maqsadli jamgʻarmalari hamda budjet tashkilotlarida tuzilgan boshqa jamgʻarmalar kiradi. Korporativ guruhga davlat ulushi kamida 50 foiz boʻlgan yuridik shaxslar va qonunda nazarda tutilgan bilvosita ishtirok mavjud tashkilotlar kiradi. Shu sababli bir xil qiymatdagi lot uchun qoʻllanadigan tartib-taomil chegaralari farq qilishi mumkin.

Sanoat kooperatsiyasi va davlat xaridlari agentligining 2026-yil 29-iyuldagi xabariga koʻra, birinchi yarim yillikda xaridlar hajmi 188,4 trln soʻmni tashkil etgan: budjet xaridlari — 72,9 trln, korporativ xaridlar — 115,5 trln soʻm. Raqobatli xaridlar ulushi 60 foizga, yaʼni 112,9 trln soʻmga yetgan; tejalgan mablagʻ 7,8 trln soʻm deb koʻrsatilgan. Bular davr yakunlari. Davlat xaridlari iqtisodiyotning taxminan beshdan bir qismi, 2025-yilda esa qiymatning qariyb 43 foizi hali ham raqobatsiz — toʻgʻridan-toʻgʻri shartnoma yoki yagona yetkazib beruvchidan sotib olingan; 2026-yil islohotlari aynan shu ulushga qaratilgan.

Portallar va xarid rejalari

Maxsus axborot portali (27-modda) eʼlonlar, natijalar va operatorlardan keladigan axborotni jamlaydi. Operatorning elektron tizimida esa xarid tartib-taomilining oʻzi oʻtkaziladi. Oʻzbekiston respublika tovar-xomashyo birjasi maydonchalaridan yetkazib beruvchiga quyidagilar kerak boʻladi:

Kelgusi buyurtmalarni izlashda xaridlar reja-jadvallari (29-modda) yordam beradi. Budjet buyurtmachisining yillik reja-jadvali joriy yilning 25-martigacha, korporativ buyurtmachining keyingi yil uchun reja-jadvali esa 25-dekabrgacha joylashtiriladi. Keyingi chorak reja-jadvallari joriy chorak oxirgi oyining 25-sanasigacha eʼlon qilinadi. Reja ehtiyojni oldindan koʻrsatadi, muayyan xaridda qatnashish shartlari esa eʼlon va xarid hujjatlarida belgilanadi.

2026-yil 6-sentabrda portallar boʻyicha kundalik yuklamamiz etender.uzex.uz tizimida 594 ta ochiq eng yaxshi takliflarni tanlash va 66 ta tenderni, xarid.uzex.uz tizimida 519 ta narxni pasaytirish auksioni va 533 ta taklif soʻrovini koʻrsatdi; etender tizimidagi 660 lotdan 236 tasi Toshkent shahriga toʻgʻri keldi, median lot esa qariyb 207 mln soʻm edi. Biz saralagan kartochkalarda garov boshlangʻich narxning 1–3% ini, boʻnak 0–30% ni tashkil etgan, toʻlov qabuldan 10–30 kun keyin, yetkazib berish muddati 30–180 kun boʻlgan; bir nechta kartochkada pul garovi oʻrniga bank kafolati qabul qilinmagan. Bular bir kunlik eʼlonlar boʻyicha kuzatuvlar; ularni belgilaydigan qoidalar quyida.

Kabinet va elektron raqamli imzoni sozlash bu yerda bosqichma-bosqich bayon etilmagan. Yetkazib beruvchini roʻyxatdan oʻtkazish haqidagi maqolada xarid va etender tizimlariga kirish hamda taklif yuborish tushuntiriladi. U maydonchada birinchi marta qatnashishdan oldin kerak boʻladi.

Xarid usullari

Qonunda quyida keltirilgan xarid qilish tartib-taomillari (30-modda), shuningdek Prezident va Vazirlar Mahkamasi hujjatlari bilan ruxsat etilgan boshqa raqobatli usullar nazarda tutilgan. Bazaviy hisoblash miqdori (BHM) — qiymat chegaralari ifodalanadigan birlik. Jadvalda BHM bilan birga uning soʻmdagi hisob-kitobi ham koʻrsatilgan.

Elektron doʻkonda yillik cheklovlar (49-modda) ham bor. Budjet buyurtmachisi bir turdagi tovarlarni bir moliya yilida koʻpi bilan 10 000 BHM (4.400.000.000 soʻm) miqdorida xarid qiladi. Bir turdagi ishlar va xizmatlar uchun yillik chegara budjet buyurtmachisida 500 BHM (220.000.000 soʻm), korporativ buyurtmachida esa 1 000 BHM (440.000.000 soʻm).

Kichik xaridda bir buyurtmachining yillik summasi tegishlicha 500 yoki 1 000 BHM (51¹-modda), yaʼni 220.000.000 va 440.000.000 soʻm bilan cheklanadi. Buyurtmachi ochiq axborot manbalaridagi narxlarni solishtiradi yoki kamida uchta potensial yetkazib beruvchidan narx soʻraydi. Uchta yetkazib beruvchiga murojaat qilish talabi aynan ikkinchi variantga tegishli.

Misol. Budjet tashkiloti har biri shartli ravishda 50 BHM turadigan 100 ta bir xil tovarni xarid qilmoqda: 100 × 22.000.000 = 2.200.000.000 soʻm. Qiymati 5 000 BHM boʻlgan lot budjet buyurtmachisi uchun elektron doʻkonning 2 500 BHM chegarasidan oshadi, lekin auksionning 6 000 BHM chegarasiga sigʻadi. Auksion faqat tovarlar standart boʻlsa va ularning xususiyatlarini solishtirish talab qilinmasa mos keladi. Miqdoriy va sifat jihatidan baholash kerak boʻlsa, tanlash usuli koʻrib chiqiladi. Bu shartlar jadvalda havola berilgan normalarda belgilangan.

Raqobatni chetlab oʻtish uchun xaridni boʻlish (46-modda) taqiqlanadi. Texnologik va funksional jihatdan oʻzaro bogʻliq boʻlmagan predmetlarni birlashtirish hamda malaka talablarini asossiz oshirish ham taqiqlar qatoriga kiradi. Toʻliq roʻyxat 46-moddada; yetkazib beruvchi eng koʻp aynan shu uchtasiga duch keladi.

Hadli kelishuv, markazlashgan xarid va yagona yetkazib beruvchi

Hadli kelishuv (38²-modda) tanlash yoki tenderda aniqlangan bir nechta gʻolib bilan bir yildan uch yilgacha tuziladi. Buyurtmachi kutilayotgan hajmni koʻrsatadi, lekin kelishuvdagi butun summaga shartnoma tuzishga majbur emas. Hadli kelishuvdagi yetkazib beruvchi buyurtmalarni buyurtmachi joylashtirgani sari, eʼlon qilingan hajm doirasida oladi.

Markazlashgan davlat xaridlarida (38¹-modda) bir nechta buyurtmachi bir turdagi tovarlar, ishlar yoki xizmatlarni Vazirlar Mahkamasi belgilaydigan organ orqali xarid qiladi. Shu usulda xarid qilinadigan predmetlar roʻyxati portalda yuritiladi.

Yagona yetkazib beruvchi (72-modda) maqomi belgilangan tartibda tan olinish va reyestrga kiritilishni talab qiladi. Qonunda beshta istisno holat bor: bozorda analogi boʻlmagan va faqat shu yetkazib beruvchidan olinadigan texnik jihatdan murakkab predmet; madaniy qimmatliklar; Prezident yoki Vazirlar Mahkamasi hujjatlarida belgilangan yetkazib beruvchilar; tabiiy monopoliya subyektining predmeti; vakolatlari tufayli faqat davlat organlari yoki ularga qarashli muassasa va tashkilotlar bajaradigan ishlar va xizmatlar. Yagona yetkazib beruvchi maqomi reyestr orqali oldindan beriladi va muayyan lotdagi takliflar soniga bogʻliq emas.

Kim ishtirok etishi mumkin

Ishtirokchi barcha asosiy talablarga (36-modda) javob berishi kerak:

• shartnomani bajarish uchun texnik, moliyaviy, moddiy, kadrlar va boshqa resurslarga ega boʻlishi;
• shartnoma tuzish huquqiga ega boʻlishi;
• soliqlar va yigʻimlar boʻyicha muddati oʻtgan qarzdorligi boʻlmasligi;
• Bosh prokuratura huzuridagi Majburiy ijro byurosi maʼlumotlar bazalarida sud qarorlari boʻyicha bajarilmagan majburiyatlari boʻlmasligi;
• unga nisbatan toʻlovga qobiliyatsizlik tartib-taomillari joriy etilmagan boʻlishi;
• Insofsiz ijrochilarning yagona reyestrida qaydi boʻlmasligi.

Yetkazib beruvchi asosiy benefitsiar mulkdorni oshkor qilishi (23-modda), ishonchli maʼlumot hamda xarid hujjatlariga mos taklif taqdim etishi shart. Ishtirokchi va uning affillangan shaxsi bitta lotda qatnasha olmaydi. Jismoniy va yuridik shaxslar, jumladan norezidentlar ishtirok etish huquqiga ega; har bir taklif yuqoridagi talablar boʻyicha tekshiriladi.

Norezidentning ishtiroki bu yerda umumiy ruxsat qoidasi bilan cheklangan. Davlat xaridlarida chet el kompaniyasi haqidagi maqolada valyuta, mahalliy ijro, kompaniya yoki hamkor orqali ishlash masalalari yoritilgan. Bu savollar xorijdan yetkazib berish nazarda tutilgan lotni tanlashdan oldin yuzaga keladi.

Kartochka va xarid hujjatlarida nimalarni tekshirish kerak

Yetkazib beruvchiga eʼlon, texnik topshiriq, baholash mezonlari va shartnoma loyihasi kerak. Tanlash boʻyicha xarid qilish hujjatlarida (59-modda) eʼlondagi maʼlumotlar, valyuta, toʻlov tartibi va yetkazib berish shartlari, til talablari, tushuntirish berish tartibi va muddatlari, texnik topshiriq, baholash mezonlari va tartibi hamda korrupsiyaga qarshi ariza talabi boʻladi. Shartnoma loyihasi hujjatlarning ajralmas qismi sifatida ilova qilinadi.

Tender uchun quyidagi hujjat tarkibi (67-modda) nazarda tutilgan:

• eʼlonda koʻrsatilgan axborot;
• narxni shakllantirish va hisob-kitoblar uchun valyuta hamda toʻlov tartibi;
• taklifni davlat tilida va zaruratga qarab boshqa tillarda tayyorlash talabi;
• taklifning texnik va narx qismlari hamda ularni baholash tartibi haqidagi axborot;
• tushuntirishlar berish tartibi, boshlanish va tugash sanalari;
• texnik topshiriq;
• takliflarni koʻrib chiqish mezonlari va tartibi;
• korrupsiya koʻrinishlariga yoʻl qoʻymaslik boʻyicha ariza taqdim etish talabi.

Shartnoma loyihasi bu toʻplamga ham kiradi. Tanlash va tender hujjatlari taklifni davlat tilida, hujjatlar ruxsat bergan joyda esa boshqa tillarda tayyorlashni nazarda tutadi; toʻplamni faqat rus tilida tayyorlashdan oldin til haqidagi bandni tekshiring.

Xarid predmeti tavsifida (34-modda) tovar miqdori yoki ish va xizmatlar hajmi, bajarish joyi hamda mavjud boʻlsa, istalgan yoki talab etiladigan muddatlar koʻrsatilishi kerak. Hujjatlarda eng katta, eng kichik va oʻzgarmaydigan koʻrsatkichlar belgilanadi. Umumiy qoidaga koʻra, tavsifda boshqacha nazarda tutilmagan boʻlsa, tovar yangi boʻlishi kerak. Muayyan brend yoki ishlab chiqaruvchiga havolalar cheklangan; qonun elektron doʻkon, predmetni boshqacha tavsiflash imkoni boʻlmaganda «yoki analogi» soʻzlarini qoʻshish va tovarlarning oʻzaro nomuvofiqligi uchun istisnolarni saqlaydi.

Elektron doʻkon uchun taklif

Doʻkondagi oferta buyurtmachilarga qaratilgan ommaviy taklifdir. Uning majburiy maʼlumotlariga (50-modda) quyidagilar kiradi:

• nomi, narxi, eng kam va eng koʻp tovar partiyasi;
• markasi, texnik koʻrsatkichlari, standartlashtirish hujjati yoki texnik pasporti, fotosurati;
• yetkazib berish yoki bajarish hududi, ishlab chiqaruvchi va kelib chiqish mamlakati;
• kafolat shartlari va muddati, ishlab chiqarilgan yili; oziq-ovqat va tez buziladigan tovarlar uchun — ishlab chiqarilgan sana;
• sanasi bilan yaroqlilik muddati, ishni bajarish yoki xizmat koʻrsatish muddati;
• majburiy sertifikatlar, sanitariya-epidemiologik, veterinariya, veterinariya-sanitariya, fitosanitariya xulosalari yoki ekologik ekspertiza haqidagi maʼlumotlar, ular talab etilgan hollarda;
• tegishli faoliyat uchun majburiy boʻlsa, litsenziya, ruxsat etish xususiyatiga ega hujjat yoki faoliyatni boshlash haqidagi xabarnoma toʻgʻrisidagi maʼlumot.

2026-yildan ofertani joylashtirish muddati avvalgi 15 ish kuni oʻrniga 60 kunni tashkil etadi. Buyurtmachi ofertani tanlagach, narxlar soʻrovi boshlanadi: oʻxshash predmet boʻyicha takliflar 2 ish kuni (51-modda) ichida yuborilishi mumkin. Tizim narxlarni avtomatik solishtiradi. Faqat dastlabki oferta egasi qolsa, qonun elektron savdolashishni nazarda tutadi; yetkazib beruvchi buyurtmachining narxni pasaytirish soʻrovini bir ish kuni ichida qabul qilishi yoki rad etishi mumkin.

Taklif berish, tushuntirish va oʻzgartirish muddatlari

Eʼlondagi takliflarni qabul qilish tugaydigan sana va vaqtga qaraladi. Qonun eʼlonni joylashtirish muddati bilan baholash muddatini farqlaydi: taklif qabul qilish tugashi hali gʻolib aniqlanganini anglatmaydi.

Tanlashda taklif shaxsiy kabinet orqali (60-modda) beriladi; faqat bitta taklifga ruxsat etiladi. Qabul muddati tugaguncha uni oʻzgartirish yoki chaqirib olish mumkin. Tenderda ham bitta taklif va uni chaqirib olish (68-modda) yoki qabul tugaguncha oʻzgartirish imkoniyati nazarda tutilgan. Fayllarning haqiqiyligi hamda ulardagi maʼlumotlarning toʻldirilgan maydonlarga mosligi alohida tekshiriladi.

Kartochka, texnik topshiriq va shartnoma loyihasida ziddiyat boʻlsa, tushuntirish soʻrovidan (41-modda) foydalanish kerak. Javob berishning umumiy muddati — ikki ish kuni. Kartochkadagi maydon va ilova bir-biriga zid boʻlsa, qaysi biri qoʻllanishini tushuntirish soʻroviga javob hal qiladi. 2026-yil sentabrida biz saralagan kartochkalarda texnik topshiriq va kartochka yetkazib berish muddati (15 va 30 kun), ish kuni yoki kalendar kun hamda QQS bilan jami summa boʻyicha farq qilgan.

Tenderda soʻrov qabul tugashidan kamida ikki ish kuni oldin (67-modda) kelib tushishi kerak; javob ikki ish kuni ichida beriladi. Buyurtmachi qabul tugashidan kamida bir ish kuni oldin hujjatlarni oʻzgartirishi va qabul muddatini kamida oʻn ish kuniga uzaytirishi mumkin. Tanlash hujjatlari oʻzgarsa, kamida uch ish kuniga uzaytirish (59-modda) nazarda tutilgan; bunda ham qaror qabul tugashidan kamida bir ish kuni oldin qabul qilinadi. Xarid predmetini oʻzgartirish mumkin emas.

Takliflar qanday baholanadi va gʻolib aniqlanadi

Tanlashda ball yoki eng past narx usuli qoʻllanadi. Tender uchun ham shu ikki usul nazarda tutilgan. Qaysi usul qoʻllanishi hujjatlarda koʻrsatiladi: jami ball yoki tekshiruvdan oʻtgan takliflar orasidagi eng past narx.

Narx, yetkazib berish bazisi va muddati, xususiyatlar, foydalanish davri, toʻlov va kafolat shartlari, foydalanish xarajatlari hamda boshqa ruxsat etilgan mezonlar baholash asosini (32-modda) tashkil etadi. Hujjatlarda ularning ahamiyati va qoʻllash tartibi ochib berilishi kerak. Buyurtmachi aynan eʼlon qilingan mezonlardan foydalanadi. Tenderda u nazarda tutilmagan hujjatlarni talab qilishga yoki koʻrsatilmagan mezonlar boʻyicha malakani baholashga haqli emas.

Majburiy mezonga mos kelmaslik tanlashning yoki tenderning istalgan bosqichida chetlatishga olib keladi. Hujjatlarda tajribani bajarilgan ishlar dalolatnomasi bilan tasdiqlash talab etilsa, shartnoma nusxasining oʻzi yetmasligi mumkin. Qaysi hujjatlar majburiyligi har bir lot uchun mezonlar jadvalida belgilanadi.

Tizim boshlangʻich narxdan oshgan (61-modda), majburiy maydonlari toʻldirilmagan yoki kerakli ilovalari yoʻq tanlash taklifini rad etadi. Tender uchun oʻxshash tekshiruv (69-modda) mavjud. Tender ikki bosqichda koʻrib chiqilganda, avval texnik qism baholanadi; keyingi bosqichga oʻtish uchun kamida ikkita ishtirokchi talablardan oʻtishi kerak. Hujjatlarda koʻrsatilgan boʻlsa, bir bosqichda baholash mumkin.

Ikki bosqichli davlat xaridi tenderni shu tarzda koʻrib chiqishdan farq qiladi: dastlabki texnik takliflardan keyin buyurtmachi predmetni oʻzgartirmasdan boshlangʻich talablarni takomillashtiradi (70⁶-modda) va yakuniy takliflarni oladi. Ikkinchi bosqich birinchi bosqichdan oʻtgan kamida ikkita ishtirokchi mavjud boʻlganda oʻtkaziladi.

Taklif bitta boʻlsa

Oddiy tanlash uchun qonun kamida ikkita mos taklif (61-modda) boʻlishini talab qiladi. Biroq 2026-yildan istisno bor: buyurtmachi tartib-taomil va mezonlarni oʻzgartirmasdan takroriy eʼlon berganida, avvalgi tadbirkor yana yagona ishtirokchi boʻlsa, bitta ishtirokchili takroriy tanlash oʻtkazilgan hisoblanadi. Ishtirokchi qonun talablariga mos boʻlishi va taklifini tegishli tarzda rasmiylashtirishi kerak.

2026-yildan bitta tadbirkorlik subyekti qatnashgan auksion oʻtkazilgan hisoblanadi. Taklif soʻrovida ham bitta oferta yetarli. Bu istisnolar oddiy tenderga tatbiq etilmaydi: bitta ishtirokchi qatnashgan tender oʻtkazilmagan deb topiladi (68-modda).

Auksionda narx qadamma-qadam pasayadi (54-modda), ishtirokchi esa savdo tugaguncha narx takliflarini bir necha marta yuborishi mumkin. Narx boʻyicha gʻolib boʻlish eʼlon qilingan xususiyatlardagi tovarni yetkazib berish majburiyatini bekor qilmaydi.

Mahalliy ishlab chiqaruvchilar uchun preferensiyalar

Har bir preferensiyaning oʻz huquqiy asosi bor va ularning barchasi Oʻzbekistonda tasdiqlangan mahalliylashtirish darajasi bilan ishlab chiqarilgan tovarlar ishlab chiqaruvchilariga tegishli; bu yerda roʻyxatdan oʻtgan importchi ularning birortasiga kirmaydi.

Tanlashda ball usuli qoʻllansa, mahalliy ishlab chiqaruvchiga mahalliylashtirishga mutanosib qoʻshimcha ball beriladi. Formula: toʻplangan ballar × 15% × mahalliylashtirish ulushi. Ishlab chiqaruvchining narxi boshqa ishtirokchilarning eng past narxidan 15 foizdan koʻproq yuqori boʻlsa, qoʻshimcha ball berilmaydi. Tender uchun ham shu formula belgilangan.

Misol. Ishlab chiqaruvchi 80 ball toʻplagan, tasdiqlangan mahalliylashtirish darajasi — 60 foiz. Qoʻshimcha ball: 80 × 0,15 × 0,60 = 7,2; jami — 87,2 ball. Hisob-kitob narx boʻyicha belgilangan shart bajarilganda qoʻllanadi. Bonus ishlab chiqaruvchining balini oshiradi; shartnoma narxi u taklif qilgan narx boʻlib qoladi.

Elektrotexnika mahsulotlari uchun DDP (Oʻzbekiston) shartlaridagi import narxidan alohida preferensiya nazarda tutilgan. Chet ellik yetkazib beruvchilar ishtirok etganda miqdor mahalliy ishlab chiqaruvchilar soniga bogʻliq: bitta boʻlsa — 8 foiz, ikkita — 12 foiz, uchta va undan ortiq — 15 foiz. Korporativ buyurtmachilar tijorat maqsadida qayta sotish yoki shu tijorat maqsadlarida ishlab chiqarishda foydalanish uchun qiladigan xaridlar bundan mustasno. Elektrotexnika mahsulotlari stavkalari faqat shu tovar guruhiga qoʻllanadi.

2026-yildan budjet buyurtmachilari mahalliy ishlab chiqaruvchilar oʻrtasida ikki ish kunlik eʼlon bilan qiymat cheklovisiz mahalliy auksionlar oʻtkazishi mumkin. Ishlab chiqaruvchilarga xarid rejalari haqidagi elektron xabarnomalar ham yuboriladi. Ishlab chiqaruvchilar ekotizimini joriy etish sanasi amaldagi tahrirda 2026-yil 1-yanvar deb belgilangan.

Pul, muddatlar va reyestr

Pul bilan bogʻliq shartlar taklif yuborishdan oldin tekshiriladi: taklif taʼminoti, shartnoma ijrosi taʼminoti, boʻnak, toʻlov, yetkazib berish va qabul qilish muddatlari lotni bajarish imkoniyatiga taʼsir qiladi. Ularning batafsil hisob-kitobi alohida maqolaga tegishli.

Bu maqolada zakalat, vositachilik yigʻimi va shartnoma toʻlovlari toʻliq hisoblab berilmagan. Garov, avans va shartnoma haqidagi maqola taklifdan oldingi xarajatlar va gʻoliblikdan keyingi pul harakatini tushuntiradi. U tanlangan buyurtmani bajarish uchun mablagʻ yetishini baholashda kerak boʻladi.

Ishtirokchi nima sababdan chetlatiladi

Qonunda quyidagi chetlatish asoslari (42-modda) belgilangan:

• Insofsiz ijrochilarning yagona reyestridagi qayd;
• soliqlar va yigʻimlar boʻyicha muddati oʻtgan qarzdorlik;
• joriy etilgan toʻlovga qobiliyatsizlik tartib-taomili;
• hujjatlardagi malaka, texnik va tijorat talablariga mos kelmaslik;
• xaridga taʼsir qilish uchun mansabdor shaxs yoki xodimga bevosita yoxud bilvosita haq, ish, qimmatlik yoki xizmat taklif etish;
• raqobatga qarshi harakatlar, qonunga zid manfaatlar toʻqnashuvi yoki aniqlangan affillanganlik.

Qaror va uning sabablari hisobotga kiritiladi, ishtirokchiga esa darhol xabar qilinadi.

Insofsiz ijrochilar reyestri

Reyestrga kiritish asoslari (48-modda) toʻrtta guruhni qamrab oladi:

• xarid shartlarida shartnoma tuzishdan bosh tortgan yoki boʻyin tovlagan gʻoliblar;
• majburiyatlarni bajarmaslik yoki lozim darajada bajarmaslikda belgilangan tartibda aybdor deb topilgan ijrochilar, yengib boʻlmaydigan kuch holatlari bundan mustasno;
• yolgʻon yoki soxta hujjatlar bergan, ayni lotdagi affillangan shaxslar yoxud manfaatlar toʻqnashuvini oshkor qilmagan ishtirokchilar;
• firibgarlik, soxtalashtirish va korrupsiya bilan bogʻliq jinoyatlarda sud tomonidan aybdor deb topilgan ijrochilar.

Ishtirok etish taqiqi ikki yil amal qiladi; keyin ijrochi reyestrdan chiqarilgan hisoblanadi. Kiritish qarori ustidan sudga shikoyat qilish mumkin. Shu sababli xaridning oʻtkazilmagan deb topilishi, taklifning rad etilishi va reyestrga kiritish turli huquqiy natijalardir.

2025–2026-yillarda nima oʻzgardi

• 2025-yil 22-oktabr. 2025-yil 21-oktabrdagi 662-son VMQ elektrotexnika mahsulotlari uchun maxsus preferensiyalarni kiritdi. Miqdorlar va istisnolar yuqorida koʻrsatilgan.
• 2026-yil 1-yanvar. 2025-yil 26-dekabrdagi PF-259-son Farmon toʻgʻridan-toʻgʻri xaridlarning oldingi roʻyxatini bekor qildi, qonunda nazarda tutilgan hollarni saqlab qoldi. Shu bilan birga yuqorida bayon etilgan taklif soʻrovi, mahalliy auksionlar, ofertalarni uzoqroq joylashtirish muddati va yagona ishtirokchi uchun istisnolar joriy etildi.
• 2026-yil 1-mart va 23-iyun. 2025-yil 26-dekabrdagi PF-259-son Farmon oʻrtacha bozor narxi modulini martdan ishga tushirishni nazarda tutdi. Buyurtmachi xariddan oldin modulda oʻrtacha bozor narxini shakllantiradi. 2026-yil 22-iyundagi OʻRQ-1155-son Qonun qiymatni baholash qoidalariga bozor narxidan tafovut chegarasiga (33-modda) rioya qilish talabini qoʻshdi; chegarani belgilash tartibini Vazirlar Mahkamasi aniqlaydi.
• 2026-yil 1-iyul. 2025-yil 26-dekabrdagi PF-259-son Farmon takliflarni faqat elektron shaklda baholashni joriy etdi. Yetkazib beruvchi uchun bu elektron baholash asoslanadigan maʼlumot va ilovalarni tekshirish zarurligini anglatadi.

Natijani qanday tekshirish va shikoyat berish mumkin

Tanlash bayonnomasi ikki ish kunlik muhokamaga (62-modda) qoʻyiladi. Natijalar boʻyicha eʼtirozlar shu davrda yuboriladi; kechroq kelgan eʼtirozlarni xarid komissiyasi ushbu muhokama doirasida koʻrib chiqmaydi. Tender bayonnomasi eʼlon qilingach, natija yuzasidan tushuntirish soʻrash mumkin; buyurtmachi uch ish kuni ichida (69-modda) javob beradi.

Buyurtmachi gʻolib taklifini akseptlashdan oldin xaridni bekor qilishi (44-modda), asoslantirilgan sabablarni uch ish kuni ichida eʼlon qilishi mumkin. Bekor qilish uchun javobgarlikdan ozod etish buyurtmachining noqonuniy harakati yoki harakatsizligi sabab boʻlgan holatga tatbiq etilmaydi.

Ishtirokchi buyurtmachi, xarid komissiyasi, uning aʼzolari yoki operatorning huquqlarini buzadigan harakatlari ustidan komissiyaga yoki sudga (78-modda) shikoyat qilishi mumkin. Bunda Davlat xaridlari sohasidagi shikoyatlarni koʻrib chiqish boʻyicha komissiya nazarda tutiladi. Murojaat uchun lot raqami, nizoli mezon, yuborilgan taklif, rad etish xabari, bayonnoma va yozishmalarni yigʻing: ilovalar roʻyxati shikoyatlarni koʻrib chiqish nizomida belgilangan, koʻpchilik shikoyatlarni esa aynan shu dalillar hal qiladi.

Shikoyatni koʻrib chiqish tartibida (79-modda) komissiya buyurtmachini uch ish kuni ichida xabardor qiladi, tartib-taomilni jami oʻn ish kunigacha toʻxtatib turadi va shikoyat olinganidan keyin yetti ish kuni ichida qaror qabul qiladi. Shikoyat buyurtmachi va ishtirokchi ishtirokida koʻriladi, ishtirokchi oʻzisiz koʻrishga rozi boʻlgan yoki uzrsiz kelmagan hollar bundan mustasno.

Shikoyat asosli boʻlsa, komissiya noqonuniy harakat yoki tartib-taomilni taqiqlashi, noqonuniy qarorni toʻliq yoki qisman bekor qilishi, xarid tartib-taomilini tugatishi yoki ijrochini insofsiz ijrochilar reyestriga kiritishi mumkin. Qaror xarid subyektlari uchun majburiy, uning ustidan sudga shikoyat qilish mumkin. Manfaatlar toʻqnashuvida komissiya aʼzosi oʻzini oʻzi rad etishi (79¹-modda) kerak; holat qarordan keyin aniqlansa, uning ovozi natijalardan chiqariladi.

Yakuniy hujjatlar eʼlon qilinishidan oldin ham loyiha uchun kamida ikki ish kunlik jamoatchilik muhokamasi nazarda tutilgan. Yetkazib beruvchi shu orqali taklif tayyorlashdan oldin raqobatni cheklaydigan talablarni koʻrsatishi mumkin.

Koʻp beriladigan savollar

Lotning texnik topshirigʻini qayerdan topish mumkin?

Texnik topshiriq xarid hujjatlarining bir qismidir. Etender tizimida hujjatlar eʼlon bilan birga joylashtiriladi; shartnoma loyihasi ham toʻplamga kiradi. Tanlash uchun tarkib hujjatlar qoidalarida (59-modda) belgilangan. Fayllarni kartochka bilan solishtiring: miqdor, xususiyatlar, muddatlar, majburiy mezonlar va taklif tili yuborishdan oldin tushunarli boʻlishi kerak. Ziddiyat boʻlsa, tushuntirish soʻrang.

Taklif yuborilgandan keyin uni tuzatish mumkinmi?

Qabul muddati tugaguncha tanlash ishtirokchisi taklifni oʻzgartirishi yoki chaqirib olishi mumkin. Tender ishtirokchisiga (68-modda) ham shunday huquq berilgan. Oʻzgartirishdan keyin qabul tugaydigan sana va vaqtni, yangi fayllarni hamda maydonlardagi qiymatlarni tekshiring. Qabul yopilgach taklif yuborilgan holida qoladi; baholash paytidagi tushuntirish soʻrovi faqat yuborilgan taklifni izohlaydi.

Boshqa ishtirokchilar boʻlmasa ham yutish mumkinmi?

Bu tartib-taomilga bogʻliq. 2026-yildan bitta tadbirkor qatnashgan auksion oʻtkazilishi mumkin. Tanlashda taklif talablari bajarilgan holda oʻsha yagona ishtirokchi va oʻzgarmagan shartlar bilan takroriy xarid uchun istisno bor. Bitta ishtirokchili oddiy tender oʻtkazilgan hisoblanmaydi. Shu sababli takliflar sonini tartib-taomil turi va takroriy eʼlon mavjudligi bilan birga baholash kerak.

BHM nima va chegarani soʻmga qanday aylantirish mumkin?

BHM — xarid chegaralarini ifodalashda ishlatiladigan bazaviy hisoblash miqdori. Soʻmdagi chegara BHM sonini ushbu miqdorning amaldagi qiymatiga koʻpaytirish orqali aniqlanadi. Masalan, budjet buyurtmachisining kichik xarid uchun 25 BHM (51¹-modda) chegarasi bu yerda 11.000.000 soʻm sifatida koʻrsatilgan. Yillik cheklovni ham tekshiring: doʻkon va kichik qiymatli xaridda ham shartnoma, ham yil boʻyicha chegara bor.

Gʻolib shartnoma tuzishdan bosh tortsa nima boʻladi?

Gʻolibning xarid shartlarida shartnoma tuzishdan bosh tortishi yoki boʻyin tovlashi reyestrga kiritish uchun asos (48-modda) hisoblanadi. Kiritilgan ijrochi ikki yil davlat xaridlarida qatnasha olmaydi va qaror ustidan sudga shikoyat qilishga haqli. Taʼminot qaytarilmaydi, shartnoma esa zaxiradagi gʻolibga taklif qilinadi; har bir tartib-taomil boʻyicha miqdorlar garov haqidagi maqolada.