Soliq qarzini undirish

Oʻzbekistonda soliq qarzi odatda bosqichma-bosqich undiriladi: soliq organi qarzni qayd etib talabnoma yuboradi, keyin pul mablagʻlariga, ular yetishmasa boshqa mol-mulkka undiruv qaratadi. Yuridik shaxslar va yakka tartibdagi tadbirkorlar uchun jarayonning katta qismi alohida daʼvosiz oʻtadi; oddiy jismoniy shaxs mol-mulkidan undirish uchun sudga murojaat qilinadi.

Qisqacha:

• Avval asosiy soliq, penya va jarimani solishtiring: ular qarzning alohida qismlari boʻlib, qonundagi ketma-ketlikda uziladi.
• Talabnoma olingan sanani tekshiring, chunki keyingi undirish bosqichlari shu sanaga bogʻliq.
• Yuridik shaxs yoki yakka tartibdagi tadbirkorning boshqa mol-mulkidan oldin odatda hisobvaraqlardagi pul undiriladi.
• Qoʻshimcha hisoblangan summaga shikoyat berish undiruvni toʻxtatib turishi mumkin, ammo kechiktirishni soʻrashning oʻzi penya hisoblanishini toʻxtatmaydi.
• Toʻlovdan keyin pulning toʻgʻri hisobga olinganini, inkasso chaqirib olinganini, hisobvaraqlar ochilganini va MIBdagi ish tugatilganini tekshiring.

Yangilangan: 2026-yil 05-sentyabr

Soliq qarziga nimalar kiradi va uni qanday tekshirish kerak

Soliq qarzi belgilangan muddatda toʻlanmagan hisoblangan soliqlarni, shu jumladan boʻnak va joriy toʻlovlarni, shuningdek muddati oʻtgan moliyaviy sanksiyalar va penyalarni oʻz ichiga oladi. Toʻlovlar ketma-ket hisobga olinadi: avval soliq, keyin penya, undan soʻng jarima. Bu soliq qarzi tarkibi (SK 55-modda) qoidasidan kelib chiqadi.

Amaliy tekshiruvni umumiy qoldiqdan emas, har bir soliqning hisob kartochkasidan boshlang: davr, toʻlov muddati, hisoblangan summa, toʻlov, penya, jarima va qoldiqni ajrating. Yuridik shaxslar hamda yakka tartibdagi tadbirkorlar soliq organining rasmiy hujjatlarini shaxsiy kabinet orqali oladi, yangi hujjat haqida xabar ham yuboriladi. Bu elektron almashuv qoidasi (SK 56-modda) bilan belgilangan.

Summa tushunarsiz boʻlsa, solishtirma dalolatnoma va hisoblash asosining nusxasini soʻrang. Majburiyatni muddatida bajarmaslik talabnoma, taʼminlash choralari va majburiy undiruvga asos boʻladi — soliq majburiyati qoidasi (SK 86-modda).

Rasmiy elektron xizmatlar va solishtirish usullari «Soliq organi bilan muloqot» maqolasida jamlangan. Shaxsiy hisobvaraq koʻchirmasi, talabnoma va toʻlov tasdiqlarini saqlang: ular shikoyat berish va undirish choralarini bekor qilish uchun kerak boʻladi.

Soliq qarzini uzish talabnomasi qachon yuboriladi

Soliq toʻlovchi hisobvaraqda pul bor-yoʻqligidan qatʼi nazar, toʻlov topshiriqnomasini soliqqa belgilangan muddatdan kechiktirmay bankka topshirishi shart. Qarz yuzaga kelsa, soliq organi toʻlov muddati oʻtganidan keyin uch kundan kechiktirmay talabnoma yuboradi — mustaqil toʻlash tartibi (SK 115-modda).

Talabnomada soliq summasi, yuborilgan paytdagi penya, jarimalar va talab bajarilmasa qoʻllaniladigan undirish hamda taʼminlash choralari koʻrsatilishi kerak. Har bir qismni talabnoma mazmuni (SK 116-modda) bilan solishtiring.

Yuborish muddati qarzning asosiga bogʻliq: qarz aniqlanganidan yoki tekshiruv qarori kuchga kirganidan keyin uch ish kunidan kechiktirmay talabnoma joʻnatiladi — talabnoma muddati (SK 117-modda). Hisoblangan summa oʻzgarsa, soliq organi uch kun ichida aniqlashtirilgan talabnoma yuboradi yoki oldingisini chaqirib oladi; qisman toʻlovning oʻzi yangi talabnoma tuzishga sabab boʻlmaydi — talabnomani aniqlashtirish (SK 118-modda).

Elektron hujjat oʻqilganida, biroq yuborilganidan keyin uch kundan kechiktirmay olingan hisoblanadi; buyurtma xat esa besh kundan keyin olingan hisoblanadi. Shu sababli bildirishnomani ochmaslik muddatning boshlanishiga toʻsqinlik qilmaydi — topshirish qoidalari (SK 19-modda).

Soliq qarzi qaysi ketma-ketlikda undiriladi

Yuridik shaxs va yakka tartibdagi tadbirkor uchun «avval pul, keyin mol-mulk» qoidasi amal qiladi. Oddiy jismoniy shaxsga nisbatan alohida sud tartibi qoʻllaniladi. Bu farq undirish ketma-ketligi (SK 120-modda) bilan belgilangan.

Yuridik shaxs yoki yakka tartibdagi tadbirkor talabnomani olganidan keyin oltmish kalendar kun ichida qarzni uzmasa va pulga doir choralar natija bermasa, undiruv mol-mulkka oʻtadi — mol-mulk bosqichi (SK 119-modda). Bu muddat tugashidan oldin taʼminlash choralarini qoʻllash mumkin emas degani emas: hisobvaraq operatsiyalarini toʻxtatish va mol-mulkni xatlash uchun alohida asoslar mavjud.

Soliq toʻlovchi tekshiruv haqida bilganidan keyin tushum yoki mol-mulkni uchinchi shaxslarga oʻtkazsa, soliq organi sud orqali ulardan olingan qiymat doirasida undiruvni soʻrashi mumkin. Ushbu maxsus tartib majburiy undirish qoidasi (SK 120-modda) bilan nazarda tutilgan.

Hisobvaraqlar va debitorlik qarzidan undirish

Soliq toʻlovchi oʻz toʻlov topshiriqnomasini yubormagan boʻlsa, soliq organi yuridik shaxs yoki yakka tartibdagi tadbirkorning hisobvaraqlariga, shu jumladan korporativ kartalariga, toʻlov muddati tugaganidan keyin uch ish kunidan kechiktirmay elektron inkasso topshiriqnomasini yuboradi. Avval soʻmdagi talab qilib olinguncha depozitlar, keyin valyuta hisobvaraqlari ishlatiladi; muddatli depozit muddati tugaguncha daxlsiz qoladi — hisobvaraqdan undirish (SK 121-modda).

Bank toʻlov yoki inkasso topshiriqnomasini odatda keyingi operatsiya kunidan kechiktirmay, xizmat haqi undirmasdan bajaradi. Pul yetishmasa, bank bu haqda soliq toʻlovchi va soliq organiga xabar beradi — bank majburiyatlari (SK 90-modda).

Hisobvaraqdagi pul barcha topshiriqlarga yetmasa, bankdagi navbat qoʻllaniladi. Budjet toʻlovlari, ish haqi, aliment, mualliflik haqi va hayot yoki sogʻliqqa zarar uchun tovon birinchi mutanosib navbatga kiradi, keyin boshqa ijro va qolgan toʻlovlar keladi — hisobdan chiqarish navbati (FK 784-modda).

Debitor hisobidan undirish solishtirma dalolatnomaga asoslanishi mumkin. Soliq organi uch ish kuni ichida debitorni xabardor qiladi; debitor imzolash yoki asoslantirilgan rad javobi berish uchun oʻn ish kuniga ega, javobsizlik esa qarzni tan olish hisoblanadi — debitor bilan ishlash (SK 121¹-modda).

Debitor qarzni asoslantirib inkor etsa, daʼvo muddati oʻtgan boʻlsa, ijro davom etayotgan yoki tugagan boʻlsa, yoxud debitor chet el soliq toʻlovchisi, jismoniy shaxs, tugatilayotgan yoki toʻlovga qobiliyatsiz shaxs boʻlsa, bu tartib qoʻllanilmaydi. Pul amalda budjetga tushmaguncha asosiy soliq toʻlovchi oʻz qarzidan ozod boʻlmaydi — debitor boʻyicha istisnolar (SK 121¹-modda).

Hisobvaraq qachon toʻxtatiladi va mol-mulk qachon xatlanadi

Qonun undiruv bilan taʼminlashni farqlaydi. Taʼminlash choralariga garov, kafillik, bank kafolati, penya, bank hisobvaraqlari boʻyicha operatsiyalarni toʻxtatib turish va mol-mulkni xatlash kiradi — taʼminlash choralari (SK 106-modda). Operatsiyalarni toʻxtatish pulni hisobdan chiqarmaydi, balki chiqim operatsiyalarini cheklaydi; xatlash esa mol-mulkni kelajakdagi undiruv uchun saqlaydi.

Soliq organi rahbari yuridik shaxs yoki yakka tartibdagi tadbirkorning operatsiyalarini koʻpi bilan oʻn kunga toʻxtatishi mumkin; uzoqroq muddat uchun sud kerak. Asoslar jumlasiga hisobotning kechikishi, tushuntirish yoki hujjatlarning taqdim etilmasligi, tekshiruvga toʻsqinlik qilish yoki manzilda boʻlmaslik kiradi — toʻxtatish asoslari (SK 111-modda).

Bank qarorni olgan paytdan uni bekor qilish qarorigacha toʻxtatishni bajaradi; qonunda himoyalangan hisobvaraqlardan tashqari yangi hisobvaraqlar ochmaydi. Bu bankning toʻxtatish majburiyati (SK 113-modda) bilan belgilangan. Soliq organi muddatni uzaytirishni suddan soʻrasa, sud qonuniy asosni ham, rahbarning dastlabki oʻn kunlik qarorini ham tekshiradi — Oliy sud tushuntirishi.

Tekshiruvdan keyin majburiyat bajarilmasligi xavfi boʻlsa, soliq organi avval mol-mulkni tasarruf etishni taqiqlashi, soʻng uning qiymati yetishmagan qismdagina hisobvaraqlarni toʻxtatishi mumkin. Bu choralar kafolat, garov yoki kafillik bilan almashtirilishi mumkin — tekshiruvdan keyingi taʼminlash (SK 161-modda).

Yuridik shaxs mol-mulkini soliq tartibida xatlash talabnoma oʻn besh kalendar kun davomida qisman bajarilmaganda, pul yetishmaganda va faqat qarzni qoplash uchun zarur qiymat doirasida qoʻllaniladi. Qaror, bayonnoma, roʻyxat hamda videoyozuv yoki xolislar kerak; toʻlovdan yoxud xatlov garov bilan almashtirilganidan keyin chora bekor qilinadi — xatlash tartibi (SK 114-modda).

Mol-mulk MIBga qanday oʻtadi va sotiladi

Yuridik shaxs yoki yakka tartibdagi tadbirkor mol-mulkiga navbat bilan undiruv qaratiladi: naqd pul; ishlab chiqarishda qatnashmaydigan aktivlar; tayyor mahsulot; ishlab chiqarish materiallari va asosiy vositalar; boshqalarga oʻtkazilgan mol-mulk; keyin tadbirkor hamda oilasining zarur kundalik buyumlaridan tashqari boshqa mol-mulk. Odatda sud talab qilinadi, tan olingan qarz boʻyicha esa soliq organi rahbari qaror chiqarishi mumkin — mol-mulk navbati (SK 123-modda).

Qaror uch ish kuni ichida Majburiy ijro byurosiga, yaʼni MIBga yuboriladi, ijro harakatlari esa ikki oy ichida amalga oshirilishi kerak — ijroga yuborish qoidasi (SK 123-modda). Ijro hujjatiga inkasso topshiriqnomalari haqidagi maʼlumotlar, mol-mulk xatlangan boʻlsa qaror va bayonnoma ilova qilinadi — MIB hujjatlari toʻplami (IJQ 8³-modda).

MIB ijro ishini bir ish kuni ichida qoʻzgʻatadi va ixtiyoriy bajarish uchun koʻpi bilan oʻn besh kun beradi. Qarorda qarzdor ijro yigʻimi, xarajatlar va majburiy choralar haqida ogohlantiriladi — ijro ishini qoʻzgʻatish (IJQ 23-modda).

Ixtiyoriy muddat tugagach, ijro harakatlari odatda ikki oy ichida bajariladi, ammo shu muddatning oʻtishi ijro ishini tugatmaydi — ijro muddati (IJQ 30-modda). Bir nechta kreditor boʻlsa, budjet va davlat jamgʻarmalariga toʻlovlar mehnat, aliment va ayrim boshqa talablar bilan birga birinchi navbatga kiradi — talablar navbati (IJQ 80-modda).

Mol-mulk bozor qiymatida baholanadi; baholash hisoboti haqida xabar olinganidan keyin oʻn kundan kechiktirmay sudda nizolashish mumkin — baholash qoidalari (IJQ 54-modda). Sotish odatda ikki oy ichida amalga oshiriladi, koʻchmas mulk va transport esa elektron onlayn auksionda sotiladi — mol-mulkni sotish (IJQ 56-modda).

Jismoniy shaxsdan undirish nimasi bilan farq qiladi

Oddiy jismoniy shaxsning jami qarzi bir million soʻmdan oshsa, soliq organi sudga murojaat qiladi. Undiruv ketma-ket hisobvaraqlar, naqd pul, boshqa shaxslarga oʻtkazilgan mol-mulk va boshqa mol-mulkka qaratiladi; mol-mulk xatlangan paytdan sotuv puli budjetga oʻtkazilguncha penya hisoblanmaydi — jismoniy shaxs qarzi (SK 125-modda).

Bunday soliq qarzi boʻyicha ijro hujjati dastlab masofadan bajariladi: qarzdorga besh kun beriladi, natija boʻlmasa ish umumiy tartibga oʻtadi — soddalashtirilgan ijro (IJQ 43¹-modda). Soddalashtirilgan tartibda hisobvaraqlardagi pul, qarz 1.360.000dan oshmasa ish haqi va boshqa daromad undirilishi mumkin; bu bosqichda mol-mulk xatlanmaydi va chiqish cheklanmaydi — undirish choralari (IJQ 43²-modda).

Umumiy ijroda avval pul va qimmatliklarga undiruv qaratiladi, biroq oddiy jismoniy shaxsning hisobvaraqlarida kamida 680.000 saqlanadi; yakka tartibdagi tadbirkorlikdan kelgan qarz va aliment bundan mustasno — himoyalangan qoldiq (IJQ 47-modda). Zarar uchun tovon, aliment, bola tugʻilishi, homiladorlik va tugʻish, dafn, bola parvarishi, xizmat safari, koʻchirish va ishdan boʻshatish nafaqalariga ham undiruv qaratilmaydi — himoyalangan toʻlovlar (IJQ 69-modda).

Odatda qarzdor va oilasi doimiy yashaydigan yagona uy hamda zarur roʻzgʻor buyumlariga undiruv qaratilmaydi. Garovdagi uy yoki ijro hujjatida aniq koʻrsatilgan uy kabi istisnolar mavjud — uy-joy himoyasi (IJQ 52-modda).

Er yoki xotinning shaxsiy qarzi boʻyicha avval uning oʻz mol-mulkiga undiruv qaratiladi; u yetishmasa kreditor umumiy mulkdagi ulushni ajratishni talab qilishi mumkin — er-xotin mol-mulki (OK 34-modda). Jismoniy shaxs sud ijro hujjatini uzrli sababsiz bajarmasa, chiqish vaqtincha cheklanishi mumkin; talab bajarilgani yoki ish tugaganidan keyingi kundan kechiktirmay cheklov olib tashlanadi — chiqishni cheklash (IJQ 42¹-modda).

Penya, ijro yigʻimi va xarajatlar qanday hisoblanadi

Penya toʻlov muddatidan keyingi kundan har kuni hisoblanadi: toʻlanmagan soliq Markaziy bankning amaldagi qayta moliyalashtirish stavkasining uch yuzdan biriga koʻpaytiriladi. Soliq organining oʻzi hisobvaraq operatsiyalarini toʻxtatgani yoki pulni xatlagani sababli toʻlash mumkin boʻlmagan davrda, shuningdek qonunda toʻgʻridan-toʻgʻri sanalgan boshqa hollarda penya hisoblanmaydi — penyani hisoblash (SK 110-modda).

Hisoblangan penya soliq qarziga kiradi va qonunda koʻrsatilmagan holatda sud uni oʻzboshimchalik bilan kamaytira olmaydi — Oliy sud pozitsiyasi. Toʻlovni kechiktirish yoki boʻlib-boʻlib toʻlash haqidagi arizaning oʻzi penya hisoblanishini toʻxtatmaydi.

MIBdagi ixtiyoriy muddat oʻtgach ijro yigʻimi undiriladi: mulkiy undiruv 440.000.000gacha boʻlsa besh foiz, undan katta boʻlsa ikki foiz — ijro yigʻimi stavkalari. Tashish, saqlash, sotish, mutaxassislar, joʻnatish va qidiruv uchun hujjatlar bilan tasdiqlangan xarajatlar alohida undirilishi mumkin — ijro xarajatlari (IJQ 75-modda).

Misol. Asosiy soliq qarzi shartli ravishda yuz million soʻm, qayta moliyalashtirish stavkasi oʻn toʻrt foiz va kechikish oʻttiz kun deb olaylik. Hisoblangan penya bir million toʻrt yuz ming soʻm boʻladi: qarz stavkaga koʻpaytiriladi, uch yuzga boʻlinadi va kechikkan kunlarga koʻpaytiriladi. Ish ixtiyoriy muddatdan keyin majburiy ijroga oʻtsa va summa quyi chegarada qolsa, shartli ijro yigʻimi yana besh million soʻm boʻladi. Bu tushuntiruvchi misol; amaldagi sanalar, stavka, qoldiq va imtiyozlar hisob-kitob kunida tekshiriladi.

Qarz birdan toʻlanmasa, kechiktirish va boʻlib toʻlash shartlarini tekshiring. Mol-mulk sotilishi holatni tiklashni qiyinlashtirishidan oldin ariza topshiring.

Qarz ustidan shikoyat qilish, uni qaytarish yoki hisobdan chiqarish

Soliq auditi yoki sayyor tekshiruv qarori odatda topshirilganidan bir oy keyin kuchga kiradi; shu vaqtgacha uni ixtiyoriy bajarish mumkin — qarorning kuchga kirishi (SK 160-modda). Bunday qaror ustidan shikoyat uni chiqargan organ orqali bir oy ichida beriladi, materiallar esa uch kun ichida yuqori organga yuboriladi — shikoyat berish muddati (SK 232-modda).

Yuqori soliq organiga yoki sudga shikoyat qilish nizolashilayotgan qaror yoxud harakatning ijrosini, shu jumladan qoʻshimcha hisoblangan soliq va moliyaviy sanksiyalar undiruvini shikoyat boʻyicha qaror yoki sud hujjati kuchga kirguncha toʻxtatib turadi — undiruvni toʻxtatish (SK 231-modda). Oliy sud sudlardan majburiy toʻxtatishni tekshirishni va zarur boʻlsa uni oʻz tashabbusi bilan qoʻllashni ham talab qiladi — sudlarga tushuntirish.

Audit boʻyicha shikoyat bir oy ichida koʻrib chiqiladi va muddat koʻpi bilan oʻn besh kunga uzaytirilishi mumkin; boshqa shikoyatlar oʻn besh kun ichida shu uzaytirish chegarasi bilan koʻriladi — koʻrib chiqish muddatlari (SK 235-modda). Pul undirish yoki budjetdan qaytarish nizolari iqtisodiy yoxud fuqarolik sudiga, soliq organi qarori yoki harakati ustidan shikoyat esa maʼmuriy sudga tegishli — sudlovga tegishlilik farqi.

Tekshiruv qarori bekor qilinsa, undirilgan summa qayta moliyalashtirish stavkasi boʻyicha foiz bilan qaytariladi yoki hisobga olinadi — bekor qilish oqibati (SK 230-modda). Ortiqcha undirilgan summani qaytarish arizasi uch yil ichida beriladi; odatiy qaytarish muddati oʻn besh kun, barqarorlik reytingi yuqori biznes uchun uch kun, foiz esa oʻttiz kun ichida murojaat qilinganda hisoblanishi mumkin — ortiqcha undiruvni qaytarish (SK 105-modda).

Hisobga olish, ariza va foiz hisoblash tartibi «Ortiqcha soliqni qaytarish» maqolasida tushuntirilgan. Shikoyat uchun bank koʻchirmasi va pulni hisobdan chiqarishga sabab boʻlgan hujjatni saqlang.

Soliq kodeksidagi umumiy uch yillik muddat tekshiruv oʻtkazish, talabnoma yuborish yoki soliqni qayta koʻrib chiqish davrini belgilaydi; u boshlangan ijro ishini avtomatik tugatmaydi — soliq majburiyati muddati (SK 88-modda). Soliq huquqbuzarligi uchun javobgarlikka tortishga alohida uch yillik muddat qoʻllaniladi — javobgarlik muddati (SK 217-modda).

Qarz faqat qonundagi asoslar boʻyicha undirish imkoni boʻlmay qolgan qarz deb eʼtirof etiladi: tugatish, yakka tartibdagi tadbirkor yoki jismoniy shaxsning toʻlovga qobiliyatsizligi, vafot, sud hujjati tufayli undirish imkonining yoʻqolishi, Majburiyatlar reyestrida oʻn yil davomida mol-mulk yoki pul haqida maʼlumot boʻlmasligi va chet el kompaniyasini hisobdan chiqarishning ayrim holatlari — hisobdan chiqarish asoslari (SK 96-modda). Shaxs vafot etganda penya va jarima hisobdan chiqariladi, merosxoʻrlar esa qabul qilingan meros qiymati doirasida, odatda merosni qabul qilganidan keyin bir yil ichida soliqni uzadi — merosxoʻr majburiyati (SK 94-modda).

Tugatishda qarzni tugatuvchi pul va mol-mulkni sotish tushumidan uzadi; qoldiq ishtirokchilarga faqat qonundagi doirada oʻtishi mumkin — tugatishdagi hisob-kitob (SK 91-modda). Qayta tashkil etilganda huquqiy voris oʻtgan soliq qarzini, shu jumladan oldin tayinlangan jarimalarni, toʻlov muddatini oʻzgartirmasdan qabul qiladi — huquqiy voris majburiyati (SK 92-modda).

Undirish natija bermasa, soliq organi koʻrilgan choralarni tasdiqlaydi va ijro hujjatlari undirish imkoni boʻlmagani uchun qaytarilganidan keyin oʻttiz kundan kechiktirmay toʻlovga qobiliyatsizlik ishini boshlashni soʻraydi — ariza berish shartlari. Ish qoʻzgʻatilishidan oldingi qarz reyestrga kiritiladi, ish qoʻzgʻatilganidan keyin paydo boʻlgan ayrim soliqlar esa joriy talab boʻlib, reyestrdan tashqarida qondiriladi — reyestr va joriy qarzlar.

Toʻlovga qobiliyatsizlik oqibatlari va kreditorlar navbati «Bankrotlik va tugatish» maqolasida bayon qilingan. Bu jarayon undirish imkoni boʻlmagan soliq qarzini odatiy hisobdan chiqarish bilan bir xil emas.

2025–2026-yillarda nimalar oʻzgardi

• Ikki ming yigirma beshinchi yil yigirma sakkizinchi noyabrdagi Prezident qarori bilan ikki ming yigirma oltinchi yil boshidan Namangan viloyatida tajriba joriy etildi: jismoniy shaxsning mol-mulk yoki yer soligʻi boʻyicha bir million soʻmdan ortiq qarzi elektr energiyasi billing tizimi orqali yuritiladi, qarz maʼlumotlari toʻlov ilovalarida koʻrsatiladi — PQ-364.
• Ikki ming yigirma oltinchi yil oʻttizinchi martdagi Prezident farmoni elektron almashuv va mol-mulk sotishdagi yangi harakatlarni nazarda tutdi; soliq ijro hujjatlari boʻyicha yuridik shaxs mol-mulkini xatlash va koʻzdan kechirish dalolatnomalarini soliq organi mansabdor shaxsi rasmiylashtiradi, davlat ijrochisining vakolatlari saqlanadi — PF-50.
• Ikki ming yigirma oltinchi yil yigirma oltinchi maydagi Prezident farmoni iyul boshidan kameral tekshiruv talabiga tushuntirish yoki tuzatish berilgach hisobvaraq operatsiyalarini toʻliq avtomatik faollashtirishni nazarda tutdi — PF-100.
• Ikki ming yigirma oltinchi yil yigirma yettinchi avgustdagi Prezident farmoni kichik va oʻrta biznesga «ikkinchi imkoniyat» beradi: dastur eʼlon qilinishidan oldingi asosiy qarz yil oxirigacha toʻliq toʻlansa, penya hisobdan chiqariladi va tegishli ijro ishi tugatiladi, buning uchun keyingi yil boshida asosiy qarz qolmasligi kerak — PF-175.

Soliq qarzi toʻlangandan keyin nimani tekshirish kerak

Toʻlovdan keyin pul toʻgʻri soliq va davrga yozilganini, asosiy qarz, penya hamda jarima qoldigʻi nol boʻlganini tekshiring. Bajarilmagan inkasso qarz uzilganda, hisobga olish amalga oshirilganda, kechiktirish berilganda, umidsiz qarz hisobdan chiqarilganda yoki aniqlashtirilgan hisobot bilan hisoblash kamaytirilganda chaqirib olinishi kerak — inkassoni chaqirib olish (SK 121-modda).

Hisobvaraq operatsiyalari toʻxtatilgan boʻlsa, asos bartaraf etilgan kuni yoki keyingi kundan kechiktirmay soliq organi qarorni bekor qiladi va bankka elektron yuboradi. Noqonuniy toʻxtatish yoki bekor qilishni kechiktirish uchun foiz toʻlanadi — toʻxtatishni bekor qilish (SK 112-modda).

Ish MIBga yuborilgan boʻlsa, bank kvitansiyasining oʻzi yetarli emas. Ijro ishini tamomlash qarorini oling, mol-mulk xatlovi va chiqish cheklovi olib tashlanganini, ijro yigʻimi yoki xarajat qoldigʻi yoʻqligini tekshiring. Bu hujjatlarni solishtirma dalolatnoma va shaxsiy hisobvaraq koʻchirmasi bilan saqlang.

Koʻp beriladigan savollar

Soliq organi sudsiz pulni hisobdan chiqarishi mumkinmi?

Ha. Yuridik shaxs yoki yakka tartibdagi tadbirkorning tan olingan soliq qarzi odatda alohida sud qarorisiz inkasso topshiriqnomasi orqali hisobdan chiqariladi. Soliq toʻlovchi qarzni tan olmagan boʻlsa, boshqa mol-mulkka undiruv qaratish uchun odatda sud talab qilinadi.

Shikoyat undirishni toʻxtatadimi?

Yuqori soliq organiga yoki sudga shikoyat qilish nizolashilayotgan qaror yoxud harakatning ijrosini hamda tegishli qoʻshimcha hisoblash va sanksiyalar undiruvini toʻxtatib turadi. Shikoyatda nizoli summani ajrating va qarorni ijro etayotgan organga xabar bering.

Soliq qarzi qachon hisobdan chiqarilishi mumkin?

Faqat vaqt oʻtgani uchun emas. Tugatish, yakunlangan toʻlovga qobiliyatsizlik, vafot, sud tasdiqlagan undirish imkonining yoʻqligi yoki Majburiyatlar reyestrida mol-mulk va pul uzoq vaqt topilmasligi kabi qonuniy asos kerak.

Qarz soliq toʻlovchining debitoridan undirilishi mumkinmi?

Ha, debitorlik qarzi solishtirma dalolatnoma bilan tasdiqlansa yoki javob berilmagani sababli tan olingan hisoblansa va qonuniy istisno boʻlmasa mumkin. Pul amalda budjetga tushmaguncha soliq toʻlovchining oʻz soliq qarzi saqlanadi.

Qarz toʻlangan, ammo hisobvaraq toʻxtatilgan boʻlsa nima qilish kerak?

Soliq organiga toʻlov tasdigʻini bering, shaxsiy hisobvaraqda yozuvni tekshiring va bekor qilish qarorini soʻrang. Ish MIBda boʻlsa, ijro ishining tamomlanishi va barcha ijro cheklovlarining olib tashlanishini alohida taʼminlang.