Soliqlarni kechiktirib va boʻlib-boʻlib toʻlash

Kechiktirish soliq toʻlovini bitta yangi sanaga koʻchiradi, boʻlib-boʻlib toʻlash esa uni bir necha toʻlovga ajratadi. Muddat odatda koʻpi bilan bir yilga (SK 97-moddasi) oʻzgartiriladi, lekin mahalliy Kengash yoki Vazirlar Mahkamasi oʻz vakolati doirasida uzoqroq muddat berishi mumkin.

Qisqacha:

• Oddiy ariza uchun soliqni vaqtincha toʻlay olmaslikni va oʻzgartirilgan muddat ichida qarzni uzish imkoniyati mavjudligini isbotlash kerak.
• Qaror qarzning barchasini yoki bir qismini, bitta yoki bir nechta soliqni qamrab olishi mumkin; soliq majburiyati bekor boʻlmaydi.
• Ayrim mol-mulk soliqlari, daromadi 10 mlrd soʻmgacha boʻlgan biznes va tekshiruv natijasida hisoblangan summalar uchun xabarnoma yoʻllari mavjud.
• Arizaning oʻzi penyani toʻxtatmaydi; koʻrib chiqish davrida vaqtincha toʻxtatib turish alohida soʻraladi.
• Soliq toʻlovchi uchun eng muhim vazifa — toʻgʻri asosni tanlash, dalillarni bir yoʻla yigʻish va bajarish mumkin boʻlgan jadvalni taklif qilish.

Yangilangan: 2026-yil 04-sentyabr

Kechiktirish boʻlib-boʻlib toʻlashdan qanday farq qiladi

Kechiktirishda kelishilgan summaning barchasi yangi sanada bir yoʻla toʻlanadi. Boʻlib-boʻlib toʻlashda esa summa tasdiqlangan jadval asosida qismlarga ajratiladi. Mavjud soliq qarzi yoki qarordan keyin yuzaga keladigan toʻlovlarning muddati toʻliq yoki qisman oʻzgartirilishi mumkin. Oʻzgartirish bitta yoki bir nechta soliqqa taalluqli boʻladi; majburiyat bekor qilinmaydi va yangi majburiyat yuzaga kelmaydi. Muddatni oʻzgartirish tartibi (SK 97-moddasi) penya va jarimalarga ham tatbiq etiladi.

Umumiy chegara — bir yil. Istisno hujjat nomiga emas, vakolatli organ va huquqiy yoʻlga bogʻliq: mahalliy Kengash ikki yilgacha, Vazirlar Mahkamasi uch yilgacha muddat berishi mumkin, bojxona toʻlovlari esa alohida tartibga solinadi. Ushbu bob qoidalari soliq agentlariga tatbiq etilmaydi. Shu sababli soliq agenti sifatida manbada ushlab qolinadigan QQS yoki foyda soligʻini uning oʻz qarzi haqidagi arizasiga avtomatik ravishda kiritib boʻlmaydi.

Qarorni kim va qancha muddatga qabul qiladi

Organ hujjat topshiriladigan joyga qarab emas, soliq turiga qarab tanlanadi. Vakolatlar taqsimoti (SK 99-moddasi) quyidagicha:

Konsolidatsiyalashgan soliq toʻlovchilar guruhi boʻyicha foyda soligʻini toʻlash muddatini oʻzgartirib boʻlmaydi. Soliq qoʻmitasiga murojaat qiluvchi aniq toʻlov istisnoga kirmasligini ham tekshirishi kerak. Masalan, ushbu tartibda soliq toʻlovchining oʻz QQSi va u soliq agenti sifatida oʻtkazadigan QQS bir xil hisoblanmaydi.

Kechiktirish yoki boʻlib toʻlash asoslari

Umumiy mezon ikki qismdan iborat: hozirgi moliyaviy holat soliqni oʻz vaqtida toʻlashga imkon bermaydi, biroq qarz oʻzgartirilgan muddat ichida uzilishini kutish uchun yetarli asoslar bor. Soliq kodeksi asoslarni sanab oʻtadi (SK 100-moddasi):

1. Tabiiy ofat, texnologik falokat yoki boshqa yengib boʻlmaydigan kuch holati tufayli zarar yetishi.
2. Budjet yoki davlat maqsadli jamgʻarmasidan moliyalashtirish, bajarilgan davlat buyurtmasi yoxud davlat yoki mahalliy hokimiyat ehtiyojlari uchun koʻrsatilgan xizmat haqining kechikishi.
3. Butun summa bir yoʻla toʻlansa, toʻlovga qobiliyatsizlik yuzaga kelishi xavfi.
4. Tadbirkorlik subyekti uch yildan ortiq ishlagan, avvalgi davrlarda hisoblangan soliqlarni oʻz vaqtida toʻlagan, lekin hozir moliyaviy holati sababli qarzni uza olmayotgan boʻlishi.
5. Umumiy maydoni 1 000 m²dan ortiq yer, bino yoki inshootga boʻlgan huquq davlat roʻyxatidan oʻtkazilishi — mol-mulk soliqlari uchun alohida xabarnoma yoʻli doirasida.
6. Oldingi yilgi jami daromad 10 mlrd soʻmdan oshmasligi — qonundagi istisnolarni hisobga olgan holda QQS va foyda soligʻi uchun alohida xabarnoma yoʻli doirasida.
7. Jismoniy shaxsning mol-mulki qarzni bir yoʻla toʻlashga imkon bermasligi; undiruv qaratib boʻlmaydigan mol-mulk hisobga olinmaydi.
8. Tovarlar, ishlar yoki xizmatlarni ishlab chiqarish yoxud realizatsiya qilish mavsumiy boʻlishi.
9. Bojxona qonunchiligida nazarda tutilgan asos mavjudligi.
10. Qarzdorga nisbatan sud sanatsiyasi yoki tashqi boshqaruv joriy etilganligi.

Yengib boʻlmaydigan kuch, toʻlovga qobiliyatsizlik, ishlab turgan biznesning moliyaviy holati, jismoniy shaxs mol-mulki, mavsumiylik va bojxonaga oid asoslar boʻyicha summa cheklanadi. Yuridik shaxs uchun u sof aktivlar qiymatidan, jismoniy shaxs uchun esa undiruv qaratilishi mumkin boʻlgan mol-mulk qiymatidan oshmasligi kerak.

Soliq toʻlovchi muddatni oʻzgartirish taqiqlarini (SK 98-moddasi) ham alohida tekshiradi. Umumiy qoida boʻyicha soliqqa oid jinoyat ishi qoʻzgʻatilgan; arizachi mol-mulkini yashirishi yoki doimiy yashash uchun chetga ketishi haqida yetarli asos mavjud; oldingi kechiktirish yoki boʻlib-boʻlib toʻlash oxirgi uch yil ichida shart buzilgani sababli muddatidan oldin bekor qilingan; yoxud shaxs bankrot deb topilgan boʻlsa, muddat oʻzgartirilmaydi. Yuqori soliq xavfi mol-mulk boʻyicha xabarnoma yoʻlini istisno qiladi. Vazirlar Mahkamasi ushbu taqiqlarni qoʻllamasligi mumkin.

Qachon xabarnomaning oʻzi yetarli boʻladi

Xabarnoma oddiy arizaning oʻrnini faqat qonunda bevosita koʻrsatilgan hollarda bosadi. Bu har bir soliq toʻlovchi muddat va jadvalni bir tomonlama tanlashi mumkinligini anglatmaydi.

Umumiy maydoni 1 000 m²dan ortiq yer, bino yoki inshootga boʻlgan huquq roʻyxatdan oʻtkazilganda tadbirkorlik subyekti davlat roʻyxatidan oʻtkazilgandan keyin uch oy ichida xabarnoma yuborishi mumkin. Roʻyxatga olingan maydon yoki qiymat boʻyicha hisoblangan yer va mol-mulk soligʻi garovsiz olti oyga kechiktiriladi. Davlat ulushi 50 foizdan ortiq korxonalar, yer qaʼridan foydalanuvchilar, aksizosti mahsulot ishlab chiqaruvchilar va yuqori xavfli soliq toʻlovchilar bu yoʻldan foydalana olmaydi. Kechiktirish tugagach, qarz oʻn ikki teng qismda, Markaziy bank stavkasining yarmi miqdoridagi foiz bilan toʻlanadi. Kechiktirish davrida obyekt sotilsa yoki ijaraga berilsa, qarz toʻliq toʻlanadi.

Oldingi yilgi jami daromadi 10 mlrd soʻmdan oshmagan QQS yoki foyda soligʻi toʻlovchisi qarz yuzaga kelgandan keyin bir oy ichida soliq organiga xabarnoma yuborishi mumkin. Davlat ulushi kamida 50 foiz boʻlgan korxonalar, yer qaʼridan foydalanuvchilar va aksizosti mahsulot ishlab chiqaruvchilar bu yoʻldan foydalana olmaydi. Huquq kalendar yilida faqat bir marta qoʻllansa, olti oylik foizsiz davr beriladi.

Yuridik shaxslar va yakka tartibdagi tadbirkorlar ayrim hisoblangan summalarni xabarnoma orqali olti teng oylik toʻlovga boʻlishi mumkin. Bu yoʻl soliq auditi natijasidagi qoʻshimcha soliqlar va moliyaviy sanksiyalarni, kameral tekshiruv natijasidagi qoʻshimcha soliqlarni hamda sayyor tekshiruv natijasidagi moliyaviy sanksiyalarni qamraydi. Bu hisoblangan summalar uchun maxsus jadval boʻlib, boshqa joriy toʻlovlarni surish uchun asos emas.

Arizaga qanday hujjatlar ilova qilinadi

Standart toʻplam qarz summasi, pul oqimi va jadvalga rioya qilish imkoniyatini tasdiqlaydi. Hujjatlar roʻyxati (SK 101-moddasi) quyidagilardan iborat:

• soliqlar, penya va jarimalar boʻyicha hisob-kitoblar holati haqidagi soliq organi maʼlumotnomasi;
• barcha ochilgan bank hisobvaraqlari roʻyxati koʻrsatilgan soliq organi maʼlumotnomasi;
• oldingi olti oy uchun oylik aylanmalar va toʻlanmagan hisob-kitob hujjatlari kartotekasida hujjatlar borligi yoki yoʻqligi haqidagi bank maʼlumotlari;
• barcha hisobvaraqlardagi pul qoldiqlari haqidagi bank maʼlumotnomalari;
• shartlarga rioya qilish majburiyati va taklif etilayotgan qarzni uzish jadvali;
• arizada koʻrsatilgan asosga tegishli tasdiqlovchi hujjatlar.

Yengib boʻlmaydigan kuch uchun holat yuz bergani haqidagi xulosa va zarar baholangan dalolatnoma kerak. Moliyalashtirish kechiksa, moliya organining asos va olinmagan summani tasdiqlovchi hujjati ilova qilinadi. Toʻlovga qobiliyatsizlik xavfini Soliq qoʻmitasi moliyaviy holat tahlili orqali aniqlaydi. Jismoniy shaxs koʻchar va koʻchmas mol-mulki haqida maʼlumot beradi. Mavsumiylikda arizachi jami daromadning kamida 50 foizi Vazirlar Mahkamasi roʻyxatidagi mavsumiy faoliyatdan olinganini tasdiqlaydi.

Uch yildan ortiq ishlagan va soliqlarni oʻz vaqtida toʻlagan biznes uchun boʻlib toʻlanadigan summa oldingi uch yilda toʻlangan soliqlarning 50 foizidan oshmasligi kerak. Arizada foizlarni toʻlash majburiyati ham olinadi. Organ talab qilsa, garov predmeti haqidagi hujjatlar, kafillik yoki bank kafolati taqdim etiladi.

2026-yil 1-sentabrdan arizalar soliq organlarining davlat elektron xizmatlari portali orqali elektron shaklda topshiriladi. Yangi qoida boʻyicha koʻrib chiqish muddati 20 kun. Portal orqali topshirilgan ariza uchun ushbu keyingi maxsus qoida Soliq kodeksi matnida hanuz koʻrinadigan umumiy 30 kunlik muddatning oʻrnini egalladi.

Yakuniy qarorgacha arizachi koʻrib chiqilayotgan qarzni vaqtincha toʻxtatib turishni alohida soʻrashi mumkin. Vakolatli organ iltimosnomani qanoatlantirishi mumkin, lekin arizaning oʻzi bunday oqibat tugʻdirmaydi. Vaqtincha toʻxtatib turish haqidagi qaror nusxasi besh kun ichida arizachi hisobga qoʻyilgan soliq organiga beriladi.

Foizlar va taʼminot qachon kerak boʻladi

Foiz asosga bogʻliq. Yengib boʻlmaydigan kuch oqibatidagi zarar yoki davlat moliyalashtirishi yoxud toʻlovi kechikkan hollarda foiz hisoblanmaydi. Toʻlovga qobiliyatsizlik xavfi, uch yildan ortiq ishlagan biznesning moliyaviy qiyinchiligi, jismoniy shaxsning mol-mulkiga oid asos, mavsumiylik va bojxona asosi uchun Markaziy bankning toʻliq qayta moliyalashtirish stavkasi qoʻllanadi. Mol-mulk boʻyicha xabarnoma yoʻlida stavkaning yarmi (SK 100-moddasi) amal qiladi. Daromadi 10 mlrd soʻmgacha boʻlganlar yoʻli kalendar yilida bir marta ishlatilsa, olti oyga foiz hisoblanmaydi.

Oddiy qaror mol-mulk garovi, kafillik yoki bank kafolati bilan taʼminlanishi mumkin. Bank kafolati chaqirib olinmaydigan va boshqa shaxsga oʻtkazilmaydigan boʻlishi, soliq hamda penyani qoplashi va taʼminlangan toʻlov muddatidan keyin kamida olti oy (SK 107-moddasi) amal qilishi kerak.

2026-yil 1-sentabrdan yana bir yoʻl amal qiladi. Soliq toʻlovchi mol-mulkni garovga bersa, bank kafolati yoki sugʻurta polisini taqdim etsa, soliq organi moliyaviy holat va alohida holatlar mavjudligidan qatʼi nazar kechiktirish yoki boʻlib-boʻlib toʻlash imkonini beradi. Shunga qaramay, summa, soliq, muddat va jadval belgilanishi kerak.

Toʻlovlarni hisoblash misoli

Faraz qilaylik, tadbirkor 120 000 000 soʻm mol-mulk soligʻini olti oyga kechiktirish huquqini oldi. Kechiktirish tugagach, asosiy qarz 12 qismga boʻlinadi: 120 000 000 / 12 = oyiga 10 000 000 soʻm. Har bir qismga tegishli davr uchun Markaziy bankning amaldagi stavkasi yarmi boʻyicha foiz qoʻshiladi. Obyekt kechiktirish tugashidan oldin sotilsa yoki ijaraga berilsa, 12 oylik jadvalni kutib boʻlmaydi: qolgan summa toʻliq toʻlanadi.

Ariza koʻrilayotganda va qaror davrida nima boʻladi

Arizaning oʻzi penya hisoblanishini toʻxtatmaydi. Umumiy qoida boʻyicha penya toʻlov muddatidan keyingi kundan boshlab har bir kalendar kun uchun stavkaning uch yuzdan biri (SK 110-moddasi) miqdorida hisoblanadi. Koʻrib chiqish davrida toʻlovni faqat soliq toʻlovchining iltimosnomasi boʻyicha alohida qaror toʻxtatishi mumkin. Shu sababli bunday qaror sanasi jadvalga kiritiladigan summaga taʼsir qiladi.

Oʻzgartirilgan muddat qarorda koʻrsatilgan toʻlovlargagina tatbiq etiladi. Soliq toʻlovchi boshqa soliqlarni hisoblash, joriy summalarni toʻlash va hisobot topshirishni davom ettiradi; yuridik shaxslar va yakka tartibdagi tadbirkorlar uni umumiy qoida boʻyicha elektron shaklda (SK 82-moddasi) topshiradi. Toʻlov taqvimida berilgan yengillik yangi majburiyatlardan alohida koʻrsatilishi kerak.

Sud sanatsiyasi yoki tashqi boshqaruvda maxsus qoida amal qiladi. Mehnat va fuqarolik-huquqiy shartnomalar boʻyicha toʻlovlardan olinadigan JShDS hamda ijtimoiy soliqdan tashqari joriy soliq toʻlovlari toʻxtatib turiladi. Sud sanatsiyani tasdiqlagach yoki tashqi boshqaruv tugagach, yigʻilgan summalar olti teng oylik qismda toʻlanadi.

Boʻlib toʻlash qanday tugaydi va rad javobi qanday shikoyat qilinadi

Kechiktirish yoki boʻlib-boʻlib toʻlash muddati tugaganda yoxud soliq toʻlovchi butun qarz va foizlarni oldinroq toʻlaganda yakunlanadi. Shartlar buzilsa, organ qarorni muddatidan oldin bekor qilishi mumkin. Bunday holatda toʻlanmagan qarz va penya bir oy ichida (SK 102-moddasi) toʻlanadi; penya bekor qilish qaroridan keyingi kundan toʻlovgacha hisoblanadi. Qaror nusxasi yoki xabarnoma besh kun ichida yuboriladi, muddati oʻtgan foizlar esa majburiy undirilishi mumkin.

Rad javobi va muddatidan oldin bekor qilish ustidan shikoyat qilish mumkin. Maʼmuriy shikoyat yuqori turuvchi organga yoziladi, lekin qaror qabul qilgan organ orqali beriladi; bu organ uni uch kunda yuborishi (Qonun 63-moddasi) kerak. Maʼmuriy shikoyat natijasi qoniqtirmasa, maxsus qoida boshqa muddat belgilamagan boʻlsa, qaror ustidan maʼmuriy sudga 30 kun ichida (Qonun 69-moddasi) shikoyat qilish mumkin.

Bojxona toʻlovlarini boʻlib toʻlashning farqi

Bojxona toʻlovlari uchun alohida tartib amal qiladi. Odatdagi muddat 14 kundan 60 kalendar kungacha. Ishlab chiqarish uchun tovar olib kiruvchi ayrim ishlab chiqaruvchilar, shuningdek oʻz ehtiyoji uchun ishlab chiqarish tovarlarini olib kiruvchi mikro va kichik biznes, fermer hamda dehqon xoʻjaliklari 120 kungacha muddat olishi mumkin. Bojxona organi besh ish kunida (BK 330-moddasi) qaror qabul qiladi; arizaga yozma toʻlov majburiyati va taʼminot hujjati ilova qilinadi.

Uch yildan ortiq ishlagan, majburiy toʻlovlarni oʻz vaqtida toʻlagan, lekin hozir vaqtincha moliyaviy qiyinchilikka duch kelgan importchi taʼminotsiz olti oygacha muddat olishi mumkin. Summa oldingi uch yilda toʻlangan bojxona toʻlovlarining 50 foizidan oshmasligi kerak. Arizachi ariza talablariga (BK 331-moddasi) va taʼminot talablariga rioya qilmasa yoki ariza berilgan sanada bojxona toʻlovlaridan qarzi boʻlsa, bojxona organi rad etadi.

Foizlar odatda Markaziy bank qayta moliyalashtirish stavkasining yarmi asosida hisoblanadi. Ular asosiy summa toʻlanishidan oldin yoki u bilan bir vaqtda toʻlanadi. Tasdiqlangan jadval buzilsa, butun taʼminlangan summa (BK 332-moddasi) undiriladi. Shu sababli soliq va bojxona boʻlib-boʻlib toʻlash jadvalini bitta jadval sifatida yuritib boʻlmaydi.

2025–2026-yillarda nimalar oʻzgardi

• 2025-yil 17-dekabrdagi PF-250 2026-yil 1-martdan tovar chegaraga kelguncha dastlabki deklaratsiya berilganda 14 kungacha foizsiz davrni, 2026-yil 1-iyundan esa tadbirkorlik subyektlari uchun bojxona bojini 120 kungacha kechiktirish yoki boʻlib-boʻlib toʻlash imkonini joriy etdi.
• 2026-yil 6-maydagi PF-78 2026-yil 1-sentabrdan soliq portali orqali elektron ariza berishni joriy etdi va koʻrib chiqish muddatini 30 kundan 20 kungacha qisqartirdi. Shu oʻzgartirish tuman va shahar Kengashlari vakolatini kengaytirdi hamda moliyaviy holat va alohida holatlar mavjudligidan qatʼi nazar taʼminotli yoʻlni belgiladi.

Ariza berishdan oldin tekshiriladigan jihatlar

Avval soliq qarzini bojxona toʻlovlaridan ajrating va soliq turini aniqlang. Keyin vaziyatni asoslar va taqiqlarning yopiq roʻyxati bilan solishtiring, ariza yoki xabarnoma yoʻlini tanlang va organning vakolatini tekshiring. Oddiy arizada summa va muddat moliyaviy maʼlumotlar bilan tasdiqlanishi, jadval esa har bir toʻlovning real manbasini koʻrsatishi kerak.

Boʻlib-boʻlib toʻlash soʻrovini ariza koʻrilayotgan paytda toʻlovni toʻxtatib turish soʻrovi bilan aralashtirmang. Toʻxtatib turish kerak boʻlsa, alohida iltimosnoma kiriting va qaror nusxasi soliq organiga yetkazilishini nazorat qiling. Qaror olingach, asosiy qarz, foizlar va joriy soliqlar sanasini alohida taqvimlarda belgilang: yangi muddat hisobotni va qarorga kirmagan majburiyatlarni bekor qilmaydi.

Koʻp beriladigan savollar

Soliqni garovsiz boʻlib-boʻlib toʻlash mumkinmi?

Ha, qonuniy asos mos kelsa va vakolatli organ taʼminotni talab qilmasa yoki maxsus xabarnoma yoʻli qoʻllansa, mumkin. Masalan, yangi roʻyxatdan oʻtgan yirik koʻchmas mulk boʻyicha olti oylik kechiktirish garovsiz beriladi. Uch yildan ortiq ishlagan intizomli importchi esa qonundagi limit doirasida bojxona toʻlovlari boʻyicha taʼminotsiz muddat olishi mumkin. Oddiy arizada organ mol-mulk garovi, kafillik yoki bank kafolatini talab qilishga haqli. 2026-yil 1-sentabrdan taʼminot moliyaviy holatdan qatʼi nazar alohida yoʻlni ham yaratadi.

Ariza penyani hisoblashni toʻxtatadimi?

Yoʻq. Arizaning oʻzi penyani toʻxtatmaydi va toʻlov muddatini oʻzgartirmaydi. Soliq toʻlovchi ariza koʻrib chiqilayotganda tegishli qarzni vaqtincha toʻxtatib turish haqida alohida iltimosnoma berishi mumkin. Toʻxtatib turish faqat vakolatli organ qaroridan keyin boshlanadi va qaror nusxasi besh kun ichida soliq toʻlovchi hisobga qoʻyilgan soliq organiga beriladi. Bunday qarorsiz penya muddat oʻzgartirilguncha yoki soliq toʻlanguncha umumiy qoida boʻyicha hisoblanadi.

Daromad 10 mlrd soʻmgacha boʻlsa, foizsiz yoʻl qanday qoʻllanadi?

Bu huquq oldingi yilgi jami daromadi 10 mlrd soʻmdan oshmagan QQS yoki foyda soligʻi toʻlovchilariga beriladi. Xabarnoma qarz yuzaga kelgandan keyin bir oy ichida yuboriladi. Davlat ulushi kamida 50 foiz boʻlgan korxonalar, yer qaʼridan foydalanuvchilar va aksizosti mahsulot ishlab chiqaruvchilar ushbu yoʻldan foydalana olmaydi. Olti oylik foizsiz davr soliq toʻlovchi huquqdan kalendar yilida faqat bir marta foydalangandagina beriladi.

Boʻlib toʻlash jadvalini oldinroq yopish mumkinmi?

Ha. Qarz va hisoblangan foizlar toʻliq muddatidan oldin toʻlansa, qarorning amal qilishi tugaydi. Toʻlovdan oldin asosiy qarz, foiz va penyani solishtirish kerak, chunki har bir summa alohida hisoblanadi. Agar organ jadval buzilgani uchun qarorni muddatidan oldin bekor qilsa, boshqa tartib amal qiladi: qolgan qarz va penya bekor qilish qaroridan keyin bir oy ichida toʻlanadi, muddati oʻtgan foizlar esa majburiy undirilishi mumkin.

Boʻlib toʻlash rad etilsa, qayerga shikoyat beriladi?

Maʼmuriy shikoyat rad javobini chiqargan organ orqali uning yuqori turuvchi organiga beriladi. Qarorni qabul qilgan organ shikoyat va ish materiallarini uch ish kunida yuboradi. Maʼmuriy tartibda koʻrib chiqilgandan keyin arizachi maʼmuriy sudga murojaat qilishi mumkin; maxsus qoida boshqa muddat belgilamagan boʻlsa, shikoyat boʻyicha qaror toʻgʻrisida tegishli xabar olingan kundan boshlab umumiy muddat 30 kalendar kun. Shikoyatda asos, hujjatlar, summa va taʼminotga doir nizolarni alohida koʻrsatish maqsadga muvofiq.