Maʼmuriy sudga murojaat qilish

Maʼmuriy sud fuqaro yoki tashkilotni davlat organining noqonuniy qarori, harakati yoxud harakatsizligidan himoya qiladi. Ariza odatda olti oy ichida beriladi, oldindan maʼmuriy shikoyat qilish majburiy emas, javobgar esa talab qaratilgan organ yoki mansabdor shaxs boʻladi. Sudga murojaat qilishning oʻzi, qoida tariqasida, nizolashilayotgan hujjat ijrosini toʻxtatmaydi.

Qisqacha:

• Avval ommaviy-huquqiy nizoni fuqarolik yoki iqtisodiy ish va maʼmuriy huquqbuzarlik toʻgʻrisidagi ish yurituvidan ajrating.
• MSIYUtK boʻyicha umumiy muddat huquq buzilganligi maʼlum boʻlgan kundan eʼtiboran olti oy; maxsus qonunda boshqa muddat boʻlishi mumkin.
• Yuqori turuvchi organga shikoyat faqat qonunchilikda toʻgʻridan-toʻgʻri koʻrsatilganida majburiy. Soliq organi, hokimlik yoki litsenziyalovchi organ ustidan odatda bevosita sudga murojaat qilish mumkin.
• Jismoniy shaxslar va tadbirkorlik subyektlari organning qarori, harakati yoki harakatsizligini nizolashganda, odatda davlat bojini oldindan toʻlamaydi, biroq xarajatlarning yakuniy taqsimoti ish natijasiga bogʻliq.
• Qaror ijrosi ish tugashidan oldin zarar yetkazishi mumkin boʻlsa, ariza bilan birga dastlabki himoya, masalan, hujjat ijrosini toʻxtatib turishni soʻrang.

Yangilangan: 2026-yil 05-sentyabr

Maʼmuriy sud qanday ishlarni koʻradi

Maʼmuriy sud ommaviy-huquqiy nizoni koʻradi: bir taraf davlat vakolatini amalga oshiradi, ikkinchi taraf esa buning oqibatida huquqlari buzilganini bildiradi. Bu sudga taalluqlilik qoidasidan kelib chiqadi. Bunday ishlar jumlasiga maʼmuriy organlar, mahalliy davlat hokimiyati organlari va fuqarolarning oʻzini oʻzi boshqarish organlari qarorlari, harakatlari va harakatsizligi, shuningdek idoraviy normativ-huquqiy hujjatlar ustidan nizolashish kiradi — kodeksdagi roʻyxat.

Arizachi shunchaki noroziligini emas, hujjat bilan oʻz huquqi oʻrtasidagi bogʻliqlikni koʻrsatishi kerak: qaror huquqni buzgan, uni amalga oshirishga toʻsqinlik qilgan yoki noqonuniy majburiyat yuklagan boʻlishi lozim. Nizolashish qoidalari aynan shu asoslarni nazarda tutadi.

Suddan individual qarorni haqiqiy emas, harakat yoki harakatsizlikni qonunga xilof deb topish va organga huquqbuzarlikni bartaraf etish majburiyatini yuklash soʻralishi mumkin. Sababiy bogʻliq zararlarni ushbu talabga qoʻshish mumkin; faqat zararni undirish haqidagi alohida daʼvo fuqarolik yoki iqtisodiy sudga tegishli. Bu chegara ham maʼmuriy ishlar roʻyxatidan kelib chiqadi.

Nimalar ustidan nizolashish mumkin

Nizo yozma yoki elektron qaror, rad javobi, koʻrsatma, talabnoma, reyestrdagi yozuv, hisoblash, ruxsatnomani bekor qilish, maʼmuriy tartib-taomil yoxud amaldagi harakatga taalluqli boʻlishi mumkin. Organ qonun boʻyicha qaror qabul qilishi yoki harakatni amalga oshirishi shart boʻlib, belgilangan muddatda buni bajarmasa, harakatsizlik yuzaga keladi.

Koʻp uchraydigan holatlar:

1. soliq organi qoʻshimcha soliq hisoblagan, moliyaviy sanksiya qoʻllagan, summani qaytarishni rad etgan yoki murojaatni koʻrib chiqmagan;
2. hokimlik vakolatsiz yer hujjati qabul qilgan, maʼmuriy xizmatni rad etgan yoki majburiyatini bajarmagan;
3. litsenziyalovchi organ litsenziya berishni rad etgan, uning amal qilishini toʻxtatgan yoki tartib-taomilni buzgan;
4. yoʻl harakati xavfsizligi organi hujjat bermagan, murojaatni roʻyxatdan oʻtkazmagan yoki boshqa harakatsizlik bilan huquqni buzgan;
5. vazirlik yoki idora arizachining huquqlariga taʼsir qiluvchi idoraviy normativ-huquqiy hujjat qabul qilgan.

Hokimlikning yerga oid qarori boʻyicha munosabat bosqichi muhim. Hokimiyat vakolatiga asoslangan hujjat yoki harakatsizlik ustidan maʼmuriy sudda nizolashiladi, ammo auksiondan keyingi shartnoma yoki natija haqidagi nizo odatda fuqarolik yoxud iqtisodiy sudga tegishli. Yer nizolari boʻyicha Plenum shu chegarani belgilagan.

Batafsil: hokimlikning yerga oid vakolatlari, qurilish va sudlar vakolati chegarasi Yer va qurilish maqolasida tushuntirilgan.

Javobgar kim boʻlishi kerak

Javobgar devonxona xodimi yoki ehtiyot chorasi sifatida koʻrsatilgan yuqori turuvchi idora emas. U talab qaratilgan maʼmuriy organ, fuqarolarning oʻzini oʻzi boshqarish organi yoki mansabdor shaxsdir. Bu taʼrif taraflar qoidasida berilgan.

Amalda bu quyidagilarni anglatadi:

• tuman soliq inspeksiyasi qarori ustidan nizolashilganda, maʼmuriy shikoyatni keyin viloyat boshqarmasi koʻrgan boʻlsa ham, oʻsha inspeksiya koʻrsatiladi;
• hokim qarori boʻyicha hujjatni kim qabul qilgani va talab kimga qaratilganiga qarab tegishli hokim yoki hokimlik javobgar boʻlishi mumkin;
• litsenziya berishni rad etish boʻyicha vakolatli litsenziyalovchi organ koʻrsatiladi;
• alohida yuridik shaxs maqomiga ega boʻlmagan hududiy boʻlinma harakatsizligi boʻyicha u tarkibiga kiradigan davlat organi koʻrsatiladi;
• maxsus komissiya qarori boʻyicha uning ishchi organi vazifasini bajaruvchi davlat organi koʻrsatiladi.

Oxirgi ikki qoidani Oliy sud maʼmuriy ishlar Plenumida tushuntirgan. Muayyan mansabdor shaxsning harakati nizolashilsa, arizada tegishli yuridik shaxs ham, mansabdor shaxs ham koʻrsatiladi; bu taraflar tarkibi haqidagi izohdan kelib chiqadi. Sud daxldor boʻlmagan javobgarni almashtirishi mumkin, ammo boshidanoq toʻgʻri nomlash kechikishni kamaytiradi.

Arizani qaysi sudga berish kerak

Odatdagi ariza organ joylashgan yoki mansabdor shaxs ishlaydigan joydagi tumanlararo maʼmuriy sudga beriladi. Hududiy qoida kodeksda belgilangan. Turli joylarda bir nechta javobgar boʻlsa, arizachi ulardan birining joyini tanlashi va ayni paytda eksterritorial sudlovga tegishlilikni soʻrashi mumkin — kodeks ikkala imkoniyatni beradi.

Vazirlik, davlat qoʻmitasi yoki idoraning normativ-huquqiy hujjati alohida holatdir. Bunday arizani birinchi instansiya sifatida Oliy sud maxsus sudlov qoidasiga muvofiq koʻradi. Xuddi shu idoraning individual qarori faqat uni idora chiqargani sababli normativ hujjatga aylanmaydi: hujjat nomaʼlum doiradagi shaxslar uchun umummajburiy qoidalar belgilaydimi, shuni tekshiring.

MSIYUtK qanday muddat beradi

Umumiy murojaat muddati manfaatdor shaxs huquqi buzilganini bilgan paytdan eʼtiboran olti oy. Davlat ijrochisining qarori, harakati yoki harakatsizligi ustidan nizolashish uchun oʻn kun beriladi. Uzrli sabab bilan oʻtkazib yuborilgan muddatni sud tiklashi mumkin; uchala qoida murojaat muddati normasida berilgan.

Muddat arizachi huquq buzilishi, toʻsiq yoki noqonuniy majburiyat haqida bilgan kunning ertasidan boshlanadi. Muddatning oʻtkazib yuborilishi arizani qaytarish uchun asos emas: sud ishni qabul qiladi, sabablarni tekshiradi va muddatni tiklashni rad etsa, talabni mazmunan rad etadi. Maʼmuriy ishlar Plenumi shu yondashuvni tushuntirgan.

Soliq nizosida yuqori turuvchi organga maʼmuriy shikoyat qilish sudga murojaat etishning olti oylik muddatini toʻxtatmaydi va qayta boshlamaydi: muddat quyi soliq organi qaroridan hisoblanadi. Soliq nizolari boʻyicha Plenum bu xavfni toʻgʻridan-toʻgʻri koʻrsatgan. Shu sababli javobni oxirgi kungacha kutmasdan, maʼmuriy va sud yoʻnalishlarini birgalikda rejalashtiring.

Sudgacha shikoyat majburiymi

Umumiy qoida boʻyicha arizachi bevosita sudga borishi yoki avval yuqori turuvchi organga shikoyat qilishi mumkin. Oldindan shikoyat qilinmagani sud arizasini qabul qilishni rad etish uchun asos emas; majburiy sudgacha tartib faqat maxsus qonunda bevosita belgilanganida mavjud. Bu Oliy sudning asosiy Plenum tushuntirishidir.

Umumiy maʼmuriy tartib tanlansa, shikoyat hujjatni qabul qilgan organ orqali beriladi. U shikoyat va ishni uch ish kuni ichida vakolatli yuqori turuvchi organga yuborishi shart — yuborish qoidasi. Shikoyat odatda oʻttiz kun ichida umumiy muddatga muvofiq beriladi. Yuqori turuvchi organ oʻttiz ish kuni ichida qaror qilishi shart, muddatda qaror boʻlmasa, javobsizlik qoidasi sudga murojaat qilish huquqini beradi. Maʼmuriy shikoyat boʻyicha qarordan keyin, maxsus norma boshqacha belgilamagan boʻlsa, sudga borish uchun oʻttiz kalendar kun beriladi — keyingi murojaat muddati.

Arizadan oldin sohaviy qonun va maʼmuriy hujjatning oʻzini tekshiring: unda shikoyat qilish tartibi va muddati koʻrsatilishi kerak. Maxsus norma avval muayyan organ yoki komissiyaga murojaat etishni talab qilsa, sud arizasiga shikoyatni, uning berilganligi dalilini hamda javobni yoki qaror muddati oʻtganligi tasdigʻini ilova qiling.

Soliq, hokimlik va litsenziyalovchi organlar

Soliq kodeksi yuqori turuvchi soliq organi yoki sudni tanlashga ruxsat beradi va umumiy majburiy maʼmuriy bosqichni belgilamaydi. Shu bilan birga, nizolashilayotgan qaror, qoʻshimcha hisoblangan soliqlar va moliyaviy sanksiyalar ijrosi avtomatik ravishda toʻxtaydi. Soliq toʻlovchi quyi organni xabardor qilib, shikoyat berilganligini tasdiqlashi shart — kodeksdagi tartib. Soliq auditi yoki sayyor tekshiruv qarori ustidan maʼmuriy shikoyat qarorni qabul qilgan organ orqali bir oy ichida maxsus qoida boʻyicha beriladi.

Batafsil: soliq shikoyati manzilini tanlash, hujjatlar toʻplami va koʻrib chiqish Soliq organi ustidan shikoyat maqolasida yoritilgan.

Litsenziya haqidagi qonunchilik bevosita sudga murojaat qilish huquqini saqlaydi. Muqobil shikoyat yuqori turuvchi organ yoki apellyatsiya kengashiga odatda oʻttiz kundan kechiktirmay beriladi — litsenziya shikoyati qoidasi. Shikoyat oʻn besh ish kuni ichida koʻriladi; roʻyxatdan oʻtkazish odatda qarorni toʻxtatadi, ammo litsenziya, ruxsatnoma yoki xabardor qilish tartibidagi faoliyatni toʻxtatish qarori bundan mustasno — toʻxtatish istisnosi.

Batafsil: litsenziya turlari, rad etish va toʻxtatish asoslari Litsenziya va ruxsatnomalar maqolasida jamlangan.

YHXX jarimasi alohida tartibdir

YHXX bilan har qanday nizo maʼmuriy sud ishi boʻlavermaydi. Yoʻl harakati boʻyicha maʼmuriy huquqbuzarlik toʻgʻrisidagi ish qarori maʼmuriy sud ish yurituvi emas, Maʼmuriy javobgarlik toʻgʻrisidagi kodeks boʻyicha nizolashiladi. Oliy sud Plenumi shu chegarani belgilaydi.

Suddan tashqari qaror ustidan yuqori turuvchi organga yoki jinoyat ishlari boʻyicha tuman yoxud shahar sudiga, qaror chiqargan organ orqali yoki bevosita sudga shikoyat qilish mumkin. Davlat boji toʻlanmaydi — maxsus shikoyat tartibi. Muddat qaror nusxasi olingan kundan eʼtiboran oʻn kun, uzrli sabab boʻlsa, u muddatni tiklash qoidasi asosida tiklanishi mumkin.

Oʻz vaqtida berilgan shikoyat odatda qaror ijrosini koʻrib chiqishgacha toʻxtatadi, maʼmuriy qamoq va huquqbuzarlik joyida undiriladigan jarima bundan mustasno — kodeksdagi istisnolar. Ammo yoʻl harakati xavfsizligi organi murojaatga javob bermasa, berishi shart boʻlgan hujjatni bermasa yoki huquqbuzarlik ishi doirasidan tashqarida boshqa ommaviy-huquqiy harakatsizlikka yoʻl qoʻysa, umumiy maʼmuriy sud tartibi qoʻllanishi mumkin.

Arizada nimalarni yozish va ilova qilish kerak

Arizada sud, arizachi va javobgar manzillari bilan, holatlar, dalillar, talabning huquqiy asosi va ilovalar roʻyxati koʻrsatiladi. Umumiy rekvizitlar ariza mazmuni qoidasida sanalgan. Davlat organi ustidan nizolashishda qoʻshimcha ravishda organ yoki mansabdor shaxs nomi, qaror rekvizitlari yoxud harakat yoki harakatsizlik sanasi va joyi, buzilgan huquq, qarama-qarshi huquqiy normalar va aniq talab yoziladi — maxsus talablar.

Odatda quyidagilar ilova qilinadi:

1. nizolashilayotgan hujjat, u haqdagi xabarnoma yoki harakatsizlik dalili;
2. huquq buzilganini va bu haqda qachon maʼlum boʻlganini tasdiqlovchi hujjatlar;
3. ariza nusxalari ishtirokchilarga yuborilganligi dalili;
4. davlat boji va pochta xarajatlari toʻlov hujjatlari yoki imtiyozga havola;
5. ishonchnoma yoki imzolovchi vakolatini tasdiqlovchi boshqa hujjat;
6. sudgacha shikoyat va javob, agar bu tartib majburiy boʻlgan yoki ishlatilgan boʻlsa;
7. zarur boʻlsa, muddatni tiklash yoki dastlabki himoya haqidagi alohida iltimosnoma.

Asosiy roʻyxat ilovalar qoidasida belgilangan. Qaror nusxasi yoʻqligining oʻzi arizani qaytarishga asos emas: Oliy sud Plenumi tushuntirganidek, sud hujjatni talab qilib olishi mumkin. Ariza va ilovalarni elektron yuborish qoidasiga muvofiq berish mumkin; tizimning yetkazilganlik tasdigʻini saqlang.

Kim nimani isbotlaydi

Nizolashilayotgan qaror, harakat yoki harakatsizlikning qonuniyligini maʼmuriy organ isbotlaydi. Arizachi dalillarni toʻplashda ishtirok etishi va zarar undirishni talab qilsa, uning miqdorini alohida isbotlashi shart. Isbotlash yuki qoidasi vazifalarni shu tarzda taqsimlaydi.

Organ maʼmuriy ish materiallarini taqdim etishi shart, sud esa iltimosnoma yoki oʻz tashabbusi bilan qoʻshimcha dalillarni talab qilishi mumkin — dalillarni talab qilish qoidasi. Isbotlash yuki organda boʻlsa ham, toʻliq xronologiyani ilova qiling: dastlabki murojaat, qabul qilinganlik tasdigʻi, javob, konvert yoki elektron xabarnoma, yozishmalar, tekshiruv dalolatnomalari, reyestr koʻchirmalari va qaror oqibatlarini tasdiqlovchi hujjatlar.

Davlat boji va sud xarajatlari

Qaror, harakat yoki harakatsizlik ustidan odatdagi nizolashish uchun qonuniy stavka jismoniy shaxsga 0,7 BHM, yuridik shaxs yoki yakka tartibdagi tadbirkorga 10 BHMdir. Idoraviy normativ-huquqiy hujjat boʻyicha stavkalar tegishincha 5 va 20 BHMni tashkil qiladi — stavkalar jadvali.

Biroq davlat organining huquqlarini buzuvchi qarori, harakati yoki harakatsizligi ustidan murojaat qilayotgan jismoniy shaxslar va tadbirkorlik subyektlari oldindan toʻlashdan ozod qilingan. Imtiyoz nodavlat notijorat tashkilotlari va ayrim boshqa arizachilarga ham berilgan — qonundagi imtiyoz. Xarajatlar yoʻqolmaydi: tadbirkorning talabi toʻliq yoki qisman rad etilsa, boj rad etilgan qismga mutanosib undiriladi; jismoniy shaxs yoki kichik biznes talabi qanoatlantirilsa, u javobgardan undirilishi mumkin. Sud xarajatlari Plenumi taqsimot qoidalarini tushuntirgan.

Misol. Imtiyozi boʻlmagan kompaniya uchun odatdagi nizo boʻyicha asosiy stavka oʻn BHM: 440.000 × 10 = 4.400.000. Oʻz tadbirkorlik faoliyatiga daxldor hujjat ustidan nizolashayotgan tadbirkorlik subyekti odatda bu summani ariza berishda oʻtkazmaydi, ammo talab toʻliq rad etilsa, sud uni ish natijasiga koʻra undirishi mumkin. Sud pochta xarajatlarini kodeksdagi chegaraga muvofiq 44.000gacha belgilaydi. Davlat boji imtiyozi sud chiqimlaridan ozod qilmaydi. Sud mulkiy ahvolni hisobga olib bojni kechiktirishi yoki boʻlib-boʻlib toʻlashga ruxsat berishi mumkin, ammo stavkani oʻzboshimchalik bilan bekor qila yoki kamaytira olmaydi; Plenum ham buni tushuntirgan.

Nizolashilayotgan hujjat ijrosini qanday toʻxtatish kerak

Ariza berish odatda organ qarori ijrosini toʻxtatmaydi. Huquqlar buzilishining aniq xavfi mavjud boʻlsa yoki chorasiz himoya imkonsiz yoxud qiyin boʻlib qolsa, sud dastlabki himoyani qoʻllaydi — asoslar kodeksda sanalgan.

Javobgarga muayyan harakatlarni taqiqlash, mol-mulkni sotishni toʻxtatish yoki nizolashilayotgan hujjat ijrosini toʻliq yoxud qisman toʻxtatib turish soʻralishi mumkin. Chora talabga mos boʻlishi kerak — dastlabki himoya choralari. Iltimosnomada aniq chora va kechiktirib boʻlmaydigan xavfni koʻrsating, xavfni qaror ijrosi bilan bogʻlang va dalillarni ilova qiling; uni arizaga qoʻshish yoki ish qoʻzgʻatilgandan keyin iltimosnoma qoidasiga muvofiq berish mumkin.

Iltimosnoma asosiy ariza bilan berilsa, ishni qabul qilish paytida, sud majlisida berilsa, darhol, boshqa hollarda esa keyingi kundan kechiktirmay koʻrib chiqish muddatida hal qilinadi. Ajrim darhol ijro etish qoidasiga muvofiq ijro etiladi.

Avtomatik istisnolar mavjud. Organda roʻyxatdan oʻtkazilgan odatdagi maʼmuriy shikoyat, qoida tariqasida, hujjatning amal qilishi va ijrosini umumiy toʻxtatish qoidasiga muvofiq toʻxtatadi. Yuqori turuvchi organga yoki sudga soliq shikoyati qaror va undiruvni soliqdagi maxsus qoida asosida toʻxtatadi. Litsenziya boʻyicha maʼmuriy shikoyat ham odatda qarorni toʻxtatadi, litsenziya, ruxsatnoma yoki xabardor qilingan faoliyatni toʻxtatish qarori bundan mustasno — litsenziyadagi istisno.

Idoraviy normativ-huquqiy hujjatga nisbatan aksincha maxsus qoida amal qiladi: arizaning oʻzi hujjatni kodeksdagi maxsus qoida boʻyicha toʻxtatmaydi.

Ariza berilgandan keyin nima boʻladi

Sud arizani tekshiradi va ishni tayyorlaydi. Maʼmuriy organ bilan nizoda dastlabki sud majlisi yigirma kundan kechiktirmay oʻtkazilib, talablar, taraflar, kamchiliklar va dalillar aniqlashtiriladi — dastlabki majlis qoidasi. Masʼul mansabdor shaxs yoki organ vakilining ishtiroki majburiy, uzrsiz kelmaslik majburiy ishtirok qoidasiga muvofiq sud jarimasiga sabab boʻlishi mumkin.

Ish muhokamasi tayyorlash haqidagi ajrimdan keyin odatda bir oy ichida tugashi kerak. Alohida holatda sud raisi muddatni koʻpi bilan yana bir oyga uzaytirishi mumkin — koʻrib chiqish muddati.

Ariza qanoatlantirilsa, sud qarorni haqiqiy emas yoxud harakat yoki harakatsizlikni qonunga xilof deb topadi, organga huquqbuzarlikni bartaraf etishni yuklaydi va odatda bir oy ichida ijro haqida xabar berishni talab qiladi. Apellyatsiya berilmasa, hal qiluv qarori bir oydan keyin kuchga kiradi — qarorning oqibatlari. Idoraviy normativ-huquqiy hujjat boʻyicha haqiqiy emaslik haqidagi qaror qabul qilingan paytdan kuchga kiradi va haqiqiy emas hujjat qoʻllanmaydi — normativ hujjat qoidasi.

2026-yilda nimalar oʻzgardi

• Plenumning 19-son qarori 2026-yil 3-iyulda ish qoʻzgʻatilishidan oldin dastlabki himoya qoʻllanmasligini tasdiqladi. Talab asosiy ariza bilan berilsa, masala ishni qabul qilishda, keyin berilsa, keyingi kundan kechiktirmay hal qilinadi.
• Xuddi shu qaror suddan qonunda belgilangan avtomatik toʻxtatishni, jumladan soliq nizosida, tekshirishni va zarur boʻlsa hujjatni oʻz tashabbusi bilan toʻxtatishni talab qiladi — sud tushuntirishi.
• 2026-yil 27-avgustdagi PF-175 tadbirkorlik nizolarida tadbirkor haq degan prezumpsiyani joriy etdi: davlat organi qarorning qonuniyligi, asosliligi va mutanosibligini isbotlaydi, bartaraf etib boʻlmaydigan shubhalar biznes foydasiga talqin qilinadi.
• Sud tadbirkorga oid qarorni qayta koʻrib chiqishni yuklasa, sudning huquqiy pozitsiyasi majburiy, biznesning holatini yomonlashtirish mumkin emas va qayta koʻrish oʻttiz kun ichida tugashi kerak. Bu qoidalarni ham PF-175 belgilagan.

Arizadan oldin nimalarni tekshirish kerak

1. Nizo shartnoma yoki maʼmuriy huquqbuzarlik qaroridan emas, hokimiyat qarori, harakati yoki harakatsizligidan kelib chiqqan.
2. Arizachi, javobgar va hududiy sudlovga tegishlilik toʻgʻri aniqlangan.
3. Olti oylik yoki maxsus muddat oʻtmagan; oʻtgan boʻlsa, tiklash haqidagi iltimosnoma tayyorlangan.
4. Sohaviy qonunda majburiy sudgacha shikoyat mavjudligi tekshirilgan.
5. Talab qarorni haqiqiy emas, harakat yoki harakatsizlikni qonunga xilof deb topish va huquqbuzarlikni bartaraf etish boʻyicha aniq majburiyat sifatida yozilgan.
6. Hujjat, xronologiya, olingan sana, nusxalar yuborilganligi va imzolovchi vakolati dalillari ilova qilingan.
7. Davlat boji imtiyozi va pochta xarajatlari aniqlangan.
8. Qaror ijrosi shoshilinch xavf tugʻdirsa, dalillar bilan dastlabki himoya iltimosnomasi qoʻshilgan.

Koʻp beriladigan savollar

Maʼmuriy sudga darhol murojaat qilish mumkinmi?

Umumiy qoida boʻyicha mumkin. Yuqori turuvchi organga oldindan shikoyat faqat maxsus qonun buni bevosita talab qilsa majburiy boʻladi. Soliq va litsenziya haqidagi qonunchilik sudga murojaatni maʼmuriy shikoyatga muqobil sifatida aniq saqlaydi.

Soliq qarori boʻyicha javobgar kim?

Odatda nizolashilayotgan qarorni qabul qilgan yoki harakatsizlikka yoʻl qoʻygan soliq organi javobgar boʻladi. Viloyat boshqarmasi faqat maʼmuriy shikoyatni koʻrgan boʻlsa, u dastlabki qaror boʻyicha quyi organni javobgar sifatida almashtirmaydi. Boshqarmaga qarshi alohida talab uning oʻz qarori yoki harakatsizligiga asoslanishi kerak.

Ariza hokimlik qarorini toʻxtatadimi?

Maxsus qonunda boshqacha qoida boʻlmasa, avtomatik ravishda toʻxtatmaydi. Ariza bilan birga dastlabki himoyani soʻrang, aniq chorani koʻrsating va hujjat toʻxtatilmasa, ish tugashidan oldin qanday zarar yuz berishini isbotlang.

Davlat bojini oldindan toʻlash kerakmi?

Huquqlarini buzuvchi qaror, harakat yoki harakatsizlik ustidan odatdagi nizoda jismoniy shaxslar va tadbirkorlik subyektlari oldindan toʻlashdan ozod qilingan. Imtiyoz barcha toifalarga, jumladan idoraviy normativ hujjat va sud chiqimlariga avtomatik tatbiq etilmaydi, yakuniy undiruv esa ish natijasiga bogʻliq.

YHXX jarimasi qayerga shikoyat qilinadi?

Yoʻl harakati boʻyicha maʼmuriy huquqbuzarlik qarori maʼmuriy sudga emas, yuqori turuvchi organga yoki jinoyat ishlari boʻyicha tuman yoxud shahar sudiga shikoyat qilinadi. Suddan tashqari qaror uchun nusxa olingan kundan oʻn kun beriladi va davlat boji undirilmaydi.