Oʻzbekistonda aylanmadan olinadigan soliq: stavkalar va hisoblash

Aylanmadan olinadigan soliq — kichik biznes uchun maxsus soliq rejimi (SKning 18-moddasi). 2026-yil 1-iyundan daromadning chegaraviy miqdori 12 000 BHM (5.280.000.000 soʻm) etib belgilangan. Asosiy stavkalar — 4% va 1% (SKning 467-moddasi), hisob-kitob va toʻlov esa har bir keyingi oyning 15-sanasigacha (SKning 470-moddasi) amalga oshiriladi.

Qisqacha:

• umumiy stavka — 4% (SKning 467-moddasi), YTTlar va oʻzini oʻzi band qilgan shaxslar uchun — 1%; chakana savdoda hududga qarab 4%, 2% yoki 1% qoʻllanadi
• 2026-yil 1-iyundan umumbelgilangan soliq solish tartibiga oʻtish chegarasi 12 000 BHM (5.280.000.000 soʻm)
• soliq jami daromaddan hisoblanadi, biroq ayrim operatsiyalarda baza vositachilik haqi, foiz daromadi yoki berilgan mol-mulk qiymatidan iborat boʻladi
• hisobot davri — bir oy; hisobot va toʻlov 15-sanadan kechiktirmay (SKning 470-moddasi), yillik hisob-kitob esa 15-fevralgacha topshiriladi
• rejimni tanlashdan oldin aylanma, faoliyat turi, har bir savdo nuqtasi joylashgan hudud va alohida-alohida hisob yuritish majburiyatini tekshiring

Yangilangan: 2026-yil 04-sentyabr

Aylanmadan olinadigan soliq nima va uni kim toʻlaydi

Oʻzbekiston yuridik shaxslari, yakka tartibdagi tadbirkorlar (YTTlar) va oʻzini oʻzi band qilgan shaxslar amaldagi daromad chegarasidan oshmasa hamda istisnolar jumlasiga kirmasa, aylanmadan olinadigan soliqni qoʻllashi mumkin. Ushbu uchta soliq toʻlovchilar guruhi (SKning 461-moddasi) Soliq kodeksida sanab oʻtilgan.

2026-yil 1-iyundan umumbelgilangan soliq solish tartibiga oʻtish uchun daromad chegarasi 12 000 bazaviy hisoblash miqdori, yaʼni amaldagi bazaviy hisoblash miqdorida 5.280.000.000 soʻm etib belgilangan. Bu PF-100-son Farmondagi keyinroq qabul qilingan maxsus qoidadir. Soliq kodeksining shu bobida hali avvalgi summa koʻrsatilgan, shuning uchun ushbu maqolada joriy chegara sifatida PF-100-son Farmondagi qoida qoʻllanildi.

Soliq tushum va xarajatlar oʻrtasidagi farqdan emas, daromaddan undiriladi. Tovarlarning xarid qiymati, ish haqi, ijara va boshqa odatiy xarajatlar oʻz-oʻzidan soliq bazasini kamaytirmaydi. Faqat soliq bazasi haqidagi qoidalarda bevosita koʻrsatilgan hollardagina kamaytirish mumkin.

Kim aylanmadan olinadigan soliqni toʻlay olmaydi

Asosiy istisnolar roʻyxati Soliq kodeksi matni (SKning 461-moddasi) doirasida yopiq hisoblanadi. Aylanmadan olinadigan soliq quyidagilarga tatbiq etilmaydi:

1. tovarlarni bojxona chegarasi orqali olib kiruvchi yuridik shaxslar, YTTlar va oʻzini oʻzi band qilgan shaxslarga;
2. aksiz soligʻi solinadigan tovarlar yoki xizmatlarni ishlab chiqaruvchi yuridik shaxslarga va foydali qazilmalarni qazib oluvchi shaxslarga;
3. kamida 25 gektar sugʻoriladigan qishloq xoʻjaligi yeriga ega boʻlgan qishloq xoʻjaligi tovar ishlab chiqaruvchilari — yuridik shaxslarga;
4. benzin, dizel yoqilgʻisi va gazni sotuvchi yuridik shaxslarga;
5. lotereyalarni tashkil etuvchi yuridik shaxslarga;
6. oddiy shirkatning birgalikdagi faoliyatini yuritish zimmasiga yuklatilgan shaxsga, kodeksda banklar va mikromoliya tashkilotlari bilan islomiy moliya operatsiyalari uchun koʻrsatilgan holat bundan mustasno;
7. samarasiz foydalanish toʻgʻrisida xulosa chiqarilgan boʻsh turgan noturar binolar, inshootlar, tugallanmagan qurilish obyektlari yoki foydalanilmayotgan ishlab chiqarish maydonlarining mulkdori boʻlgan yuridik shaxslarga;
8. joriy va kapital taʼmirlashdan tashqari, markazlashtirilgan moliyalashtirish manbalari hisobidan obyektlar quruvchi yuridik shaxslarga;
9. alkogol mahsulotlarini, shu jumladan pivoni chakana sotadigan turgʻun savdo shoxobchalariga;
10. bozorlar va savdo majmualariga;
11. soliq maslahatchilari tashkilotlariga;
12. auditorlik tashkilotlariga;
13. notijorat, shu jumladan budjet tashkilotlariga;
14. dori vositalari yoki tibbiy buyumlar savdosi bilan shugʻullanuvchi korxonalarga va tibbiy xizmat koʻrsatuvchi tashkilotlarga;
15. zargarlik buyumlarini ishlab chiqaruvchi yoki sotuvchi tadbirkorlik subyektlariga.

Alohida soha uchun keyinroq qabul qilingan maxsus hujjat boshqa qoida belgilashi mumkin. Masalan, 2026-yil 1-iyuldan litsenziyaga ega lotereya, onlayn oʻyin va bukmekerlik faoliyati tashkilotchilari uch yilga toʻlangan yutuqlar va qaytarilgan stavkalar chegirilgan daromadga nisbatan 4% stavkaga oʻtkazilgan.

Import boʻyicha manbalarni birgalikda oʻqish kerak. PF-100-son Farmon import qiluvchini QQS toʻlovchisi deb avtomatik eʼtirof etishni bekor qildi, biroq aylanmadan olinadigan soliq boʻyicha amaldagi istisnolar roʻyxatida import qiluvchilar hamon koʻrsatilgan. Demak, QQS boʻyicha avtomatik roʻyxatdan oʻtkazish bekor qilingani oʻz-oʻzidan muayyan import qiluvchi aylanmadan olinadigan soliqni qoʻllashi mumkinligini tasdiqlamaydi.

Aylanmadan olinadigan soliqqa qanday oʻtiladi

Amaldagi tashkilot aylanmadan olinadigan soliqni keyingi soliq davridan tanlaydi. Yuridik shaxs ushbu davr boshlanishidan kamida 10 kun oldin (SKning 462-moddasi) hisobga qoʻyilgan joyidagi soliq organiga bildirishnoma yuboradi. Soliq davri kalendar yil (SKning 469-moddasi) boʻlgani sababli, odatiy oʻtish keyingi yil boshidan amalga oshiriladi.

Yangi tashkil etilgan yuridik shaxs davlat roʻyxatidan oʻtishda tanlagan soliq solish tartibini koʻrsatsa, ushbu rejimni roʻyxatdan oʻtgan kundan boshlab qoʻllashi mumkin. Biznes ixtiyoriy ravishda QQSga oʻtgan boʻlsa, aylanmadan olinadigan soliqqa kamida 12 oydan keyin va amaldagi daromad chegarasiga rioya qilgan holdagina qaytishi mumkin.

Bu yerda faqat aylanmadan olinadigan soliqni tanlash va rejimni oʻzgartirish vaqti bayon qilindi. Qoʻshilgan qiymat soligʻi haqidagi maqolada QQS boʻyicha roʻyxatdan oʻtish, soliqni hisoblash, kiruvchi summalarni hisobga olish va hisobot yoritilgan. Aylanma chegaraga yaqinlashganda yoki xaridorlar uchun kiruvchi QQS muhim boʻlganda shu maqoladan foydalaning.

2026-yilda aylanmadan olinadigan soliq stavkalari

Umumiy stavka 4%, biroq kodeks chakana savdo, qishloq xoʻjaligi mahsulotlarini tayyorlash tashkilotlari, YTTlar, oʻzini oʻzi band qilgan shaxslar hamda nogironligi boʻlgan shaxslar birlashmalari ishtirokidagi ayrim tashkilotlar uchun alohida stavkalar belgilaydi. Barcha asosiy stavkalar bitta normada (SKning 467-moddasi) jamlangan.

Amaldagi tahrirda qatʼiy belgilangan summadagi aylanmadan olinadigan soliq mavjud emas. Stavkalar haqidagi normada avvalgi qismlar 2026-yil 1-yanvardan (SKning 467-moddasi) kuchini yoʻqotgani koʻrsatilgan; shu sababli soliq foiz stavkasida hisoblanadi.

Muayyan sohalarga oid maxsus rejimlar ham bor. Kreativ park rezidentlari 2031-yil 1-yanvargacha daromad miqdoridan qatʼi nazar aylanmadan olinadigan soliq toʻlovchisi boʻlib qolishi mumkin. Madaniyat va ayrim taʼlim subyektlari uchun 2026-yil 1-sentabrdan alohida imtiyoz berilgan, u quyidagi oʻzgarishlar boʻlimida yoritilgan.

Ushbu maqolada barcha soha va hududiy imtiyozlar katalogi berilmagan. Soliq imtiyozlari haqidagi maqolada imtiyoz turlari, muddatlari va ularni qoʻllash shartlari tushuntirilgan. Biznes maxsus zona yoki park rezidenti boʻlsa yoxud alohida hujjat amal qiladigan sohada ishlasa, shu materialni ham tekshiring.

Soliq bazasi qanday aniqlanadi

Soliq solish obyekti — jami daromad (SKning 463-moddasi), kodeks soliq solishda hisobga olmaydigan daromadlar bundan mustasno. Ayrim operatsiyalar uchun daromadni aniqlashning maxsus usuli amal qiladi:

• qurilish, montaj, taʼmirlash, ishga tushirish-sozlash, loyiha-qidiruv va ilmiy-tadqiqot tashkilotlari oʻz kuchi bilan bajarilgan ishlar qiymatini hisobga oladi; mulk huquqi buyurtmachida qolsa, uning materiallari kiritilmaydi;
• lizing beruvchi moliyaviy ijara boʻyicha foizli daromadni hisobga oladi;
• komissiya, topshiriq va oʻxshash shartnomalar boʻyicha vositachi oʻz haqini hisobga oladi;
• yuridik shaxs mol-mulkni tekinga berganda, bevosita koʻrsatilgan xayriya va ijtimoiy topshirishlardan tashqari, tannarx yoki xarid narxi unga doir xarajatlar bilan birga hisobga olinadi.

Tovar yoki xizmat ishtirokchiga yoxud aksiyadorga, ish haqi yoki dividendlar hisobiga berilganda, qayta ishlash mahsuloti shaklidagi daval xomashyosi yoki koʻp marta ishlatiladigan idish qaytarilmaganda ham soliq solish obyekti yuzaga keladi. Vaucherni sotish undan olinadigan tovar yoki xizmatlarni sotish deb eʼtirof etiladi. Valyuta hisobvaraqlari boʻyicha kurs farqlarining ijobiy saldosi hisobga olinadi, salbiy saldo esa bazani kamaytirmaydi.

Soliq bazasi jami daromaddan beshta daromad guruhini (SKning 464-moddasi) chegirish orqali aniqlanadi:

1. Oʻzbekiston davlat qimmatli qogʻozlari va rezidentlarning normada koʻrsatilgan xalqaro obligatsiyalari boʻyicha daromadlar;
2. soliq agentida soliq solinadigan dividendlar;
3. avval daromadga kiritilgan, keyin qaytarilgan koʻp marta ishlatiladigan idish qiymati;
4. amortizatsiya qilinadigan aktivlar tugatilganda, oldingi arzonlashtirishlardan ortiqcha qayta baholash hisobidan olingan daromad qismi;
5. yuzaga kelgan davr qoidalari boʻyicha qayta hisob-kitob qilinadigan oʻtgan yillar daromadlari.

Yana toʻrtta holatda qoʻshimcha kamaytirish bor: broker bazani birja vositachilik yigʻimiga kamaytiradi; vositachi import tovarining sotilgan qismiga tegishli bojxona toʻlovlarini chegiradi; turizm faoliyati subyekti onlayn bronlash dasturlari xarajatini chegiradi; har qanday tadbirkor esa xodimlar va ularning yaqin qarindoshlariga madaniy-ommaviy tadbirlar uchun olingan chiptalar qiymatini realizatsiya daromadining 0,5% doirasida chegirishi mumkin.

Vositachi ikkita koʻrsatkichni ajratishi zarur. Rejimni qoʻllash huquqini tekshirishda daromad vositachilar uchun maxsus qoida (SKning 462-moddasi) boʻyicha bitimning toʻliq summasi, yaʼni umumiy aylanmadan kelib chiqib aniqlanadi. Vositachilik xizmatining soliq bazasi esa faqat vositachilik haqidir.

Tovar qaytarilishi, shart yoki narx oʻzgarishi, chegirma berilishi yoxud xizmatdan voz kechilishi daromadga tuzatish kiritish (SKning 466-moddasi) imkonini beradi. Odatda tuzatish yil doirasida, kafolat muddati boʻlgan tovar va xizmatlar uchun esa kafolat muddati ichida kiritiladi. Tasdiqlovchi hujjatlar zarur, oʻzgarish esa asos yuzaga kelgan davrda aks ettiriladi.

Aylanmadan olinadigan soliq qanday hisoblanadi

Soliq kalendar yil boshidan oʻsib boruvchi yakun bilan hisoblanadi: soliq bazasi stavkaga koʻpaytiriladi, natijadan oldingi oylar uchun hisoblangan soliq ayiriladi. Ushbu hisoblash tartibi (SKning 470-moddasi) har bir stavka boʻyicha alohida qoʻllanadi.

Misol. 4% stavkadagi kompaniyaning yanvar uchun soliq bazasi 300 000 000 soʻm boʻldi. Yanvar soligʻi: 300 000 000 × 4% = 12 000 000 soʻm. Fevral oxiriga kelib oʻsib boruvchi yakundagi baza 500 000 000 soʻmni tashkil etdi. Yil boshidan soliq 500 000 000 × 4% = 20 000 000 soʻm, shu sababli fevral uchun 20 000 000 − 12 000 000 = 8 000 000 soʻm hisoblanadi.

Chakana savdo misoli. Yirik shahardagi doʻkonda 80 000 000 soʻm, boshqa aholi punktidagi shoxobchada esa 40 000 000 soʻm tovar aylanmasi boʻldi. Alohida-alohida hisob yuritilganda soliq 80 000 000 × 4% + 40 000 000 × 2% = 4 000 000 soʻmni tashkil etadi.

Tayyorlash tashkiloti misoli. 200 000 000 soʻmlik tovar aylanmasida 4% stavkadagi soliq 8 000 000 soʻmga teng. Yalpi daromadga nisbatan 25% stavka qoʻllanib, yalpi daromad 30 000 000 soʻm boʻlsa, soliq 7 500 000 soʻmni tashkil etadi. Tanlangan koʻrsatkich stavka satri va hisob maʼlumotlariga mos boʻlishi kerak.

YTTlar va oʻzini oʻzi band qilganlar uchun aylanmadan olinadigan soliq

YTTlar va oʻzini oʻzi band qilgan shaxslar uchun soliq bazasi tovar va xizmatlarni realizatsiya qilishdan olingan daromaddir. Tadbirkorlikdan tashqari shaxsiy yoki oilaviy mol-mulkni sotish bazaga kirmaydi. Raqamli platformalar orqali toʻlovlarda toʻlov tashkiloti soliq agenti boʻladi, oʻzini oʻzi band qilgan shaxsning yuridik shaxsdan olgan daromadida esa soliq organi xabarnomasiga asosan ushbu yuridik shaxs soliqni ushlab qoladi. Bu soliq agentlari qoidalari (SKning 465-moddasi) normada belgilangan doirada qoʻllanadi.

2026-yil 1-yanvardan oʻzini oʻzi band qilganlarning 100 000 000 soʻmgacha daromadiga oid avvalgi ozod qilish bekor qilindi, aylanmasi 1 000 000 000 soʻmgacha boʻlgan YTTlar va oʻzini oʻzi band qilgan shaxslar uchun 1% stavka joriy etildi. Maxsus huquqiy rejimda toʻlov tashkilotlari hisobotni shakllantiradi va soliqni raqamli platformalar orqali oʻtkazadi.

Misol. Oʻzini oʻzi band qilgan shaxs bir oyda xizmatlardan 50 000 000 soʻm daromad oldi. 1% stavkadagi soliq 500 000 soʻm. Toʻlovni yuridik shaxs amalga oshirib, soliq organining xabarnomasini olgan boʻlsa, soliqni soliq agenti ushlab qoladi; boshqa holatlarda majburiyat umumiy tartibda bajariladi.

Chakana hisob-kitoblar uchun YTT va oʻzini oʻzi band qilgan shaxs elektron toʻlovlarni qabul qilishga moʻljallangan maxsus QR-kodga ega boʻlishi kerak. 2026-yil 1-yanvardan bunday kodning yoʻqligi nazorat-kassa texnikasi yoki hisob-kitob terminalini qoʻllamaslikka tenglashtirilgan.

Hisobot va toʻlov muddatlari

Aylanmadan olinadigan soliq hisoboti soliq organi tomonidan axborot tizimidagi va soliq toʻlovchi kiritgan maʼlumotlar asosida elektron shaklda tayyorlanadi. Maʼlumotlar hisob hujjatlariga mos kelmasa, tuzatishlar besh kun ichida (SKning 81-moddasi), biroq hisobot topshirish muddatidan kechiktirmay kiritiladi. Tuzatish kiritilmasa, shakllantirilgan hisobot kelishilgan va topshirilgan deb hisoblanadi.

Hisobot davri — bir oy, soliq davri — kalendar yil. Oylik hisob-kitob keyingi oyning 15-sanasidan kechiktirmay, yakuniy hisob-kitob esa keyingi yilning 15-fevralidan kechiktirmay (SKning 470-moddasi) taqdim etiladi. Soliq ham shu muddatlarda toʻlanadi.

Avval topshirilgan hisob-kitobda soliqni kamaytirib koʻrsatgan xato topilsa, aniqlashtirilgan hisobot (SKning 83-moddasi) topshirish kerak. Toʻlov muddatidan keyin javobgarlikdan ozod etish mumkin, agar tuzatish soliq toʻlovchi soliq organi xatoni aniqlagani yoki audit tayinlagani haqida bilishidan oldin topshirilsa, yetishmagan soliq va penya esa aniqlashtirish topshirilguniga qadar toʻlansa.

Hisobvaraq-fakturalar, cheklar va alohida-alohida hisob

Tovar va xizmatlarni realizatsiya qilishda sotuvchi, odatda, elektron hisobvaraq-faktura rasmiylashtiradi. Xaridorga kassa cheki yoki belgilangan boshqa hujjat berilgan boʻlsa, hisobvaraq-faktura talab qilinmaydi. Narx yoki miqdor oʻzgarganda qoʻshimcha yoxud tuzatilgan hujjat rasmiylashtiriladi. Ushbu hisobvaraq-faktura qoidalari (SKning 47-moddasi) sotuvchi aylanmadan olinadigan soliqni qoʻllashidan qatʼi nazar amal qiladi.

Soliq hisobi soliq solish obyekti va hisob-kitobni tasdiqlovchi birlamchi hujjatlar va registrlarga (SKning 76-moddasi) tayanishi kerak. Bu qaytarishlar, chegirmalar, vositachilik haqi va baza olingan toʻlovning toʻliq summasidan aniqlanmaydigan operatsiyalar uchun ayniqsa muhim.

Biznes turli soliq solish obyektlari yoki stavkalariga ega bir nechta faoliyatni amalga oshirsa, alohida-alohida hisob (SKning 468-moddasi) yuritishi shart. Chakana savdo tashkiloti stavkalari turlicha boʻlgan aholi punktlaridagi savdo nuqtalari aylanmasini ham ajratadi. Bunday ajratishsiz tegishli aylanmalarga 4%, 2% va 1% qoʻllanganini asoslab boʻlmaydi.

Chegaradan oshganda nima boʻladi

Daromad chegarasiga yetgan kuni soliq toʻlovchi aylanmadan olinadigan soliqni qoʻllashni toʻxtatadi va QQSga oʻtadi. Oshgan kundan boshlab oʻtish asosi rejimni oʻzgartirish qoidasida (SKning 462-moddasi) belgilangan, amaldagi chegara esa 2026-yil 1-iyundan 12 000 BHM (5.280.000.000 soʻm)ga teng.

Aylanmadan olinadigan soliqdan QQSga birinchi marta oʻtish uchun 2026-yil 1-yanvardan oʻtish davri koʻmagi amal qiladi: QQS boʻyicha hisobga qoʻyish muddatini buzganlik uchun bir yil davomida jarima qoʻllanmaydi, olti oy davomida buxgalteriya xizmatlari xarajatining oyiga mehnatga haq toʻlashning eng kam miqdorining 3,5 baravarigacha (4.760.000 soʻm) boʻlgan qismi soliq toʻlovlari hisobidan chegiriladi. Qoida faqat birinchi oʻtishga tegishli va roʻyxatdan oʻtish majburiyatini bekor qilmaydi.

Hisobot va hisob-kitob uchun javobgarlik

Hisobot, hisob yuritish va soliqni hisoblash qoidalari buzilganda turli oqibatlar kelib chiqadi:

• mikrofirmalar yoki kichik korxonalar hisobotni kech topshirsa, 3 BHM (MJtKning 175-moddasi), yaʼni 1.320.000 soʻm jarima solinadi; boshqa hollarda norma fuqaroga 1 BHM (440.000 soʻm) va mansabdor shaxsga 10 BHM (4.400.000 soʻm) belgilaydi; bir oyda topshirilmagan bir nechta soliq hisoboti uchun bitta jarima qoʻllanadi;
• YTT daromadlar va xarajatlarni hisobga olish qoidalarini buzsa, 500 000 soʻm jarima (SKning 222-moddasi) solinadi;
• soliq bazasini yashirish yoki kamaytirib koʻrsatish yashirilgan bazaning 20% (SKning 223-moddasi) miqdorida jarimaga olib keladi, ushbu baza boʻyicha soliq esa qoʻshimcha hisoblanadi;
• notoʻgʻri hisob-kitob yoki alohida maxsus huquqbuzarlik tarkibiga kirmaydigan boshqa noqonuniy harakat tufayli soliq toʻlanmasa, kam toʻlangan summaning 20% (SKning 224-moddasi) miqdorida jarima solinadi;
• penya toʻlov muddatidan keyingi kundan boshlab har bir kalendar kun uchun hisoblanadi; kunlik stavka Markaziy bank qayta moliyalash stavkasining 1/300 (SKning 110-moddasi) qismiga teng.

Misol. Notoʻgʻri hisob-kitob sababli 10 000 000 soʻm toʻlanmagan va kam toʻlov uchun 20% jarima qoʻllansa, jarima 2 000 000 soʻmni tashkil etadi. Soliqning oʻzi va penya alohida hisoblanadi.

2025–2026-yillarda nimalar oʻzgardi

• 2026-yil 1-yanvardan 2025-yil 12-avgustdagi PQ-247-son qaror YTTlar va oʻzini oʻzi band qilgan shaxslar uchun 1% stavkani joriy etdi hamda oʻzini oʻzi band qilganlarning 100 000 000 soʻmgacha daromadiga oid ozod qilishni bekor qildi. Shu sanadan 2025-yil 19-avgustdagi PF-138-son Farmon aylanmadan olinadigan soliqdan QQSga birinchi marta oʻtish uchun oʻtish davri choralarini belgiladi.
• 2026-yil 1-iyundan 2026-yil 26-maydagi PF-100-son Farmon umumbelgilangan soliq solish tartibiga oʻtish uchun daromad chegarasini 12 000 BHMga (5.280.000.000 soʻm) oshirdi.
• 2026-yil 27-avgustdagi PF-175-son Farmon 2026-yil 31-dekabrgacha “Ikkinchi imkoniyat” iqtisodiy amnistiyasini joriy etdi: shartlar bajarilsa, eski qarzdorlik penyasi hisobdan chiqariladi, hisobot mustaqil ravishda tuzatilib, qoʻshimcha hisoblangan soliq toʻlansa penya hisoblanmaydi, shuningdek aylanmadan olinadigan qatʼiy belgilangan soliq toʻlovchilarining avvalgi jarimalari toʻlanmagan qismi hisobdan chiqariladi.
• 2026-yil 1-sentabrdan 2026-yil 2-iyundagi PF-103-son Farmon 2036-yil 1-yanvargacha asosiy faoliyati hujjatda sanab oʻtilgan konsert-tomosha, kinematografiya, bolalar kontenti, nodavlat teatr va teatr-studiya yoʻnalishlariga mansub tashkilotlarni, shuningdek madaniyat va sanʼat sohasidagi nodavlat taʼlim tashkilotlarini aylanmadan olinadigan soliqdan ozod qildi.

Rejimni tanlashdan oldin nimalarni tekshirish kerak

Avval kutilayotgan yillik daromadni 12 000 BHM chegarasi bilan solishtiring. Keyin faoliyat turi istisnolar roʻyxatiga yoki maxsus soha hujjatiga kirish-kirmasligini tekshiring. Chakana savdo uchun har bir nuqta hududini aniqlang, vositachilikda bitimning toʻliq summasi bilan vositachilik haqini ajrating, bir nechta stavka boʻlsa alohida-alohida hisobni sozlang. Oxirida oylik hisob-kitob, toʻlov va avtomatik shakllantirilgan hisobotni nazorat qilish taqvimini belgilang.

Koʻp beriladigan savollar

Aylanmadan olinadigan soliq necha foiz?

Umumiy stavka 4% (SKning 467-moddasi). Chakana savdoda aholi punktiga qarab 4%, 2% yoki 1% qoʻllanadi, tamaki mahsulotlari aylanmasiga esa hududdan qatʼi nazar 4% stavka tatbiq etiladi. YTTlar va oʻzini oʻzi band qilgan shaxslar 1% toʻlaydi. Qishloq xoʻjaligi mahsulotlarini tayyorlash tashkilotlari normada koʻrsatilgan variantdan foydalanadi: tovar aylanmasining 4%i yoki yalpi daromadning 25%i.

Eksportda aylanmadan olinadigan soliq toʻlanadimi?

Eksportning oʻzi aylanmadan olinadigan soliqning nol stavkasini qoʻllash uchun alohida asos sifatida koʻrsatilmagan. Soliq solish obyekti jami daromad (SKning 463-moddasi) boʻlib qoladi, soliq stavkalari (SKning 467-moddasi) jadvalida esa eksport uchun alohida nol stavka yoʻq. Shu sababli maxsus imtiyoz boʻlmasa, eksport tushumiga soliq toʻlovchining stavkasi qoʻllanadi.

QQSdan aylanmadan olinadigan soliqqa oʻtish mumkinmi?

Ha, biznes rejim shartlariga javob bersa mumkin. Amaldagi yuridik shaxs keyingi soliq davridan oʻtadi va uning boshlanishidan 10 kun oldin (SKning 462-moddasi) bildirishnoma yuboradi. QQS ixtiyoriy qoʻllanganidan keyin aylanmadan olinadigan soliqqa kamida 12 oy oʻtgach, amaldagi daromad chegarasiga rioya qilinganda va istisno qiluvchi asoslar boʻlmaganda qaytish mumkin.

2026-yilda qatʼiy belgilangan aylanmadan olinadigan soliq bormi?

Yoʻq. Amaldagi normada foiz stavkalari koʻrsatilgan va avvalgi qismlar 2026-yil 1-yanvardan (SKning 467-moddasi) kuchini yoʻqotgani bevosita belgilangan. Demak, 2026-yilda aylanmadan olinadigan soliq soliq bazasining foizi sifatida hisoblanadi. YTTlar va oʻzini oʻzi band qilgan shaxslar qatʼiy yillik summa emas, 1% toʻlaydi.

Oʻzini oʻzi band qilgan shaxsning yuridik shaxsdan olgan daromadi soligʻini kim toʻlaydi?

Oʻzini oʻzi band qilgan shaxs tovar yoki xizmatni yuridik shaxsga sotishdan daromad olsa, soliq organi tegishli xabarnoma yuborgan taqdirda shu yuridik shaxs soliq agenti boʻladi. U soliqni toʻlov manbaida ushlab qoladi. Raqamli platforma orqali olingan daromad boʻyicha esa toʻlov tashkiloti soliq agentidir. Ushbu ikki ushlab qolish holatini (SKning 465-moddasi) boshqa vaziyatlardagi mustaqil toʻlovdan ajratish kerak.