Patent qanday olinadi
Patent texnik yechimni yoki buyumning tashqi koʻrinishini muhofaza qiladi. Muallif va biznes uchun uch xil muhofaza muddati (5-modda) belgilangan: ixtiro uchun 20 yil, foydali model uchun 5 yil, sanoat namunasi uchun talabnoma topshirilganidan 10 yil. Talabnomani Adliya vazirligi koʻrib chiqadi; bojlar bosqichma-bosqich undiriladi. Quyida patentlar haqidagi Qonun, Davlat boji toʻgʻrisidagi Qonun, maʼmuriy reglamentlar va Patent kooperatsiyasi toʻgʻrisidagi shartnoma qoidalari keltirilgan.
Qisqacha:
- texnik yechim va buyumning tashqi koʻrinishi patentlashning turli obyektlaridir;
- qoʻshimcha obyektlarsiz bitta talabnoma topshirish jismoniy shaxsga 880.000 soʻm, yuridik shaxsga 1.760.000 soʻm turadi;
- chet elda doimiy yashovchi jismoniy shaxslar va chet el kompaniyalari patent vakili orqali (35-modda) ish yuritadi;
- PCT milliy fazasiga oʻtish uchun ustuvorlik sanasidan 31 oy belgilangan;
- muhofaza hajmi texnik yechim formulasiga yoki tasvirda aks etgan muhim belgilarga bogʻliq, shu sababli talabnoma mazmuni kelajakdagi himoyani belgilaydi.
Ixtiro, foydali model va sanoat namunasi nimani muhofaza qiladi
Ixtiro va foydali model texnik yechimni, sanoat namunasi esa buyumning tashqi koʻrinishini ifodalovchi badiiy-konstruktorlik yechimini muhofaza qiladi. Tanlov yaratilgan natijaga bogʻliq: qurilma, modda, usul yoki dizayn.
| Obyekt | Nima talabnomada koʻrsatilishi mumkin | Mezonlar |
| Ixtiro | Mahsulot yoki usulga taalluqli texnik yechim | Yangilik, ixtirochilik darajasi va sanoatda qoʻllash mumkinligi (6-modda) |
| Foydali model | Mahsulot yoki usulga taalluqli texnik yechim | Yangilik va sanoatda qoʻllash mumkinligi (7-modda) |
| Sanoat namunasi | Buyumning tashqi koʻrinishi | Yangilik va originallik (8-modda) |
Mahsulot qurilma, modda, mikroorganizm shtammi, oʻsimlik yoki hayvon hujayralarining turi boʻlishi mumkin. Usul moddiy vositalar yordamida moddiy obyekt ustida harakatlarni bajarish jarayonidir. Shu sababli foydali model faqat qurilmalar bilan cheklanmaydi.
Ixtirochilik darajasi yechim texnika taraqqiyoti darajasi haqidagi maʼlumotlardan yaqqol ayon boʻlmasligini anglatadi. Ixtironi sanoatda qoʻllash mumkinligi undan sanoat, qishloq xoʻjaligi, sogʻliqni saqlash va boshqa sohalarda foydalanish imkoniyatini qamrab oladi. Sanoat namunasining originalligi buyum xususiyatlarining ijodiy jihatlari bilan bogʻliq.
Foydali model boʻyicha manbalarning matni farq qiladi. Qonun texnika taraqqiyoti darajasiga xuddi shu vazifani bajaradigan vositalar va ularni qoʻllash haqidagi Oʻzbekistonda hamma foydalana oladigan maʼlumotlarni kiritadi. Yangi reglament esa jahonda ommaga oshkor boʻlgan maʼlumotlarni koʻrsatadi. Bu ifodalarni bir xil deb taqdim etib boʻlmaydi; Qonundagi yangilik mezoni va reglamentdagi qoida bu yerda alohida keltirilgan.
Bu maqola texnik yechimlar va buyumlar dizayniga bagʻishlangan. Nom yoki belgini roʻyxatdan oʻtkazish tovar belgilari haqidagi maqolada yoritilgan. Buyum bilan birga uning brendi bozorga chiqarilayotganda oʻsha maqola kerak boʻladi.
Nimalarni patentlab boʻlmaydi va oshkor etish yangilikka qanday taʼsir qiladi
Qonun quyidagi obyektlarni (6-modda) ixtiro sifatida muhofaza qilishni istisno etadi:
- ilmiy nazariyalar va matematika usullari;
- tashkil etish va boshqarish usullari;
- shartli belgilar, jadvallar, qoidalar;
- aqliy operatsiyalarni bajarish qoidalari va usullari;
- elektron hisoblash mashinalari uchun algoritmlar va dasturlar;
- binolar, inshootlar, hududlarni rejalashtirish loyihalari va chizma tarhlari;
- estetika talablarini qanoatlantirishga yoʻnaltirilgan, buyumlarning faqat tashqi koʻrinishiga oid yechimlar;
- integral mikrosxemalar topologiyalari;
- oʻsimlik navlari va hayvon zotlari;
- jamoat manfaatlari, insonparvarlik va axloq qoidalariga zid yechimlar.
Foydali model uchun xuddi shu istisnolar (7-modda) amal qiladi. Sanoat namunasi sifatida besh toifa (8-modda) tan olinmaydi: matbaa mahsulotlarining oʻzi; kichik arxitektura shakllaridan tashqari arxitektura va statsionar inshootlar; suyuq, gazsimon, sochiluvchan yoki shu kabi moddalardan iborat oʻzgaruvchan shakldagi obyektlar; buyumning faqat texnik vazifasi bilan bogʻliq yechimlar; jamoat manfaatlari, insonparvarlik va axloq qoidalariga zid yechimlar.
Muallif, talabnoma beruvchi yoki ulardan axborot olgan shaxs tomonidan ommaviy oshkor etish uchun imtiyozli muddat mavjud. Ixtiro boʻyicha talabnoma axborot oshkor etilganidan olti oydan kechiktirmay (6-modda) topshirilishi kerak; tegishli holatlarni isbotlash muallif yoki talabnoma beruvchining zimmasida. Shunga oʻxshash shartlar foydali model (7-modda) va sanoat namunasi (8-modda) uchun ham belgilangan. Bu eʼlon qilingan gʻoyaning alohida muhofazasi emas, yangilik qoidalaridan shartli istisnodir.
Talabnomani kim topshiradi va patent vakili qachon kerak
Talabnoma beruvchi muallif, ish beruvchi yoki ularning huquqiy vorisi boʻlishi mumkin. Xizmat vazifasida yaratilgan ishlanmaga ish beruvchining huquqi shartnomada nazarda tutilgan boʻlsa (10-modda) yuzaga keladi. Bunday shart boʻlmasa, muallif patentni oʻz nomiga olishi mumkin. Shart mavjud boʻlsa-yu, ish beruvchi yozma xabardan keyin toʻrt oy ichida talabnoma topshirmasa, talabnoma topshirish huquqini boshqa shaxsga bermasa va ishlanmani sir saqlash haqida xabar qilmasa, muallif ham oʻz nomidan talabnoma topshirish huquqiga ega boʻladi.
Oʻzbekistondan tashqarida doimiy yashovchi jismoniy shaxslar va chet el yuridik shaxslari patent ishlarini roʻyxatdan oʻtgan patent vakili orqali (35-modda) yuritadi. Vakolatlar ishonchnoma bilan tasdiqlanadi. Oʻzbekistonda doimiy yashab, vaqtincha chet elda boʻlgan shaxs Oʻzbekistondagi yozishmalar manzilini koʻrsatib, mustaqil ish yuritishi mumkin. Xalqaro shartnomada boshqacha qoida belgilangan boʻlsa, xalqaro shartnoma qoidalari (2-modda) qoʻllanadi.
Talabnoma qanday topshiriladi va qanday hujjatlar kerak
Talabnoma Adliya vazirligiga davlat axborot tizimlari orqali topshiriladi. Topshirishda patent boji toʻlanadi (14-modda) yoki bojdan ozod etish yoxud uni kamaytirish uchun asoslarni tasdiqlovchi hujjat taqdim qilinadi.
Reglament rezidentlar uchun bir nechta topshirish usulini belgilaydi: Davlat xizmatlari markazi, Adliya vazirligining maxsus axborot tizimi yoki Yagona interaktiv davlat xizmatlari portali. Norezidentlar uchun axborot tizimi orqali topshirish koʻrsatilgan. Pochta orqali topshirish va hujjatlarni tizimga kiritish ham nazarda tutilgan; keyingi harakatlar elektron shaklda bajariladi.
Ixtiro talabnomasi quyidagi toʻliq hujjatlar toʻplamidan (15-modda) iborat:
- muallif, patent kimning nomiga soʻralayotgani va ularning manzillari koʻrsatilgan ariza;
- ixtironi amalga oshirish uchun yetarli darajada toʻliq ochib beradigan tavsif;
- ixtiro mohiyatini ifodalovchi va tavsifga mos formula;
- mohiyatni tushunish uchun zarur boʻlsa, chizmalar va boshqa materiallar;
- referat.
Foydali model uchun modelga mos ravishda tuzilgan xuddi shu turdagi hujjatlar (16-modda) kerak. Ixtiro yoki foydali model talabnomasi tegishlicha yagona ixtirochilik yoki ijodiy fikr bilan bogʻlangan guruhni qamrab olishi mumkin.
Sanoat namunasi talabnomasi boshqa hujjatlar toʻplamini (17-modda) oʻz ichiga oladi: muallif va boʻlajak egasi maʼlumotlari yozilgan ariza; buyum, maket yoki rasm tasvirlari toʻplami; zarur boʻlsa, umumiy koʻrinish chizmasi, ergonomik sxema va konfeksion karta; muhim belgilar majmuasi kiritilgan tavsif. Bitta talabnoma bitta sanoat namunasiga taalluqli boʻlib, uning variantlarini oʻz ichiga olishi mumkin.
Boshqa tilda taqdim etilgan hujjatlar uchun ixtiro reglamenti tarjimaga ikki oy beradi. Muddatga rioya etilsa, hujjatlarning kelib tushgan sanasi saqlanadi; aks holda ular tarjima kelib tushgan sanada topshirilgan deb hisoblanadi. Vakillik uchun ham ishonchnoma kerak.
Ustuvorlik odatda topshirish sanasi bilan belgilanadi. Parij konvensiyasi ishtirokchisi boʻlgan davlatdagi birinchi talabnomadan keyin konvensiya ustuvorligini soʻrash uchun talabnoma oʻn ikki yoki olti oy (18-modda) ichida kelib tushishi kerak: ixtiro va model uchun oʻn ikki oy, sanoat namunasi uchun olti oy. Ustuvorlik huquqi topshirishda bildiriladi va/yoki zarur materiallar undan keyin uch oydan kechiktirmay taqdim etiladi.
Patent ekspertizasi qancha davom etadi
Muddat obyekt va bosqichga bogʻliq. Ekspertiza boshlanishidan oldingi kutish davrini ekspertizaning davomiyligi deb hisoblab boʻlmaydi. Oddiy tartib uchun reglamentlarda quyidagi oraliqlar belgilangan.
| Bosqich | Qachon boshlanadi | Davomiyligi |
| Ixtironing rasmiy ekspertizasi | Talabnoma qabul qilinganidan ikki oy oʻtgach | Bir oy |
| Modelning rasmiy ekspertizasi | Talabnoma qabul qilinganidan ikki oy oʻtgach | Bir oy |
| Sanoat namunasining rasmiy ekspertizasi | Talabnoma qabul qilinganidan ikki oy oʻtgach | Bir oy |
| Ixtironing mohiyati boʻyicha ekspertizasi | Qabul qilingan talabnoma topshirilganidan 18 oy oʻtgach | Olti oy |
| Foydali model ekspertizasi | Qabul qilingan talabnoma topshirilganidan 12 oy oʻtgach | Ikki oy |
| Sanoat namunasining mohiyati boʻyicha ekspertizasi | Qabul qilingan talabnoma topshirilganidan olti oy oʻtgach, boj toʻlansa | Ikki oy |
Ixtiro uchun ilmiy-texnik ekspertiza oʻtkazish haqida iltimosnoma kerak: u talabnoma bilan birga yoki uch yil davomida (23-modda) topshiriladi. Iltimosnoma boʻlmasa, talabnoma chaqirib olingan deb hisoblanadi. Sanoat namunasi uchun ekspertiza boji talabnoma qabul qilingani haqidagi qaror yuborilganidan uch oy ichida toʻlanishi mumkin; muddat buzilsa, talabnoma ham chaqirib olingan deb hisoblanadi.
Foydali model ekspertizasi uchun ham toʻlov kerak: boj talabnomani qabul qilish haqidagi rasmiy ekspertiza qarori yuborilganidan uch oy ichida (22-modda) toʻlanadi. Muddat oʻtkazib yuborilsa, talabnoma chaqirib olingan deb hisoblanadi.
Ekspertiza soʻrovnomasi yuborilganda talabnoma beruvchiga javob uchun uch oy (20-modda) beriladi. Iltimosnoma asosida muddat uning tugaganidan keyin koʻpi bilan oʻn ikki oyga uzaytirilishi mumkin. Shu sababli jadval patent beriladigan shartsiz sanani anglatmaydi: soʻrovnomalar, javoblar va oʻz vaqtida toʻlov ishning borishiga taʼsir qiladi.
Tezkor ekspertiza ixtiro uchun uch oy, foydali model uchun bir oy ichida, talabnomani qabul qilish qaroridan boshlab oʻtkazilishi mumkin. Iltimosnoma talabnoma bilan yoki topshirilganidan uch oy ichida beriladi. Sanoat namunasi uchun qabul qilishdan bir oylik muddat va talabnoma topshirilganidan uch oy ichida iltimosnoma berish nazarda tutilgan. Tezkor tartib patentga layoqatlilikni tekshirishni bekor qilmaydi.
Tezkor koʻrib chiqishdagi axborot izlash talabnoma beruvchi va Intellektual mulk markazi oʻrtasidagi shartnoma asosida oʻtkaziladi: ixtiro, foydali model va sanoat namunasi uchun. Ushbu shartnoma shartlari quyidagi davlat bojlari hisobiga kiritilmagan.
Patent qancha turadi: bosqichlar boʻyicha bojlar
Bojlar talabnoma beruvchining maqomi, obyekt, variantlar soni va materiallar hajmiga bogʻliq. Bazaviy hisoblash miqdori bundan keyin BHM deb yuritiladi. Quyida Davlat boji toʻgʻrisidagi Qonun stavkalarining 10-bandidagi milliy stavkalar boʻyicha asosiy toʻlovlar keltirilgan; shaxsiy imtiyozlar va katta hajmli talabnoma uchun qoʻshimcha toʻlovlar hisobga olinmagan.
| Harakat | Jismoniy shaxs, soʻm | Yuridik shaxs, soʻm |
| Bitta obyekt uchun topshirish va rasmiy ekspertiza | 880.000 | 1.760.000 |
| Bitta ixtiro yoki sanoat namunasi ekspertizasi | 2.640.000 | 5.280.000 |
| Bitta foydali model ekspertizasi | 1.760.000 | 3.520.000 |
| PCT xalqaro izlash hisoboti mavjud bitta ixtiro ekspertizasi | 1.980.000 | 3.960.000 |
| Roʻyxatdan oʻtkazish | 528.000 | 1.056.000 |
| Rasmiy axborotnomada maʼlumotlarni eʼlon qilish | 176.000 | 352.000 |
| Ixtiro/model tavsifini 35 varaqqacha eʼlon qilish | 528.000 | 1.056.000 |
| Patent berish | 528.000 | 1.056.000 |
Topshirish boji murojaat paytida toʻlanadi. Roʻyxatdan oʻtkazish, eʼlon qilish va patent berish uchun ekspertiza qarori yuborilganidan uch oy ichida toʻlanadi. Ushbu muddatdan keyin, lekin olti oydan kechiktirmay toʻlansa, miqdor 50 foizga oshadi. Patentni har yili oʻz kuchida saqlash alohida toʻlanadi.
Xuddi shu band boʻyicha talabnoma hisobiga oid qoʻshimcha toʻlovlarning qisman roʻyxati: topshirishda ixtirolar yoki modellar guruhidagi har bir qoʻshimcha obyekt uchun jismoniy/yuridik shaxs 440.000/880.000 soʻm toʻlaydi; sanoat namunasining ikkinchidan oʻninchigacha har bir varianti uchun 440.000/880.000, oʻninchidan ortiq har bir variant uchun 880.000/1.760.000. Ekspertizada qoʻshimcha ixtiro uchun 2.640.000/5.280.000, model uchun 1.760.000/3.520.000, sanoat namunasining ikkinchidan oʻninchigacha varianti uchun 880.000/1.760.000, oʻninchidan ortigʻi uchun 1.760.000/3.520.000. Formulaning oʻntadan ortiq har bir bogʻliq bandi uchun 176.000/352.000, yigirmatadan ortiq bandlari uchun qoʻshimcha 88.000/176.000 belgilanadi. Tavsifning 35 varaqdan ortiq har bir varagʻini eʼlon qilish yana 8.800/17.600 soʻm turadi.
Misol. Jismoniy shaxs imtiyozsiz, qoʻshimcha obyektlarsiz, qoʻshimcha boj olinadigan bogʻliq bandlarsiz va tavsif hajmini oshirmasdan bitta foydali model topshiradi. Patent berilguniga qadar milliy toʻlovlar 880.000 + 1.760.000 + 528.000 + 176.000 + 528.000 + 528.000 = 4.400.000 soʻm boʻladi. Birinchi yil uchun oʻz kuchida saqlash yana 880.000 soʻm, jami 5.280.000 soʻm. Bu sanab oʻtilgan harakatlar summasi boʻlib, materiallarni tayyorlash va vakillik xarajatlari kiritilmagan.
Ixtirolar va foydali modellarga oid «a»–«g» kichik bandlaridagi harakatlar uchun boj imtiyozlari (23-modda) belgilangan: II guruh nogironligi boʻlgan shaxslarga 90 foiz; taʼlim olayotgan shaxslar, ilmiy va ilmiy-pedagogik xodimlarga 30 foiz; kichik tadbirkorlik subyekti boʻlgan yuridik shaxslarga hamda normada koʻrsatilgan akkreditatsiyadan oʻtgan taʼlim va ilmiy tashkilotlarga 25 foiz. Bu imtiyozlar sanoat namunalariga avtomatik tatbiq etilmaydi.
Tegishli toʻlovlardan mualliflarning ayrim toifalari (15-modda) ozod etiladi: 1941–1945-yillardagi urush qatnashchilari va ularga tenglashtirilgan shaxslar, shuningdek I guruh nogironligi boʻlgan shaxslar, agar ular yagona muallif boʻlib, muhofaza hujjatini oʻz nomiga soʻrayotgan boʻlsa.
Patent muddati, uni uzaytirish va yillik toʻlovlar
Muddat talabnoma topshirilishidan hisoblanadi, mutlaq huquq esa roʻyxatdan oʻtkazilganlik haqidagi maʼlumot eʼlon qilinishidan amal qiladi. Qonunda muddatlar va uzaytirish chegaralari (5-modda) belgilangan: ixtiro uchun 20 yil, nazarda tutilgan hollarda yana koʻpi bilan 5 yil; model uchun 5 yil va yana 3 yil; sanoat namunasi uchun 10 yil va yana 5 yil.
Ixtiro patentini uzaytirish qoʻllanishi uchun ruxsatnoma talab qilinadigan dori vositasi yoki pestitsidga taalluqli. Davr talabnoma topshirilishidan birinchi ruxsatnomagacha hisoblanib, besh yil bilan cheklanadi. Ariza patent berilganidan yoki patent amal qilayotgan vaqtda birinchi ruxsatnoma olinganidan olti oy ichida topshiriladi; qaysi muddat kechroq tugasa, oʻsha olinadi. Arizaga ruxsatnoma ilova qilinadi.
Model va sanoat namunasi uchun ariza patent amal qilishining soʻnggi uch oyida yoki keyingi olti oyda qoʻshimcha boj bilan topshiriladi. Eng koʻp muddatni uzaytirish va patentni har yili oʻz kuchida saqlash turli harakatlardir.
Yillik stavkalar shu stavkalar roʻyxatining 10-bandida belgilangan:
| Obyekt va talabnoma topshirilishidan hisoblangan yil | Jismoniy shaxs, yiliga soʻm | Yuridik shaxs, yiliga soʻm |
| Foydali model, 1–8-yillar | 880.000 | 1.760.000 |
| Ixtiro, 3-yil | 176.000 | 352.000 |
| Ixtiro, 4–6-yillar | 352.000 | 704.000 |
| Ixtiro, 7–10-yillar | 440.000 | 880.000 |
| Ixtiro, 11–14-yillar | 616.000 | 1.232.000 |
| Ixtiro, 15–16-yillar | 792.000 | 1.584.000 |
| Ixtiro, 17–20-yillar | 880.000 | 1.760.000 |
| Uzaytirilgan ixtiro patenti, 21–25-yillar | 2.640.000 | 5.280.000 |
| Sanoat namunasi, 3–7-yillar | 880.000 | 1.760.000 |
| Sanoat namunasi, 8–10-yillar | 1.320.000 | 2.640.000 |
| Uzaytirilgan sanoat namunasi patenti, 11–15-yillar | 1.760.000 | 3.520.000 |
Model uchun birinchi yil roʻyxatdan oʻtkazish, eʼlon qilish va patent berish bilan bir vaqtda toʻlanadi; keyingi yillar uchun joriy patent yilining soʻnggi uch oyida toʻlanadi. Ixtironing uchinchi yili uchun toʻlov patent berilishi bilan birga amalga oshiriladi. Sanoat namunasi boʻyicha stavkalar izohida talabnoma topshirilishidan uch yil uchun patent berilishi bilan birga toʻlash nazarda tutilgan. Keyingi yillik toʻlovlar stavkalarda koʻrsatilgan tegishli davrning soʻnggi uch oyida amalga oshiriladi.
Oʻz vaqtida toʻlamaslik patentning muddatidan oldin tugashiga (28-modda) olib kelishi mumkin. Stavkalarda belgilangan bojga 100 foiz qoʻshimcha toʻlash sharti bilan qoʻshimcha olti oylik muddat nazarda tutilgan. Tiklash uchun iltimosnoma berilgan patent yiliga tegishli yillik stavkaning 200 foizi toʻlanadi.
Tiklash haqidagi iltimosnoma patent tugaganidan uch yil ichida (28¹-modda), biroq patentning eng koʻp muddati tugashidan oldin topshiriladi. Patent tugashi va tiklangani eʼlon qilinishi oʻrtasida foydalanishni yoki zarur tayyorgarlikni boshlagan shaxs ishlab chiqarish hajmini kengaytirmasdan foydalanish huquqini saqlaydi.
Xalqaro PCT talabnomasi qanday ishlaydi
Patent kooperatsiyasi toʻgʻrisidagi shartnoma (PCT) xalqaro talabnomadan keyinchalik milliy muhofaza olish uchun foydalanish imkonini beradi. U tegishli davlatlarda milliy talabnoma kuchiga (11-modda) ega; bu tartib yagona jahon patentini yaratmaydi. Oʻzbekistonda Adliya vazirligi qabul qiluvchi, koʻrsatilgan va tanlangan idora vazifalarini bajaradi.
Ixtiro talabnomasini Oʻzbekiston milliy fazasiga oʻtkazish uchun ustuvorlikdan 31 oy ichida ariza tarjimasi yoki milliy ariza, xalqaro talabnomaning nashr varagʻi va formula tarjimasi taqdim etilib, milliy boj toʻlanishi kerak. Arizaga talabnoma materiallari tarjimalari ilova qilinadi; formula oʻzgartirilgan boʻlsa, oʻzgarishlar va ularga tushuntirishlar ham tarjima qilinadi. Foydali model uchun ham 31 oylik muddat belgilangan.
Xalqaro talabnoma boʻyicha texnika taraqqiyoti darajasini aniqlovchi xalqaro izlash (15-modda) oʻtkaziladi. Yuqoridagi milliy bojlar jadvalida tegishli hisobot mavjud boʻlgandagi ixtiro ekspertizasi stavkasi alohida koʻrsatilgan. Jadval butun xalqaro tartibning xarajatlarini hisoblamaydi.
Oʻzbekiston talabnoma beruvchilari uchun Qonun chet elda patentlashni alohida tartibga soladi: davlat sirlarini oʻz ichiga olmaydigan ixtirolar va modellar tegishli talabnoma Adliya vazirligiga topshirilganidan uch oy oʻtgach (36-modda) boshqa davlatlarda patentlanishi mumkin. Chet el talabnoma beruvchisi uchun milliy fazaga oʻtish patent vakili haqidagi qoidani bekor qilmaydi. PCT boʻlimi ixtirolar va foydali modellarga taalluqli; sanoat namunasi uchun milliy talabnoma tartibi bayon qilingan.
2026-yilda nimalar oʻzgardi
- 2026-yil 11-iyundan 2026-yil 10-iyundagi 297-son VMQ patent berish, uni oʻz kuchida saqlash va dublikat berish maʼmuriy reglamentlarini joriy etdi. Maqoladagi muddatlar yangi reglamentlar boʻyicha keltirilgan.
- 2026-yil 10-iyundagi 297-son VMQ bilan tasdiqlangan reglamentda topshirish usullari, jumladan rezidentlar uchun Davlat xizmatlari markazlari hamda topshirishdan keyingi elektron ish yuritish belgilangan.
Talabnoma topshirishdan oldin nimalar tekshiriladi
Avval muhofaza obyekti va patent olish huquqi kimga tegishliligi aniqlanadi. Keyin tavsif, formula yoki tasvirlar oʻzaro solishtiriladi: ular aynan muhofaza soʻralayotgan yechimni ochib berishi kerak.
Topshirishni rejalashtirish uchun birinchi oshkor etish sanasi, ustuvorlik soʻralganda birinchi talabnoma sanasi, hujjatlar toʻplami, vakil vakolatlari va bojlar hisobi kerak. Topshirishdan keyin ekspertiza soʻrovnomalari va toʻlov sanalari nazorat qilinadi. Xalqaro talabnoma uchun milliy faza alohida kuzatiladi, patent berilgach esa yillik saqlash va patentning eng koʻp muddati hisobga olinadi.
Koʻp beriladigan savollar
Faqat gʻoyaning oʻzini patentlash mumkinmi?
Talabnoma patentga layoqatlilik shartlariga javob beradigan obyektni ochib berishi kerak. Ixtiro uchun uni amalga oshirishga yetarli tavsif va ixtiro formulasi (15-modda) talab etiladi; faqat gʻoyaning nomi yetmaydi. Natija buyumning tashqi koʻrinishiga taalluqli boʻlsa, hujjatlar texnik yechim formulasi atrofida emas, sanoat namunasining tasvirlari va muhim belgilari asosida tuziladi.
Chet el kompaniyasiga mahalliy patent vakili kerakmi?
Umumiy qoida boʻyicha chet el yuridik shaxsi Adliya vazirligida roʻyxatdan oʻtgan patent vakili orqali (35-modda) ish yuritadi. Bu chet elda doimiy yashovchi jismoniy shaxsga ham tegishli. Qoida maqom va doimiy yashashga bogʻliq; Oʻzbekiston doimiy yashovchisining vaqtincha chet elga chiqishi alohida tartibga solingan. Xalqaro shartnomaning ehtimoliy oʻziga xos qoidalari talabnoma beruvchiga nisbatan tekshiriladi.
Talabnoma topshirilishi patent berilganini anglatadimi?
Yoʻq. Patent davlat ekspertizasidan keyin beriladi, mutlaq huquq esa roʻyxatdan oʻtkazish eʼlon qilinganidan (5-modda) amal qiladi. Topshirish tartibning va patent muddatini hisoblashning boshlangʻich nuqtasini belgilaydi, lekin patent berish qarori, roʻyxatdan oʻtkazish va zarur toʻlovlar oʻrnini bosmaydi. Shu sababli jadvalda topshirish xarajatlari ekspertiza va patentni rasmiylashtirishdan alohida koʻrsatilgan.
Patentni cheksiz uzaytirish mumkinmi?
Yoʻq. Qonunda uzaytirishning eng koʻp muddatlari (5-modda) belgilangan: model uchun yana uch yil, sanoat namunasi uchun yana besh yil; ixtiro uchun faqat nazarda tutilgan hollarda koʻpi bilan besh yil. Har yili oʻz kuchida saqlash uchun toʻlov patentni tegishli muddat doirasida saqlaydi, biroq oʻz-oʻzidan uni muddatsiz huquqqa aylantirmaydi.
PCT barcha davlatlarda darhol patent beradimi?
Yoʻq. Talablarga rioya qilingan xalqaro talabnoma milliy talabnoma kuchiga (11-modda) ega, muhofaza esa tegishli davlatlarda rasmiylashtiriladi. Oʻzbekiston uchun milliy faza talablarini oʻz vaqtida bajarish kerak: hujjatlar, tarjima va milliy toʻlov. Xalqaro izlash texnika taraqqiyoti darajasini baholashga yordam beradi, lekin milliy patent berish tartibining oʻrnini bosmaydi.
Tax and Legal
yuridik tekshiruv va yangilash
Oʻzbekiston, Toshkent sh.,
Afrosiyob koʻchasi, 4b
2026-yil 16-sentabr