Oʻzbekistonda jinoiy daromadlarga qarshi kurash: majburiyatlar va nazorat

Jinoiy daromadlarni legallashtirishga qarshi maxsus majburiyatlar har bir MChJga emas, qonunda sanab oʻtilgan moliyaviy va nomoliyaviy tashkilotlarga taalluqli. Bunday tashkilotlar ichki nazoratni yoʻlga qoʻyadi, mijozlar va ularni nazorat qiluvchi shaxslarni tekshiradi, shubhali operatsiya haqida keyingi ish kunidan kechiktirmay xabar beradi va tegishli materiallarni kamida besh yil saqlaydi.

Qisqacha:

• toʻliq AML tizimi bank hisobvaragʻi bor har qanday kompaniyaga emas, qonundagi roʻyxatga (12-modda) kiritilgan tashkilotlarga majburiy;
• tartibga solinadigan tashkilot mijoz, vakil, mulkdor va nazorat qiluvchi shaxslarni tekshiradi, tavakkalchilikni baholaydi hamda operatsiyalarni mijozning belgilangan profili bilan doimiy solishtiradi;
• shubhali operatsiya yoki uni amalga oshirishga urinish haqida bir ish kuni ichida (15-modda) xabar beriladi;
• operatsiya va mijozni lozim darajada tekshirishga oid maʼlumotlar kamida besh yil (21-modda) saqlanadi;
• rahbarning birinchi vazifasi — kompaniya maxsus roʻyxatga kirishi-kirmasligini va aynan qaysi tarmoq qoidalari unga tatbiq etilishini yozma ravishda aniqlash.

Yangilangan: 2026-yil 05-sentyabr

Qoʻllanish doirasi va majburiyatli tashkilotlar

Jinoiy daromadlarni legallashtirish nima

Naqd hisob-kitob yoki noodatiy bitimning oʻzi jinoiy daromadlarni legallashtirishni anglatmaydi. Qonunda bu jinoyat natijasida olingan pul yoki mol-mulkning kelib chiqishiga qonuniy tus berish (3-modda), ularni oʻtkazish, aylantirish yoki almashtirish, shuningdek ularning asl xususiyati, manbasi, joylashuvi, harakati, huquqlari yoki kimga tegishliligini yashirish deb belgilangan.

Ichki nazorat xodimdan jinoyat sodir etilganini isbotlashni talab qilmaydi. Xodim tegishli tarmoq uchun tasdiqlangan mezonlar asosida asosli shubha uygʻotgan operatsiyani aniqlashi, tahlilni hujjatlashtirishi va belgilangan tartibda xabar yuborishi kerak. Jinoyat-huquqiy malakani tashkilot ham, uning komplayens xodimi ham bermaydi.

Tizim jinoiy faoliyatdan olingan daromadlarni legallashtirish, terrorizmni moliyalashtirish va ommaviy qirgʻin qurolini tarqatishni moliyalashtirishga qarshi kurashishni qamrab oladi. Ushbu maqolada mazkur uch yoʻnalish birgalikda “AML/CFT/CPF” deb yuritiladi.

Maxsus majburiyatlar kimlarga tatbiq etiladi

Qonun umuman olganda mulkiy operatsiyalarni mamlakat ichida va tashqarisida (1-1-modda) amalga oshiradigan yuridik shaxslar, filiallar va vakolatxonalarga taalluqli. Biroq ichki nazorat, mijozni lozim darajada tekshirish va xabar berish boʻyicha maxsus majburiyatlar 12-moddada sanab oʻtilgan tashkilotlarga yuklatilgan:

Oddiy savdo, ishlab chiqarish yoki xizmat koʻrsatish kompaniyasi faqat hisob-kitob hisobvaragʻi, yirik toʻlov yoki chet ellik kontragent sababli maxsus AML subyektiga aylanmaydi. Lekin uning banki yoki boshqa tartibga solinadigan vositachi oʻz tekshiruvi doirasida taʼsis hujjatlari, mulkdorlar haqidagi maʼlumot, vakilning vakolati, bitim maqsadi va mablagʻ manbasini soʻrashi mumkin.

Ushbu maqola AML/CFT/CPF boʻyicha umumiy majburiyatlarni tushuntiradi, litsenziya, kapital yoki prudensial hisobot masalalarini qamrab olmaydi. Toʻlov tashkilotlari haqidagi maqola litsenziyalash va Markaziy bank nazoratini, sugʻurta faoliyati haqidagi material esa litsenziya, zaxiralar va ILMA nazoratini izohlaydi. Kompaniya tegishli tartibga solinadigan tarmoqda ishlasa, shu materiallar kerak boʻladi.

Ichki nazorat va mijozlarni tekshirish

Biznes qanday nazorat tizimini tashkil etishi kerak

Tartibga solinadigan tashkilot toʻrt elementni bir tizimga birlashtirishi kerak: davlat nazorati (4-modda), ichki nazorat, mijozni lozim darajada tekshirish va tavakkalchilikni boshqarish. Komplayens bir marta hujjat tasdiqlash bilan tugamaydigan doimiy jarayondir.

Ichki nazorat xabar berilishi lozim boʻlgan operatsiyalarni aniqlash, maʼlumotni rasmiylashtirish va himoya qilish, xodimlarni tayyorlash, shuningdek xabar beriladigan operatsiya mezonlari va alomatlarini belgilashi kerak. Tegishli tarmoq qoidalarini maxsus vakolatli davlat organi bilan birga vakolatli tarmoq organi (6-modda) tasdiqlaydi. Shu sababli bank, sugʻurtalovchi, rieltor va auditor oʻz qoidalarini tekshirmasdan bitta umumiy namunadan foydalana olmaydi.

Majburiy minimum quyidagilarni qamrab oladi:

• ichki qoidalarni qabul qilish va vakolatlarni taqsimlash;
• mijoz, vakil, mulkdor va mijozni nazorat qiluvchi shaxsni identifikatsiyalash hamda tekshirish;
• maʼlumotlarni muntazam yangilash va amaliy ish munosabatlarini doimiy oʻrganish;
• tavakkalchiliklarni aniqlash, baholash, yozma qayd etish va kamaytirish;
• operatsiya ishtirokchilarini terrorchilik faoliyati yoki ommaviy qirgʻin qurolini tarqatishda ishtirok etayotgan yoxud gumon qilinayotgan shaxslar Roʻyxati bilan solishtirish;
• noodatiy operatsiyalar tahlilini qayd etish va shubhali operatsiya haqida xabar yuborish;
• rad etish, munosabatni tugatish, operatsiyani toʻxtatib turish va mol-mulkni ishga solmay toʻxtatib qoʻyish tartib-taomillarini belgilash.

Bu majburiyatlar tartibga solinadigan tashkilotlarga (15-modda) yuklatilgan. Nazorat xizmatining tuzilishi yoki masʼul xodim maqomi tarmoq qoidalari, operatsiyalar koʻlami va tavakkalchilikka bogʻliq. Ichki hujjat amaldagi jarayonga mos boʻlishi kerak: soʻrovnomani kim tekshiradi, qarorni kim qabul qiladi, jurnal qayerda yuritiladi, xabar Departamentga qanday yuboriladi va muddatni kim nazorat qiladi.

Tavakkalchilik va mijoz qanday tekshiriladi

Tavakkalchilik munosabat boshlanishidan oldin yoki boshlanishida baholanadi, keyin esa mijoz va uning operatsiyalari oʻzgarishiga qarab qayta koʻrib chiqiladi. Tashkilot yiliga kamida bir marta (7-1-modda) ehtimoliy tavakkalchiliklarni tizimli oʻrganishi, natijani yozma qayd etishi va mutanosib kamaytirish choralarini koʻrishi shart. Baholash kuchaytirilgan yoki soddalashtirilgan nazoratni tanlash va resurslarni yuqoriroq tavakkalchilikka yoʻnaltirish imkonini berishi kerak.

Mijozni lozim darajada tekshirish tarmoq qoidalarida nazarda tutilgan hollarda munosabat oʻrnatish va bir martalik operatsiyada, shubhali operatsiyada hamda oldin olingan shaxsga oid maʼlumotlar ishonchliligiga shubha tugʻilganda majburiy. Tekshiruv uchta asosiy qismdan (7-modda) iborat:

1. hujjatlar asosida mijoz va uning vakilining shaxsi hamda vakolatini tekshirish;
2. yuridik shaxs boʻlgan mijozning mulkdori yoki uni nazorat qiluvchi shaxsni mulkchilik va boshqaruv tuzilmasi orqali aniqlash;
3. munosabatlar va operatsiyalarni doimiy oʻrganib, ularni mijoz va uning faoliyati haqidagi maʼlumot bilan solishtirish.

Ishchi dosye har bir xulosani tasdiqlaydigan dalillarni oʻz ichiga oladi: roʻyxatdan oʻtish hujjatlari, rahbarlar va ishtirokchilar haqidagi maʼlumot, vakilning vakolati, mulkchilik sxemasi, munosabat maqsadi, kutilayotgan operatsiyalar profili, solishtirish natijalari va noodatiy operatsiya boʻyicha izohlar. Aniq tarkib tegishli tarmoq qoidalarida belgilanadi; umumiy qonun bu qoidalarni almashtirmaydi.

Kalendar misoli. Tashkilot yillik tavakkalchilik bahosini 2025-yil 20-noyabrda tasdiqlagan boʻlsa, keyingi hujjatlashtirilgan baholash 2026-yil 20-noyabrdan kechiktirmay tugallanishi kerak. Shu vaqtgacha mulkdor, mahsulot, xizmat koʻrsatish kanali yoki operatsiyalar geografiyasi oʻzgarsa, tavakkalchilik yillik davrni kutmasdan oldinroq qayta baholanadi.

Xabar berish va operatsiyani rad etish

Qaysi operatsiyalar haqida qachon xabar beriladi

Tashkilot tarmoq qoidalari asosida shubhali deb topgan tayyorlanayotgan, amalga oshirilayotgan yoki tugallangan operatsiya haqida xabar berishi kerak. Qonun tomonlardan biri ushbu sohadagi xalqaro hamkorlikda ishtirok etmaydigan davlatda yashasa, tursa yoki roʻyxatdan oʻtgan boʻlsa ham xabar berishni nazarda tutadi. Mezon faqat summaga emas, operatsiya va uning tomonlariga (13-modda) bogʻliq.

Xabar Oʻzbekiston Respublikasi Bosh prokuraturasi huzuridagi Iqtisodiy jinoyatlarga qarshi kurashish departamentiga yuboriladi. Muddat — operatsiya aniqlanganidan keyin bir ish kunidan kechiktirmay; bu operatsiyani amalga oshirishga urinishga ham taalluqli. Xabar va ichki jurnalda shubha asosi, ishtirokchilar maʼlumotlari, summa, sana, koʻrilgan choralar va xulosaga asos boʻlgan hujjatlar saqlanishi kerak.

Muddat misoli. Masʼul xodim operatsiyani seshanba kuni shubhali deb topdi. Chorshanba ish kuni boʻlsa, xabar chorshanbadan kechiktirmay yuborilishi shart. Rahbar bilan ichki kelishuv qonundagi muddatni kechiktiradigan tarzda tuzilmasligi kerak.

Noodatiy belgi oʻz-oʻzidan jinoyatni tasdiqlamaydi. Tashkilot oʻz tarmogʻi mezonlarini qoʻllaydi, operatsiyani mijoz profili bilan solishtiradi, tahlilni hujjatlashtiradi va qoidalarda nazarda tutilgan qarorni qabul qiladi. Asosiy qonunda barcha tarmoqlar uchun ushbu tahlil oʻrnini bosadigan yagona pul chegarasi belgilanmagan.

Operatsiya qachon rad etiladi yoki munosabat tugatiladi

Tashkilot mijozni lozim darajada tekshira olmasa, hisobvaraq ochishni, operatsiyani yoki amaliy ish munosabatini boshlashni rad etishi, mavjud munosabatni tugatishi va shubhali operatsiya haqida xabar yuborishi shart. Bu yagona qonuniy ketma-ketlik (15-modda), tashkilot oʻz xohishiga koʻra bitta chorani tanlaydigan roʻyxat emas.

Mijoz identifikatsiyalash uchun zarur hujjatlarni bermasa, alohida qoida amal qiladi: tashkilot operatsiyani rad etadi (16-modda). Jismoniy yoki yuridik shaxs hisobvaragʻiga kelib tushgan pulni kirim qilish bundan mustasno. Bu istisno keyingi chiqim operatsiyasini tekshiruvsiz amalga oshirishga avtomatik ruxsat bermaydi va shubha mavjud boʻlsa xabar berish majburiyatini bekor qilmaydi.

Rad etish qarori qayd etilgan faktlarga tayanishi kerak: qaysi hujjat yoki maʼlumot soʻraldi, nima uchun tegishli qoida uni talab qildi, mijoz nima taqdim etdi, qaysi nomuvofiqlik qoldi va qarorni kim qabul qildi. Bunday qayd majburiy rad etishni asossiz xizmat tugatishdan ajratib koʻrsatadi.

Maʼlumotlar, maxfiylik va muzlatish

Maʼlumot qanday saqlanadi va maxfiylik qanday taʼminlanadi

Operatsiya maʼlumotlari, identifikatsiyalash maʼlumotlari va lozim darajada tekshirish materiallari operatsiyadan yoki amaliy ish munosabati tugaganidan keyin kamida besh yil saqlanadi. Boshqa tegishli tarmoq qoidasi uzoqroq muddat belgilasa, shu muddat qoʻllanadi. Dosye tekshiruvlar, qaror va maʼlumot manbasini qayta tiklash imkonini berishi kerak.

Maʼlumotni belgilangan tartibda maxsus vakolatli organga taqdim etish qoʻriqlanadigan sirni buzmaydi (18-modda). Bu qoida kompaniya ichida xizmat zaruratisiz oshkor qilish yoki uchinchi shaxsga maʼlumot berishga ruxsat bermaydi.

Tashkilot AML maʼlumotiga kirishni cheklashi (20-modda) va uning tarqalishiga yoʻl qoʻymasligi shart. Soʻrovnomalar, xabarlar jurnali, Departament bilan yozishmalar va tahlil materiallariga kirish rollar boʻyicha belgilanib, foydalanuvchi harakatlari tarixi saqlanishi kerak.

Xodimlar mijozga unga nisbatan nazorat olib borilayotgani haqida xabar bera olmaydi. Mijozni ogohlantirish taqiqi (19-modda) xabarning oʻzi, ichki tahlil va vakolatli organlar bilan hamkorlikni qamrab oladi. Rad etish yoki cheklov haqidagi odatiy bildirishnoma himoyalangan AML maʼlumotini oshkor qilmasligi kerak.

Saqlash misoli. Bir martalik operatsiya 2026-yil 12-sentabrda amalga oshirilgan va undan keyin mijoz bilan munosabat davom etmagan boʻlsa, besh yillik minimum 2031-yil 12-sentabrdan oldin tugamaydi. Doimiy mijoz dosyesi uchun muddat munosabat tugashiga bogʻlanadi, alohida operatsiyalar haqidagi maʼlumot esa har bir operatsiyadan keyin belgilangan minimum davomida saqlanadi.

Mablagʻ qachon ishga solmay toʻxtatiladi va operatsiya toʻxtatiladi

Operatsiya ishtirokchisi terrorchilik faoliyatida yoki ommaviy qirgʻin qurolini tarqatishda ishtirok etayotgan yoxud gumon qilinayotgan shaxslar Roʻyxatiga kiritilgan, ishtirokchiga bevosita yoki bilvosita egalik qilgan yoki uni nazorat qilgan holatda maxsus tartib amal qiladi. Bunday operatsiya haqida xabar beriladi va u toʻxtatiladi (14-modda).

Identifikatsiyalash maʼlumotlari toʻliq mos tushsa, tashkilot kechiktirmasdan va oldindan xabar qilmasdan operatsiyani toʻxtatadi, hisobvaraqqa kirim qilinayotgan pul bundan mustasno, va/yoki pul mablagʻlari yoki boshqa mol-mulkni ishga solmay toʻxtatib qoʻyadi. U solishtirish natijasini qayd etib, xabar yuboradi. Taqiq Roʻyxatdagi shaxs, uning topshirigʻi bilan harakat qiluvchi shaxs, unga tegishli yoki uning nazoratidagi mol-mulk, nazoratidagi yuridik shaxs hamda shu aktivlardan olingan mol-mulkka taalluqli. Bu holatlar Nizomda sanab oʻtilgan (26–31-bandlar).

Ishga solmay toʻxtatilgan summa, koʻrilgan choralar va operatsiyani amalga oshirishga urinishlar haqida bir ish kuni ichida xabar beriladi. Notoʻgʻri mos tushishda shaxs Departamentga murojaat qiladi, Departament esa arizani uch ish kunida koʻrib chiqadi. Tashkilot shaxs Roʻyxatdan chiqarilgani yoki notoʻgʻri mos tushish tasdiqlangani haqidagi maʼlumotni olgan kuni, biroq keyingi ish kunidan kechiktirmay operatsiyani tiklaydi.

Tartib misoli. Toʻliq mos tushish dushanba kuni aniqlandi: chiqim operatsiyasi mijozga oldindan qoʻngʻiroq qilmasdan darhol toʻxtatiladi, xabar esa seshanba ish kuni boʻlsa, shu kundan kechiktirmay yuboriladi. Notoʻgʻri mos tushish haqidagi bildirishnoma payshanba kuni kelsa, operatsiya payshanba kuni, har qanday holatda jumadan kechiktirmay tiklanadi.

Nazorat va javobgarlik

Majburiyatlar bajarilishini kim nazorat qiladi

Tarmoq uchun ichki nazorat qoidalarini tasdiqlagan organlar va maxsus vakolatli davlat organi ushbu qoidalarga rioya etilishini nazorat qiladi. Shu sababli bajarilish dalillari ham tarmoq regulyatori, ham Departament uchun tayyor boʻlishi kerak: amaldagi qoidalar, buyruqlar, kirish huquqlari, oʻqitish, tavakkalchilik bahosi, soʻrovnomalar, jurnallar, tahlil, xabarlar va muddatlarga rioya etilganini tasdiqlovchi hujjatlar.

Departament maʼlumot soʻrashi, xabarlarni tahlil qilishi va Roʻyxatni yuritishi mumkin. Yetarli asoslar boʻlsa, u operatsiyani koʻpi bilan 30 ish kuniga toʻxtatish haqida majburiy koʻrsatma (9-modda) beradi. Uning AML/CFT/CPF masalalari boʻyicha qarorlari tashkilotlar uchun majburiy (10-modda).

Nazorat misoli. Koʻrsatmada 30 ish kuni belgilangan boʻlsa, tashkilot bu muddatni bir kalendar oy deb hisoblamaydi. Masʼul xodim hujjat olingan sana va vaqtni qayd etadi, ish kunlari taqvimini tekshiradi, operatsiyani belgilangan davrga cheklaydi hamda bajarish va keyinchalik tiklash dalillarini saqlaydi.

Qanday javobgarlik belgilangan

Ichki nazorat, tekshiruvni hujjatlashtirish va saqlash, tavakkalchilikni baholash, rad etish, xabar berish, ishga solmay toʻxtatib qoʻyish yoki operatsiyani toʻxtatish talablarini buzish jarimaga — 6.600.000–13.200.000 soʻm (MJtK 179-3-moddasi) sabab boʻladi. Bir yil ichida takroriy huquqbuzarlik uchun jarima 13.200.000–22.000.000 soʻmni tashkil etadi. Bu yerda BHM — bazaviy hisoblash miqdori.

Hisoblash misoli. Bir BHM 440.000 soʻm boʻlsa, birinchi qism boʻyicha oraliq 440.000 × 15 = 6.600.000 soʻmdan 440.000 × 30 = 13.200.000 soʻmgacha. Takroriy huquqbuzarlik uchun yuqori chegara 440.000 × 50 = 22.000.000 soʻm. Saytdagi tokenlar amaldagi BHM boʻyicha avtomatik qayta hisoblanadi.

Ichki nazorat tartibidagi nuqsonning oʻzi jinoiy daromadlarni legallashtirish jinoyati emas. Jinoiy daromadlarni legallashtirishni tashkil etadigan qilmish alohida jinoyat boʻlib, besh yildan oʻn yilgacha (JK 243-moddasi) ozodlikdan mahrum qilish bilan jazolanadi. Rahbar nuqsonli tartibdan kelib chiqadigan maʼmuriy tavakkalchilikni asosiy jinoiy sxemada ishtirok etishdan kelib chiqadigan jinoiy tavakkalchilikdan ajratishi kerak.

Oʻzgarishlar va rahbar tekshiruvi

2025–2026-yillarda nimalar oʻzgardi

• 2026-yil 29-iyundagi 3872-son hujjat 2026-yil 1-oktabrdan 12-moddadagi tashkilotlarning AML qonunchiligini buzish tavakkalchiligini baholash elektron tizimini joriy etadi. Tavakkalchilik darajasining oʻzi taʼsir chorasini qoʻllashga asos boʻlmaydi; maqola yangilangan sanada qoida hali kuchga kirmagan.
• 2026-yil 30-iyundagi 3877-son qaror 2026-yil 3-oktabrdan qimmatli qogʻozlar bozori ishtirokchilari uchun yangi ichki nazorat qoidalarini joriy etadi va avvalgi 2033-son qoidalarni almashtiradi. Shu sanagacha yangi talablar kelajak qoidalari hisoblanadi.
• 2026-yil 13-iyuldagi 3898-son qaror 2026-yil 15-oktabrdan sugʻurtalovchilar, qayta sugʻurtalovchilar va sugʻurta vositachilari uchun yangi qoidalarni joriy etadi hamda avvalgi 2036-son qoidalarni bekor qiladi. Kuchga kirish sanasigacha amaldagi qoidalar qoʻllanadi.

Nazoratni boshlashdan oldin rahbar nimani tekshiradi

Rahbar avvalo kompaniyaning qonundagi roʻyxat boʻyicha maqomini tasdiqlashi, regulyatorni aniqlashi va tarmoq qoidalarining amaldagi tahririni topishi kerak. Kompaniya roʻyxatga kirsa, minimal joriy etishni quyidagi ketma-ketlikda tekshirish mumkin:

1. ichki qoidalar, rollar, masʼul xodimning mustaqilligi va uning oʻrnini bosish tartibini tasdiqlash;
2. tavakkalchilik modeli, mijoz toifalari, maʼlumotlarni yangilash davriyligi va yillik baholashni hujjatlashtirish;
3. mijoz, vakil, mulkdor va nazorat qiluvchi shaxsni identifikatsiyalashni yoʻlga qoʻyish;
4. operatsiyalarni doimiy monitoring qilish va Roʻyxat bilan solishtirishni taʼminlash;
5. shubha, rad etish, toʻxtatib turish va ishga solmay toʻxtatib qoʻyish boʻyicha qaror vakolatini belgilash;
6. asosiy xodim yoʻqligida ham bir ish kunlik muddat bajariladigan tarzda Departamentga xabar berish jarayonini sozlash;
7. kirishni cheklash, mijozni ogohlantirishni taqiqlash va dosyeni kamida besh yil saqlash;
8. bajarilish dalillarini yuritish: buyruqlar, qoidalar tahrirlari, oʻqitish, jurnallar, soʻrovnomalar, tekshiruv natijalari va xabar yuborilganini tasdiqlash;
9. tashkilot qimmatli qogʻozlar yoki sugʻurta sohasida ishlasa, yangi qoidalarga oʻtishga oldindan tayyorlanish.

Bu ketma-ketlik har bir talabga masʼul shaxs, hujjat, muddat va bajarilganlik qaydi biriktirilgan tekshiriladigan tizimni yaratadi. Qonundagi roʻyxatga kirmaydigan kompaniya ham bank tekshiruvi uchun maʼlumotni tez yigʻadigan va noodatiy operatsiyaning iqtisodiy mazmunini tushuntiradigan xodimni belgilashi mumkin, ammo buni majburiy tarmoq AML xizmati sifatida koʻrsatmaslik kerak.

Koʻp beriladigan savollar

Oddiy MChJ AML qoidalarini qabul qilishi shartmi?

Har doim emas. Maxsus ichki nazorat va xabar berish majburiyatlari 12-moddada bevosita sanab oʻtilgan toifalarga tatbiq etiladi. Ishlab chiqarish, savdo yoki xizmat koʻrsatish MChJsi faqat bank hisobvaragʻi yoki yirik shartnoma sababli roʻyxatga kirmaydi. Biroq amaldagi faoliyat tekshiriladi: bir kompaniyaning oʻzi toʻlov, lizing, rieltorlik yoki boshqa tartibga solinadigan xizmatni koʻrsatib, tarmoq qoidalariga tushishi mumkin.

Operatsiyani nima shubhali qiladi?

Shubhali operatsiya tayyorlanayotgan, amalga oshirilayotgan yoki tugallangan boʻlishi mumkin va u jinoiy daromadlarni legallashtirish, terrorizmni moliyalashtirish yoki tarqatishni moliyalashtirishga doir shubha uygʻotadi. Tashkilot tarmoq qoidalaridagi alomatlarni qoʻllab, mijoz, maqsad, summa, tuzilma va iqtisodiy mazmunni tahlil qiladi. Noodatiy belgi tekshirish va hujjatlashtirishga sabab boʻladi, ammo avtomatik tarzda jinoyatni isbotlamaydi.

Biznes mijozga xabar yuborilganini aytishi mumkinmi?

Yoʻq. Tartibga solinadigan tashkilot xodimlari mijozga unga nisbatan nazorat olib borilayotgani haqida xabar bera olmaydi. Rad etish, kechiktirish yoki cheklov haqidagi muloqot xabar yuborilganini, ichki tahlil mazmunini yoki Departament harakatlarini oshkor qilmasligi kerak. Tashkilot ichida maʼlumot faqat xizmat vazifasi uchun zarur boʻlgan xodimlarga beriladi.

Mijoz dosyesi qancha saqlanadi?

Operatsiya yoki amaliy ish munosabati tugaganidan keyin kamida besh yil. Dosyega soʻrovnoma, identifikatsiyalash hujjatlari, mulkchilik va nazorat maʼlumotlari, lozim darajada tekshirish materiallari, operatsiya maʼlumotlari, yozishmalar hamda tarmoq qoidalari talab qilgan tahlil kiradi. Boshqa qoʻllaniladigan hujjat uzoqroq muddat talab qilsa, tashkilot shu uzoqroq muddatga rioya qiladi.

Mijoz hujjatlarni bermasa nima qilish kerak?

Hujjatning yoʻqligi identifikatsiyalash yoki mijozni lozim darajada tekshirishga imkon bermasa, tartibga solinadigan tashkilot hisobvaraq, operatsiya yoki munosabatni rad etadi, mavjud munosabatni tugatadi va shubhali operatsiya haqida xabar zarurligini baholaydi. Qonunda hisobvaraqqa kelib tushgan pulni kirim qilish uchun istisno bor, ammo u keyingi chiqim operatsiyasiga tekshiruvsiz avtomatik ruxsat bermaydi.