Enterprise Uzbekistan: ishtirokchilar va maxsus huquqiy rejim

Enterprise Uzbekistan — Toshkentdagi raqamli biznes uchun alohida hudud. Markaz tashkil etilgan, ammo batafsil rejim 2026-yil 5-sentabr holatiga hali amal qilmaydi: qonun rasmiy eʼlon qilinganidan olti oy oʻtgach kuchga kiradi. U ishga tushgach, Markaz ichidagi va eksport aylanmasiga nol stavkali QQS, xodimga qarab esa 0, 7,5 yoki 12 foizli JShDS nazarda tutiladi.

Qisqacha:

• Enterprise Uzbekistan tashkil etilgan, Prezident Farmoni uning hududi va Boshqaruv kengashini belgilagan
• Batafsil rejim fuqarolik, korporativ va tijorat munosabatlari, soliqlar, bojxona, mehnat, maʼlumotlar, intellektual mulk va nizolarni qamrab oladi
• Qonun kuchga kirgach, rejim 2100-yilgacha, faqat tasdiqlangan faoliyat turlari uchun amal qiladi
• Kelgusida JShDS stavkalari 0, 7,5 yoki 12 foiz, Markaz ichidagi va eksport aylanmasiga QQS esa 0 foiz boʻladi
• Rejimni tanlashdan oldin kompaniya rezidentlik mezonlari, yigʻimlar va Oʻzbekistondagi realizatsiya stavkalari haqidagi Markaz qarorlarini kutishi kerak

Yangilangan: 2026-yil 05-sentyabr

Markaz va uning ishtirokchilari

Enterprise Uzbekistan nima va yangi rejim qachon ishlaydi

Enterprise Uzbekistan raqamli mahsulotlar ishlab chiqarish va xizmatlar koʻrsatish uchun alohida hudud sifatida tashkil etilgan Raqamli texnologiyalar xalqaro markazidir. Prezidentning 2025-yil 26-noyabrdagi PF-233-son Farmoni Markaz tashkil etilganini tasdiqlagan, Boshqaruv kengashi tarkibi va hudud chegaralarini belgilagan. Maʼmuriyat aksiyadorlik jamiyati shaklida tuziladi, IT-park direksiyasi uning yagona aksiyadori etib belgilangan. Budjet manbalaridan biri rezidentlarning oylik ajratmalaridir, ammo Farmon ularning miqdorini belgilamagan.

2026-yilda qabul qilingan Konstitutsiyaviy Qonun Markazni maxsus huquqiy rejimga ega alohida hudud sifatida belgilaydi. Rejim tartibga solish qumdoni, raqamli investitsiyalar va eksport, fuqarolik va korporativ munosabatlar, protsess, soliqlar va bojxona, mehnat, moliya va valyuta operatsiyalari, maʼlumotlar, davlat xizmatlari hamda intellektual mulkni qamrab oladi. Yangilanish sanasida qonun hali kuchga kirmagani uchun ushbu maqolada bu qoidalar kelasi zamonda bayon qilinadi.

Asosiy hudud Toshkent shahri Mirzo Ulugʻbek tumanida joylashgan. Rejim ishga tushgach, u ushbu hududdan tashqarida ham amal qilishi mumkin: tadqiqot markazlari, data-markazlar, ishlab chiqarish yoki taʼlim obyektlari joylashgan, ishlab chiqarish hududi deb tan olingan joylarda, shuningdek Markaz qarorlari ruxsat bersa, virtual ofislar doirasida.

Muddatga misol. Qonunda qatʼiy kalendar sana emas, rasmiy eʼlondan keyingi olti oylik muddat koʻrsatilgan. Shu sababli shartnoma yoki biznes-rejada barcha soliq stavkalari va roʻyxatdan oʻtkazish qoidalari hozirning oʻzida amal qiladi deb boʻlmaydi. Avval qonun kuchga kirganini, keyin esa kerakli faoliyat turi boʻyicha Markaz qarori eʼlon qilinganini tekshirish lozim.

Ruxsat etilgan faoliyat turlari

Amaldagi Farmonda toʻqqiz yoʻnalish koʻrsatilgan, Boshqaruv kengashi esa boshqa yoʻnalishlarni ham qoʻshishi mumkin. Ruxsat etilgan roʻyxat quyidagilarni qamrab oladi:

• dasturiy mahsulotlarni ishlab chiqish, raqamli texnologiyalar sohasida konsalting va autstaffing xizmatlari;
• raqamli texnologiyalar orqali masofaviy xizmatlar, shu jumladan biznes-jarayonlar autsorsingi (BPO);
• raqamli texnologiyalar boʻyicha tadqiqot va ishlanmalar (R&D);
• videooʻyinlar yaratish (GameDev), grafika, video, audio, vizualizatsiya va raqamli media;
• onlayn platformalar orqali raqamli kontent, elektron kitoblar, kurslar va dasturiy yechimlar yaratish, joylashtirish va targʻib qilish;
• sunʼiy intellektni ishlab chiqish va rivojlantirish;
• data-markazlar, bulutli tizimlar va tegishli xizmatlarni yaratish hamda boshqarish;
• raqamli texnologiyalar sohasidagi taʼlim;
• Boshqaruv kengashi belgilaydigan boshqa faoliyat turlari.

Ushbu faoliyat roʻyxati tarmoq doirasini koʻrsatadi, lekin oʻz-oʻzidan rezident maqomini bermaydi. Konstitutsiyaviy Qonun kuchga kirgach, maxsus rejim faqat Boshqaruv kengashi tasdiqlagan yoʻnalishlarga tatbiq etiladi, aniq shartlar esa faoliyat turiga qarab farq qilishi mumkin.

Kim Markaz ishtirokchisi boʻla oladi

Ishtirokchilar rezidentlar va investorlardan iborat boʻladi. Markaz hududida tasdiqlangan faoliyatni amalga oshiradigan yuridik shaxs rezident deb eʼtirof etiladi. Qonun Markaz huquqi boʻyicha tashkil etilgan yuridik shaxsni, uning yurisdiksiyasidan tashqarida tuzilgan yuridik shaxsni, chet el yuridik shaxsining filiali yoki vakolatxonasini va Markaz qarori ruxsat bergan boshqa subyektni qamrab oladi. Maqom roʻyxatdan oʻtkazilib, reyestrga kiritilgandan keyin yuzaga keladi.

Investor jismoniy yoki yuridik shaxs boʻlishi mumkin. Qonun investorlarni toʻrt toifaga ajratadi:

Akkreditatsiya qilingan hamkor ishtirokchi emas, balki yuridik, auditorlik, buxgalteriya, konsalting, moliyaviy yoki infratuzilmaviy xizmat koʻrsatuvchidir. U akkreditatsiyadan oʻtadi va Markaz qoidalariga rioya qiladi, ammo rezidentlar va investorlar uchun belgilangan imtiyozlarni olmaydi.

Qabul va huquqiy rejim

Rezident maqomini olish tartibi

Konstitutsiyaviy Qonun tartib-taomilning faqat asosini belgilaydi. Kompaniya roʻyxatdan oʻtgan boʻlishi, tasdiqlangan faoliyatni amalga oshirishi va ishtirokchilar reyestriga kiritilishi kerak. Yuridik shaxs shakllari, mezonlar, ariza, hujjatlar toʻplami, koʻrib chiqish muddati, rad etish, maqomni toʻxtatib turish va tugatish asoslari Markaz qarorlarida belgilanishi lozim. Ular eʼlon qilinmaguncha roʻyxatdan oʻtkazish muddati va hujjatlarning toʻliq roʻyxatini ishonch bilan aytib boʻlmaydi.

Markaz organlari shaxslarni roʻyxatdan va akkreditatsiyadan oʻtkazishi, litsenziya va ruxsatnomalar berishi, sertifikatlashtirish hamda axborot xizmatlarini koʻrsatishi mumkin. Ushbu xizmatlar haq evaziga yoki tekinga koʻrsatiladi. Konstitutsiyaviy Qonunda ham, PF-233-son Farmonda ham roʻyxatdan oʻtkazish yigʻimi yoki rezidentning oylik ajratmasi miqdori yoʻq, shu sababli summani Markazning alohida eʼlon qilingan hujjati tasdiqlashi kerak.

Bu maqola oddiy kompaniyani tashkil etish emas, maxsus maqom olish haqida. Yuridik shaxs hali mavjud boʻlmasa, biznesni roʻyxatdan oʻtkazish haqidagi maqolada shakl tanlash, onlayn roʻyxatdan oʻtish va chet ellik taʼsischi hujjatlari tushuntirilgan. Keyin Markaz qoidalari ushbu yuridik shaxsdan foydalanish mumkinligini yoki uning yurisdiksiyasidagi shakl zarurligini belgilaydi.

Maxsus huquqiy rejim qanday ishlaydi

Qonun kuchga kirgach, Markazda qoʻllaniladigan huquqning alohida iyerarxiyasi amal qiladi. Avval Oʻzbekiston Konstitutsiyasi, Markaz haqidagi Konstitutsiyaviy Qonun va unga tegishli Prezident hujjatlari qoʻllaniladi. Keyin Markaz qarorlari, zarur hollarda Angliya va Uels umumiy huquqi hamda adolat prinsiplari, tartibga solinmagan va zid boʻlmagan qismda esa Oʻzbekiston qonunchiligi keladi. Xavfsizlik, jinoiy yurisdiksiya, jinoiy daromadlarni legallashtirishga qarshi kurashish, immigratsiya, oila, ekologiya va sogʻliq haqidagi milliy qoidalar amal qilishda davom etadi.

Markaz qarorlari uning yurisdiksiyasi doirasida majburiy qoidalarni belgilashi mumkin. Ular ingliz tilida rasmiy eʼlon qilinishi shart; eʼlon qilinmagan qaror yuridik kuchga ega emas. Agar qarorning oʻzida kechroq sana koʻrsatilmasa, u odatda eʼlon qilingan kundan kuchga kiradi.

Ingliz tili rasmiy ish yuritish tili boʻladi. Taraflar boshqacha kelishmasa, ishtirokchilarning yozma bitimlari ingliz tilida tuziladi. Davlat organlari bilan munosabatlarda va hisobotda davlat tili yoki boshqa tildan foydalanish mumkin, lekin inglizcha matn yoki tasdiqlangan tarjima talab etiladi; matnlar oʻrtasida tafovut boʻlsa, Markaz yurisdiksiyasida inglizcha matn ustuvor boʻladi.

Tartibga solish qumdoni qanday ishlaydi

Tartibga solish qumdoni yangi texnologiyalar, mahsulotlar va xizmatlarni nazorat ostida yaratish, sinash va joriy etish uchun moʻljallangan. Umumiy qoidaga koʻra, maʼmuriyat uni koʻpi bilan 12 oyga joriy etadi, biroq Boshqaruv kengashi boshqa muddatni belgilashi hamda soha, tanlov mezonlari va monitoring shartlarini aniqlashi mumkin.

Qumdon doirasida ishtirokchi ayrim talablar, litsenziyalash yoki ruxsat tartib-taomillaridan vaqtincha ozod qilinishi, laboratoriyalar va maslahat xizmatlaridan foydalanishi hamda cheklangan real bozorda sinov oʻtkazishi mumkin. Bunday vaqtinchalik yengilliklar inson hayoti yoki sogʻligʻiga zarar yetkazganlik uchun javobgarlikni bekor qilmaydi.

Sinov rejasida quyidagilar boʻlishi shart:

• boshlanish va tugash sanalari;
• foydalanuvchilar doirasi va hudud;
• moliyaviy va boshqa majburiyatlar limitlari;
• isteʼmolchilarni himoya qilish va xabardor etish choralari;
• xavflarni aniqlash, oldini olish va kamaytirish tartibi;
• maʼmuriyatga muntazam hisobot berish.

Markaz qarori sinov rejasi talablarini kengaytirishi mumkin. Sinov tugagach, ishtirokchi samaradorlik, xavfsizlik, xavflar va koʻrilgan choralar haqidagi yakuniy hisobotni topshiradi. Ijobiy baholangan loyiha Markazda davom ettirilishi, kengaytirilishi yoki Oʻzbekistonning boshqa hududlarida joriy etish uchun taklif qilinishi mumkin.

Misol. Fintex loyihasi 2 000 foydalanuvchi va 500 mln soʻmlik majburiyat limiti bilan 10 oylik sinovni rejalashtiradi. Bu raqamlar rejaning bir qismi, ammo Kengash mezonlarining oʻrnini bosmaydi. Kengash qarorida umumiy 12 oylik chegara saqlansa, loyiha unga sigʻadi; qisqaroq muddat yoki pastroq limit belgilansa, qabul qilinishdan oldin reja oʻzgartiriladi.

Rejalashtirilgan soliq va bojxona qoidalari

Ishtirokchilar uchun nazarda tutilgan soliqlar

Konstitutsiyaviy Qonundagi soliq rejimi faqat qonun kuchga kirgach qoʻllanadi. Uning doirasida Markaz organlari, ishtirokchilari va xodimlari maxsus rejim doirasida olgan daromadlari boʻyicha QQS, foyda soligʻi va JShDSdan tashqari soliqlar va yigʻimlardan ozod etiladi. Ushbu bob IT-park rezidentlariga tatbiq etilmaydi, shuningdek boshqa maxsus rejim imtiyozlaridan foydalangan soliq toʻlovchilarga ham qoʻllanmaydi.

Nol stavkali QQS Markaz ichidagi va eksport aylanmasiga tatbiq etiladi. Ishtirokchining Markazdagi ustuvor faoliyatdan olgan daromadi foyda soligʻidan ozod qilinadi. Ishtirokchi maqomiga ega boʻlmagan investorning maxsus rejimdagi investitsiyadan olgan dividendlari va boshqa daromadlari investor maqomiga qarab JShDS yoki foyda soligʻidan ham ozod qilinadi.

Hisob-kitob misoli. Kelajakdagi ishtirokchi xodimga oyiga 20 000 000 soʻm ish haqi hisoblasa, Oʻzbekiston fuqarosi uchun 7,5 foizli JShDS 1 500 000 soʻmni tashkil etadi: 20 000 000 × 7,5 foiz. Yuqori malakali deb tan olinmagan chet ellik uchun 12 foizli soliq 2 400 000 soʻm boʻladi. Qonun yuqori malakali chet ellik uchun 0 foizni belgilagan, lekin uni faqat xodim mezonlari tasdiqlangach qoʻllash mumkin.

Enterprise Uzbekistan rejimini IT-park imtiyozlari bilan qoʻshib boʻlmaydi. IT-park rezidentligi haqidagi maqolada amaldagi talablar, 1 foizli ajratma va hozirgi imtiyozlar tushuntirilgan. Ikki rejimni Markaz qarorlari eʼlon qilingach taqqoslash kerak, chunki uning ajratmalari va ayrim stavkalari hali belgilanmagan.

Bojxona qoidalari va imtiyozlari

Rejim ishga tushgach, Markaz organlari va ishtirokchilari raqamli mahsulotlar, qumdon yoki Markaz organlari faoliyati uchun uskuna va uning qismlari, dasturiy taʼminot, materiallar va namunalarni olib kirishda import QQSi va bojxona bojidan ozod qilinadi. Investorlar investitsiya sifatida olib kiradigan mol-mulk uchun ham shunday imtiyoz oladi. Bojxona yigʻimlari saqlanadi, imtiyozli tovarlar roʻyxatini esa Boshqaruv kengashi tasdiqlaydi.

Vaqtincha olib kirish muddatlari Konstitutsiyaviy Qonunda belgilangan. Rasmiylashtirishda elektron deklaratsiya qoʻllanadi va bojxona organi uni koʻpi bilan 2 ish kunida koʻrib chiqadi. Qumdon tovarlari uchun Markaz qarorida bundan ham soddalashtirilgan tartib belgilanishi mumkin.

Misol. 1-mart kuni qumdondagi oʻn oylik sinov uchun olib kirilgan server loyiha muddatiga vaqtincha olib kirish rejimiga joylashtiriladi, ammo Kengash boshqa qoida belgilamasa, umumiy 12 oylik chegaradan oshmaydi. Muddat tugashidan oldin serverni olib chiqish yoki oʻsha kundagi toʻlovlar bilan importga rasmiylashtirish kerak.

Xodimlar, texnologiyalar va xizmatlar

Chet ellik va mahalliy xodimlarni ishga olish

Markazdagi kelgusi mehnat qoidalari shartnomaga asoslanadi. Rejim doirasida Konstitutsiyaviy Qonun va Markaz qarorlari odatiy mehnat qonunchiligi oʻrnini egallaydi, agar Markaz qarorida uning qoʻllanishi toʻgʻridan-toʻgʻri qayta belgilanmasa. Majburiy mehnat, bolalar mehnati, kamsitish va ekspluatatsiya taqiqlanadi, haq toʻlash, ish vaqti hamda dam olish vaqti esa shartnomada belgilanadi.

Ishtirokchilar ishga qabul qilish va shartnomani bekor qilishning maxsus qoidalarini, moslashuvchan yoki masofaviy rejimni, qisqartirilgan yoki uzaytirilgan ish vaqtini, soatbay, ishbay, bonusli yoki aralash haq toʻlashni joriy etishi mumkin. Bunday mehnat moslashuvchanligi xavfsizlik va xodim huquqlarini himoya qilish talablari bajarilgandagina qoʻllanadi. Ish beruvchi shartnoma yoki ichki hujjatda xodim uchun qulayroq shartlarni belgilashi mumkin.

Chet ellik xodim va uning oila aʼzolariga maʼmuriyat taqdimnomasi bilan 3 yilgacha viza beriladi. Markaz organi yoki ishtirokchisi ishga olgan chet ellik mehnat faoliyati huquqiga doir tasdiqnomadan va kvotalardan ozod qilinadi. Ishga joylashtirish, roʻyxatga olish va hisob yuritish raqamli platforma orqali amalga oshiriladi. Chet ellik xodimning batafsil mezonlari va maqomini tugatish tartibini Markaz qarori belgilashi kerak.

Odatiy Mehnat kodeksi qoidalarini Markaz shartnomasiga avtomatik koʻchirmaslik kerak: qonun maxsus tartibga solishni bevosita belgilaydi. Ish beruvchi avval Markazning minimal kafolatlar haqidagi qarorini tekshirishi, keyin haq, ish vaqti, dam olish, shartnomani tugatish asoslari va qoʻllaniladigan huquqni alohida yozishi kerak.

Maʼlumotlar, bulut, intellektual mulk va sunʼiy intellekt

Ishtirokchi shaxsga doir maʼlumotlarni qayta ishlash va himoya qilish boʻyicha xalqaro standartlar hamda Markaz qarorlariga mos ichki hujjatlarni qabul qilishi kerak boʻladi. Qonunning oʻzi har qanday transchegaraviy uzatishga alohida va shartsiz ruxsat bermaydi. U maxsus himoya qoidalarini belgilaydi, ularning mazmunini Markaz aniqlashtirishi kerak.

Bulutda saqlash va qayta ishlash xavfsizlik, yaxlitlik, himoya, saqlanish va foydalanish imkoniyati taʼminlanganda ruxsat etiladi. Bulutli texnologiyalarda xalqaro standartlar va xavfsizlik talablariga rioya qilinadi. Markaz qarorlari chiqmaguncha biznes milliy maʼlumotlar talablari har bir operatsiya uchun avtomatik ravishda bekor qilingan deb hisoblay olmaydi.

Intellektual mulk huquqlari xalqaro normalar, Markaz qarorlari va Oʻzbekiston qonunchiligining tegishli qismi asosida himoya qilinadi. Markaz tijoratlashtirishning qoʻshimcha mexanizmlari va xizmat asarlariga oid qoidalarni belgilashi mumkin, biroq obyektlarni roʻyxatdan oʻtkazish milliy vakolatli organ zimmasida qoladi. Qonun huquqlar himoyasini kafolatlaydi, lekin alohida patent reyestrini yaratmaydi.

Sunʼiy intellektni ishlab chiqish, tadqiq qilish, sinash va joriy etish erkinligi nazarda tutilgan. Shaxslarning huquqlarini himoya qilish, jamoat xavfsizligiga tahdidlarning oldini olish va xalqaro majburiyatlarni bajarish uchun cheklovlar qoʻyilishi mumkin. Demak, sunʼiy intellekt bilan ishlash erkinligi xavfsizlik, shaxsga doir maʼlumotlar yoki zarar uchun javobgarlik talablarini bekor qilmaydi.

Moliyaviy va boshqa xizmatlarni kim koʻrsatadi

Ishtirokchilar uchun moliyaviy infratuzilmani akkreditatsiya qilingan hamkorlar va Toshkent xalqaro moliya markazi ishtirokchilari taʼminlashi mumkin. Roʻyxat bank xizmatlari, kreditlar va depozitlar, investitsiya va venchur moliyalashtirish, qimmatli qogʻozlar xizmatlari, sugʻurta va qayta sugʻurta, fintex va toʻlov xizmatlarini qamrab oladi. Chet el bankining filiali Markaz hududida faqat Markaziy bank bilan kelishilgan holda ochiladi.

Bu har qanday IT-kompaniya bank yoki toʻlov litsenziyasini avtomatik ravishda oladi degani emas. Moliyaviy xizmat koʻrsatuvchi qoʻllaniladigan rejim talab qiladigan maqom va ruxsatga ega boʻlishi kerak. Boshqa yordamchi xizmatlar — yuridik, auditorlik, buxgalteriya va konsalting xizmatlari — rezident soliq imtiyozlarisiz akkreditatsiya qilingan hamkorlar tomonidan koʻrsatiladi.

Nazorat va nizolar

Ishtirokchilar nazorati va maqomni yoʻqotish

Maʼmuriyat ishtirokchining mezonlarga muvofiqligini tekshiradi, Markaz qarorlariga rioya etilishini nazorat qiladi va qumdon loyihalarini baholaydi. Tekshiruvlar va nazorat tadbirlari xavflarni boshqarish prinsipiga asoslanishi hamda Markaz organlari ishtirokida oʻtkazilishi kerak. Bu himoya firibgarlik, korrupsiya, huquqbuzarlik yoki hayot va sogʻliqqa zarar yetkazish holatlarini qamrab olmaydi.

Qonun va Markaz qarorlarini buzish quyidagi choralarga olib kelishi mumkin:

• yozma ogohlantirish;
• harakat qilish yoki undan tiyilish haqida koʻrsatma;
• buzilish va oqibatlarini bartaraf etish, zararni qoplash yoki oldingi holatni tiklash;
• huquqbuzarlikdan olingan foydani qaytarish;
• moliyaviy sanksiya;
• ayrim faoliyat yoki operatsiyalarni vaqtincha cheklash;
• shoshilinch himoya choralari;
• imtiyozlardan foydalanish huquqini toʻxtatib turish yoki tugatish;
• ishtirokchi maqomini toʻxtatib turish yoki tugatish.

Qonunda choralarning toʻliq roʻyxati bor, ammo moliyaviy sanksiyalar miqdori hamda ishni koʻrib chiqish, shikoyat qilish va ijro etish tartibi Boshqaruv kengashi qarorlarida belgilanishi kerak. Shuning uchun hozir aniq summa yoʻqligi kelajakda javobgarlik boʻlmaydi degani emas.

Nizolar qayerda koʻrib chiqiladi

Maxsus rejim doirasidagi nizolarni Toshkent xalqaro tijorat sudi koʻrib chiqadi. Uning yurisdiksiyasiga Markaz subyektlari oʻrtasidagi fuqarolik, iqtisodiy, korporativ va mehnat nizolari; Markazdagi faoliyat va mol-mulk; ishtirokchilarning toʻlovga qobiliyatsizligi, qayta tashkil etilishi va restrukturizatsiyasi; taraflar kelishgan ishlar; xalqaro arbitraj masalalari; shuningdek roʻyxatdan oʻtkazish, litsenziyalash, nazorat va Markaz organlarining boshqa qarorlari ustidan shikoyatlar kiradi.

Sud maxsus huquqni rejimning maqsad va prinsiplarini hisobga olgan holda mustaqil qoʻllaydi va talqin qiladi. Uning qarorlari Toshkent xalqaro moliya markazi haqidagi Konstitutsiyaviy Qonun qoidalari asosida ijro etiladi. Sudga taalluqli nizolar roʻyxati odatiy shartnoma nizosidan kengroq, chunki maʼmuriyatning tartibga solish qarorlarini ham qamrab oladi.

Oʻzgarishlar va arizadan oldingi tekshiruv

2025–2026-yillarda nimalar oʻzgardi

• 2024-yil 1-fevraldagi PF-25-son Farmon IT-parkda Markazni tashkil etgan va 2024-yil 1-iyundan chet el kompaniyalari uchun besh yilgacha tajriba rejimini nazarda tutgan. Keyinchalik ushbu tajriba qoidalarining bir qismi kuchini yoʻqotgan.
• 2025-yil 26-noyabrdagi PF-233-son Farmon Enterprise Uzbekistan faoliyatini tashkil etgan, faoliyat turlari, maxsus hudud, alohida yurisdiksiya modeli va kelgusi ixtisoslashtirilgan sudni belgilagan, PF-25ning ayrim qoidalarini bekor qilgan.
• 2026-yil 19-avgustdagi O‘RQ-1169-son Konstitutsiyaviy Qonun rejimning toʻliq asosini yaratgan, ammo uni rasmiy eʼlondan olti oy oʻtgach kuchga kiritadi. 2026-yil 5-sentabr holatiga uning qoidalari hali kelgusi qoidalardir.
• Markaz organlari qonunda nazarda tutilgan qarorlarni qonun kuchga kirganidan keyin olti oy ichida qabul qilishi kerak. Ungacha Oʻzbekiston qonunchiligining zid boʻlmagan qismi qoʻllanishi mumkin.

Kompaniya ariza berishdan oldin nimani tekshirishi kerak

Kompaniyaga ariza berishdan oldin imtiyozlarning reklama roʻyxati emas, aynan uning biznes modeli uchun eʼlon qilingan qoidalar kerak. Konstitutsiyaviy Qonun kuchga kirgani, faoliyat Kengash qaroriga kiritilgani, tanlangan yuridik shaklga ruxsat borligi, hujjatlar va mezonlar mavjudligi, roʻyxatdan oʻtkazish yigʻimi va oylik ajratma maʼlumligi, Oʻzbekistondagi realizatsiya va import stavkalari belgilanganligi, zarur litsenziya aniqlanganligi, xodimlar va maʼlumotlar qoidalari eʼlon qilinganligini tekshirish lozim.

Daromad manba boʻyicha alohida hisobga olinishi sababli kompaniya Markaz ichidagi daromad, eksport va Oʻzbekiston manbalaridan daromadni ham ajratishi kerak. Jamoa uchun yuqori malakali chet ellik mezonlari, viza tartibi va mehnat shartnomasi tekshiriladi. Tartibga solinadigan mahsulot boʻyicha odatiy ruxsat, Markaz litsenziyasi yoki qumdonda ishtirok etish zarurligi aniqlanadi. Markazga kirish haqidagi qaror faqat ariza sanasida kuchda boʻlgan, eʼlon qilingan hujjatlar asosida qabul qilinishi kerak.

Koʻp beriladigan savollar

Enterprise Uzbekistan hozir ishlayaptimi?

Markaz tashkil etilgan va PF-233-son Farmondagi tashkiliy qoidalar amal qiladi. Biroq kelgusi soliq, bojxona, mehnat va qarorlar tizimiga asos boʻladigan batafsil Konstitutsiyaviy Qonun rasmiy eʼlondan olti oy oʻtgach kuchga kiradi. 2026-yil 5-sentabrda bu muddat hali tugamagan edi. Amaliy ariza uchun Markaz roʻyxatdan oʻtkazish qoidalari va kerakli faoliyat boʻyicha qarorni eʼlon qilganini ham tekshirish zarur.

IT-park rezidenti Markaz rejimidan ham foydalana oladimi?

Konstitutsiyaviy Qonun soliq bobining IT-park rezidentlariga va boshqa maxsus rejim imtiyozlaridan foydalangan soliq toʻlovchilarga tatbiq etilmasligini bevosita belgilaydi. Demak, soliq afzalliklarini avtomatik qoʻshish nazarda tutilmagan. Maqomni almashtirish, rejimlarni ketma-ket qoʻllash yoki alohida yuridik shaxs orqali ishtirok etish imkoniyati Markaz qarorlari va amaldagi rejimdan chiqish qoidalari asosida baholanadi.

Enterprise Uzbekistan rezidenti qancha ajratma toʻlaydi?

Farmonda rezidentlarning oylik ajratmalari maʼmuriyatni moliyalashtirish manbasi sifatida koʻrsatilgan, Konstitutsiyaviy Qonun esa roʻyxatdan oʻtkazish va boshqa xizmatlarni haq evaziga koʻrsatishga ruxsat beradi. Hech bir hujjatda foiz yoki qatʼiy summa belgilanmagan. Miqdor, hisoblash bazasi, toʻlov sanasi va kechiktirish oqibatlari Markazning eʼlon qilingan qarorida boʻlishi kerak. Ungacha xarajatni IT-park bilan bitta raqam asosida taqqoslab boʻlmaydi.

Chet ellik mutaxassisga viza va ishlash ruxsati kerakmi?

Konstitutsiyaviy Qonun kuchga kirgach, Markaz organi yoki ishtirokchisining chet ellik xodimi mehnat faoliyati huquqiga doir tasdiqnoma va kvotalardan ozod qilinadi. Xodim va uning oila aʼzolariga maʼmuriyat taqdimnomasi asosida uch yilgacha viza berilishi va u Oʻzbekistondan chiqmasdan uzaytirilishi mumkin. Roʻyxatdan oʻtkazish va hisob raqamli platformada yuritiladi, batafsil mezonlarni Markaz qarori belgilaydi.

Angliya huquqi ishtirokchining har bir shartnomasiga qoʻllanadimi?

Avtomatik ravishda emas. Angliya va Uels umumiy huquqi hamda adolat prinsiplari maxsus huquq iyerarxiyasiga faqat zarur hollarda va Konstitutsiya, Konstitutsiyaviy Qonun hamda Markaz qarorlariga zid boʻlmaganda kiradi. Yozma bitimlar odatda ingliz tilida tuziladi, lekin hujjat tili va qoʻllaniladigan huquq boshqa-boshqa masalalardir. Muayyan shartnoma uchun Markaz qoidalari va taraflarning ruxsat etilgan huquq tanlovi tekshiriladi.