Xodimning moddiy javobgarligi

Xodim ish beruvchiga faqat toʻgʻridan-toʻgʻri yetkazilgan haqiqiy zararning oʻrnini qoplaydi. Odatda summa xodimning oʻrtacha oylik ish haqi bilan cheklanadi, zararni toʻliq qoplash esa faqat qonunda belgilangan asoslar boʻyicha mumkin. Undirishdan oldin ish beruvchi xizmat tekshiruvini oʻtkazishi, zarar miqdorini aniqlashi va xodimdan yozma tushuntirish talab qilishi shart.

Qisqacha:

• ish beruvchining boy berilgan foydasi xodimdan undirilmaydi;
• toʻliq javobgarlik uchun asos boʻlmasa, umumiy chegara — oʻrtacha oylik ish haqi (Mehnat kodeksining 340-moddasi);
• xizmat tekshiruvi 15 ish kunidan (308-modda) oshmasligi kerak, obyektiv sabablar boʻlsa, u yana koʻpi bilan 15 ish kuniga uzaytirilishi mumkin;
• boshqa ushlab qolishlarni ham hisobga olganda, ish beruvchi har bir toʻlovda ish haqining 50 foizidan ortigʻini (270-modda) ushlab qola olmaydi;
• pul toʻlashdan oldin xodim buyruq, xizmat tekshiruvi dalolatnomasi va zarar hisob-kitobini soʻrashi, ayb, sababiy bogʻlanish hamda toʻliq summa uchun qonuniy asos isbotlanganini tekshirishi kerak.

Yangilangan: 2026-yil 04-sentyabr

Xodimning moddiy javobgarligi qachon yuzaga keladi

Moddiy javobgarlik — mehnat shartnomasining bir tarafi boshqa tarafga yetkazgan zararning oʻrnini qoplash majburiyati (316-modda). Javobgarlik zarar, xodimning aybli gʻayriqonuniy harakati yoki harakatsizligi va ular oʻrtasidagi sababiy bogʻlanish bir vaqtda mavjud boʻlsa yuzaga keladi. Zarar koʻrgan taraf uning miqdorini isbotlashi (318-modda) kerak.

Xodim ish beruvchining va boshqa xodimlarning mol-mulkiga ehtiyotkorona munosabatda boʻlishi, mol-mulkka tahdid haqida xabar berishi va zararni qonunda belgilangan doirada qoplashi shart. Xodimning bu majburiyatlari (22-modda) ish beruvchiga summani oʻzboshimchalik bilan belgilash huquqini bermaydi: javobgarlik shartlari isbotlanishi va qonuniy tartib bajarilishi lozim.

Faqat toʻgʻridan-toʻgʻri yetkazilgan haqiqiy zarar (337-modda) qoplanadi. Bunga ish beruvchining mol-mulki amalda kamayishi yoki yomonlashishi, but saqlanishi uchun ish beruvchi javobgar boʻlgan uchinchi shaxs mol-mulkiga zarar yetishi, shuningdek mol-mulkni sotib olish yoki tiklash yoxud uchinchi shaxslarga toʻlov qilish uchun zarur ortiqcha xarajatlar kiradi. Ish beruvchi olishi mumkin boʻlgan, lekin olmagan daromad — boy berilgan foyda — xodimdan undirilmaydi.

Zarar quyidagi besh holatdan biri (338-modda) oqibatida yuzaga kelgan boʻlsa, moddiy javobgarlik istisno etiladi:

• yengib boʻlmaydigan kuch;
• oqlangan xoʻjalik tavakkalchiligi;
• oxirgi zarurat;
• zaruriy mudofaa;
• ish beruvchi ishonib topshirilgan mol-mulkni but saqlash uchun lozim sharoit yaratmaganligi.

Harakatlar amaldagi kasbiy bilim va tajribaga mos boʻlsa, maqsadga boshqa yoʻl bilan erishib boʻlmasa, xodim vazifalarini lozim darajada bajargan, ehtiyotkorlik qilgan va zarar oldini olish choralarini koʻrgan boʻlsa, xoʻjalik tavakkalchiligi oqlangan hisoblanadi. Inson hayoti va sogʻligʻi bunday tavakkalchilik obyekti boʻlishi mumkin emas.

Ish beruvchi qancha undirishi mumkin

Umumiy qoidaga koʻra, javobgarlik xodimning oʻrtacha oylik ish haqi bilan cheklanadi. Mehnat kodeksi yoki boshqa qonun muayyan vaziyat uchun toʻliq javobgarlikni belgilamagan boʻlsa, zararning shu chegaradan ortiq qismi undirilmaydi.

Oʻrtacha ish haqi hisob-kitob oyidan oldingi 12 oy (257-modda) uchun hisoblangan, mehnatga haq toʻlash tarzidagi soliqqa tortiladigan daromadlardan aniqlanadi. Hisob-kitob davri toʻliq ishlangan boʻlsa, oʻrtacha oylik ish haqi shu daromadlar summasining oʻn ikkidan biriga teng. Xodim kamroq vaqt ishlagan boʻlsa, amalda ishlangan vaqt olinadi; Kodeksda koʻrsatilgan kunlar va toʻlovlar davrdan chiqariladi.

Misol. Xodimga 12 oylik hisob-kitob davrida hisobga olinadigan 72 000 000 soʻm mehnat haqi hisoblandi. Oʻrtacha oylik ish haqi 72 000 000 / 12 = 6 000 000 soʻm. Isbotlangan zarar 9 000 000 soʻm boʻlsa-yu, toʻliq javobgarlik uchun asos boʻlmasa, undirish chegarasi 6 000 000 soʻmni tashkil etadi.

Ish beruvchi vaziyatni hisobga olib, undirishdan toʻliq yoki qisman voz kechishi (339-modda) mumkin. Qonunchilik yoki taʼsis hujjatlarida nazarda tutilgan hollarda tashkilot mulkdori bu huquqni cheklashi mumkin.

Bu yerda aynan moddiy zarar uchun javobgarlik chegarasi hisoblandi. Ish haqi qanday shakllanishi, hisob-kitobga qaysi toʻlovlar kirishi va yana qanday ushlab qolishlar boʻlishi ish haqi haqidagi maqolada tushuntirilgan. U faqat zarar summasini emas, hisoblashga asos boʻlgan ish haqi maʼlumotlarini tekshirishda kerak boʻladi.

Xodim qachon zararni toʻliq qoplaydi

Toʻliq moddiy javobgarlik toʻgʻridan-toʻgʻri yetkazilgan haqiqiy zararning hammasini qoplashni anglatadi. Mehnat shartnomasiga “toʻliq javobgarlik” deb yozishning oʻzi yetarli emas: sakkizta asosdan biri (342-modda) boʻlishi kerak:

1. toʻliq moddiy javobgarlik toʻgʻrisidagi shartnoma asosida ishonib topshirilgan qimmatliklarning kamomadi;
2. bir martalik hujjat, masalan, ishonchnoma yoki qabul qilish-topshirish dalolatnomasi boʻyicha olingan boyliklar but saqlanmaganligi;
3. qasddan zarar yetkazilganligi;
4. alkogolli ichimlik, giyohvandlik yoki toksik modda taʼsiridan mastlik holatida zarar yetkazilganligi;
5. xodimning sud tomonidan aniqlangan jinoiy harakatlari;
6. vakolatli davlat organi yoki sud aniqlagan maʼmuriy huquqbuzarlik;
7. davlat sirlari yoki qonun bilan qoʻriqlanadigan boshqa sir, jumladan tijorat yoki xizmat siri oshkor qilinganligi;
8. xodim mehnat majburiyatlarini bajarmagan paytda zarar yetkazilganligi.

Mehnat kodeksi yoki boshqa qonunlarda yana boshqa asoslar belgilanishi mumkin. Shuning uchun ish beruvchi aniq huquqiy asosni koʻrsatishi lozim; lavozim nomi, ichki nizom yoki mehnat shartnomasidagi umumiy bandning oʻzi yetarli emas.

Ayrim xodimlar uchun maxsus qoidalar amal qiladi:

Voyaga yetmaganlar boʻyicha holatlarning cheklangan roʻyxati 341-moddada toʻgʻridan-toʻgʻri belgilangan. Tashkilot rahbaridan zarar undirish talab qilinsa, qarorni mulkdor yoki u vakolat bergan organ qabul qiladi. Rahbar ixtiyoriy toʻlovdan bosh tortsa, nizo sudga beriladi (349-modda).

Toʻliq moddiy javobgarlik shartnomasi kim bilan tuziladi

Bunday shartnoma har qanday xodim bilan tuzilmaydi. U pul yoki tovar qimmatliklari bilan bevosita muomala qiladigan, 18 yoshga toʻlgan shaxsga nisbatan qoʻllanadi. Xizmat vazifasiga bunday muomala kirmaydigan xodim bilan tuzilgan shartnoma haqiqiy emas (343-modda).

Qimmatliklar aniq xodimga topshirilsa, yakka tartibdagi shartnoma tuziladi. Xodimlar qimmatliklarni birgalikda saqlasa, ularga ishlov bersa, sotsa, tashisa yoki ishlatsa va har birining javobgarligini chegaralab boʻlmasa, oldindan belgilangan brigadaning barcha aʼzolari bilan jamoaviy shartnoma tuziladi. Javobgarlikdan ozod boʻlish uchun xodim yoki brigadaning alohida aʼzosi oʻz aybi yoʻqligini isbotlaydi.

Xodimlar toifalari jamoa shartnomasida, u boʻlmasa, kasaba uyushmasi qoʻmitasi bilan kelishilgan holda ish beruvchi tomonidan belgilanadi. Jamoaviy javobgarlik joriy etiladigan boʻlinmalar ham shu tartibda aniqlanadi. Zarar ixtiyoriy qoplansa, har bir aʼzoning ulushini barcha brigada aʼzolari va ish beruvchi kelishadi; sud tartibida undirilsa, ulushni sud belgilaydi.

Rasmiy tavsiyalarga koʻra, shartnomada majburiy maʼlumotlar boʻlishi kerak:

• tashkilot nomi, taraflar haqidagi maʼlumotlar va xodim lavozimi;
• topshiriladigan pul yoki tovar qimmatliklarining nomi, soni va holati;
• taraflarning huquqlari, majburiyatlari va javobgarligi;
• javobgarlikni istisno qiladigan holatlar va toʻliq javobgarlik hollari;
• zarar miqdori va uni aniqlash tartibi;
• taraflarning rekvizitlari.

Shartnoma yozma shaklda kamida ikki nusxada tuziladi va taraflar tomonidan imzolanadi. Bir nusxa xodimga yoki brigadaning har bir aʼzosiga imzo qoʻydirib beriladi, ikkinchisi ish beruvchida saqlanadi. Tavsiyalar va namunaviy shakl 2023-yil 12-iyundagi 3443-sonli buyruq bilan roʻyxatdan oʻtkazilgan.

Yozma shartnoma boʻlmasa yoki u voyaga yetmagan shaxs, tasdiqlangan toifaga kirmaydigan xodim yoxud pul yoki tovar qimmatliklari bilan muomala qilmaydigan shaxs bilan tuzilgan boʻlsa, cheklangan javobgarlik amal qiladi. Toʻliq summa faqat 342-moddaning 2–8-bandlaridagi boshqa mustaqil asos boʻyicha undirilishi mumkin. Kasanachi uchun maxsus shakl topshirilgan mol-mulkni uning ishtirokida har yili inventarizatsiya qilishni ham nazarda tutadi.

Ish beruvchi zararni qanday isbotlaydi

Zararni qoplash haqida qaror qabul qilishdan oldin ish beruvchi xizmat tekshiruvini oʻtkazishi, sabablar va zarar miqdorini aniqlashi hamda xodimdan yozma tushuntirish talab qilishi (344-modda) shart. Xodim tushuntirishdan bosh tortsa, tekshiruv toʻxtamaydi, lekin bosh tortish hozir boʻlgan guvohlar koʻrsatilgan dalolatnoma bilan rasmiylashtiriladi.

Xizmat tekshiruvi qoidabuzarlik fakti, ayb, sabab va sharoitlarni, shuningdek ehtimoliy zararning xususiyati va miqdorini aniqlaydi. Ish beruvchi uni alohida buyruq (303-modda) bilan boshlaydi va xodimni buyruq hamda komissiya tarkibi bilan imzo qoʻydirib tanishtiradi. Xizmat tekshiruvi tushunchasining (302-modda) oʻzi isbot oʻrnini bosmaydi: komissiya hujjatlarni yigʻishi va faktlarga asoslangan xulosa berishi kerak.

Komissiya tushuntirishlar soʻrashi, hujjatlarni oʻrganishi va ish beruvchining roziligi bilan xizmat xonalari, ish joyi, omborlar hamda axborot tashuvchilarini koʻzdan kechirishi mumkin. Shuningdek, u inventarizatsiya yoki audit (305-modda) oʻtkazishni soʻrashi mumkin. Xodim tekshiruv sababi haqida bilish, tushuntirish berish, hujjat va guvohlar taqdim etish, materiallar va dalolatnoma bilan tanishish, nusxa olish hamda komissiya qarorlari ustidan shikoyat qilish (306-modda) huquqiga ega.

Xodimning ish joyida boʻlishi tekshiruvga xalaqit berishi mumkin boʻlsa, ish beruvchi uni tekshiruv davomida buyruq bilan ishdan chetlashtirishi mumkin. Shu vaqt uchun oʻrtacha ish haqi saqlanadi (309-modda). Xodim yozma talab qilsa, chetlashtirish haqidagi buyruqning tasdiqlangan nusxasi murojaatdan keyin uch kundan kechiktirmay beriladi.

Zarar miqdori qanday hisoblanadi

Ish beruvchi zarar miqdorini haqiqiy yoʻqotishlar va buxgalteriya hisobi maʼlumotlari asosida belgilaydi. Asosiy vositalar uchun eskirish chegirilgan balans qiymati olinadi. Asosiy vosita oʻgʻirlangan, kamomad boʻlgan, qasddan yoʻq qilingan yoki qasddan buzilgan boʻlsa, zarar aniqlangan kundagi mahalliy bozor narxi; boshqa hollarda zarar yetkazilgan kundagi bozor narxi qoʻllanadi. Bu baholash qoidalari (345-modda) buxgalteriya hujjatlari, inventarizatsiya yoki baholash materiallari bilan tasdiqlanishi kerak.

Misol. Uskunaning dastlabki balans qiymati 20 000 000 soʻm, jamgʻarilgan eskirish 12 000 000 soʻm. Qasddan boʻlmagan shikastlanishda buxgalteriya maʼlumotlari boʻyicha haqiqiy yoʻqotishning boshlangʻich miqdori 20 000 000 − 12 000 000 = 8 000 000 soʻm boʻladi va tiklash uchun hujjatlar bilan tasdiqlangan xarajatlarga qarab tuzatiladi. Faqat cheklangan javobgarlik isbotlangan, xodimning oʻrtacha oylik ish haqi esa 6 000 000 soʻm boʻlsa, buyruq bilan 6 000 000 soʻmdan ortiq undirish mumkin emas.

Mol-mulkning ayrim turlari uchun qonun alohida, shu jumladan bir necha karra hisoblash tartibini belgilashi mumkin. Ish beruvchi huquqiy asos va tanlangan baholash usulini tasdiqlovchi hujjatlarsiz haqiqiy yoʻqotishni yangi mol-mulkning sotuv narxi bilan almashtira olmaydi.

Xodim zararni qanday ixtiyoriy qoplaydi

Xodim zararning oʻrnini ixtiyoriy ravishda toʻliq yoki qisman qoplashi mumkin. Taraflar boʻlib-boʻlib toʻlash haqida kelishishi mumkin; bunda xodim aniq toʻlov muddatlari koʻrsatilgan yozma majburiyat (346-modda) beradi. Ish beruvchining roziligi bilan pul oʻrniga bahosi teng boʻlgan mol-mulk berish yoki shikastlangan mol-mulkni tuzatish mumkin.

Majburiyat notarial tasdiqlangan boʻlsa va mehnat munosabatlari tugagach xodim toʻlovdan bosh tortsa, qoplanmagan qarz notariusning ijro xati asosida undiriladi. Mehnat shartnomasining bekor qilinishi oldin yetkazilgan zarar boʻyicha javobgarlikni oʻz-oʻzidan tugatmaydi (316-modda).

Ish beruvchining oʻqitish xarajatlarini qoplash alohida asosdir. Xodim kelishilgan muddat tugamasidan uzrli sababsiz ishdan ketsa, mehnat shartnomasi yoki oʻqitish kelishuvida boshqacha qoida boʻlmasa, xarajatlarni ishlanmagan vaqtga mutanosib (348-modda) ravishda qoplaydi. Bu summani avtomatik ravishda qimmatlik kamomadi yoki mol-mulk shikastlanishiga tenglashtirish mumkin emas.

Zarar ish haqidan qanday ushlab qolinadi

Ish beruvchi oʻrtacha oylik ish haqidan oshmaydigan summani zarar aniqlangan kundan eʼtiboran bir oy ichida (347-modda) chiqarilgan buyruq bilan undirishi mumkin. Summa oʻrtacha ish haqidan ortiq boʻlsa yoki bir oylik muddat oʻtgan boʻlsa, undirish sud tartibida amalga oshiriladi.

Umumiy qoidaga koʻra, ushlab qolish uchun xodimning yozma roziligi kerak. Rozilik boʻlmasa, zarar summasi oʻrtacha oylik ish haqidan oshmagandagina ushlab qolish mumkin. Zararga oid bu istisno (269-modda) xizmat tekshiruvini oʻtkazish, summani hisoblash va buyruqni oʻz vaqtida chiqarish majburiyatini bekor qilmaydi. Soliq kodeksiga koʻra soliqqa tortilmaydigan toʻlovlardan ushlab qolish amalga oshirilmaydi.

Har bir toʻlovda barcha ushlab qolishlarning umumiy summasi odatda haqiqatda hisoblangan ish haqining 50 foizidan oshmasligi kerak. Ijro hujjati boʻyicha summa soliqlar ushlab qolingandan keyin (Sud hujjatlarini ijro etish toʻgʻrisidagi qonunning 65-moddasi) hisoblanadi va xodimga odatda ish haqining yarmi (shu Qonunning 66-moddasi) qoldiriladi. 70 foizgacha boʻlgan istisno aliment va axloq tuzatish ishlariga tegishli, ish beruvchiga odatdagi zarar qoplashga emas.

Misol. Xodimga bir oy uchun 6 000 000 soʻm hisoblandi, boshqa ushlab qolishlar yoʻq. Ish beruvchining buyrugʻi boʻyicha shu toʻlovdan barcha ushlab qolishlar chegarasi 6 000 000 × 50% = 3 000 000 soʻm. Qarz 5 000 000 soʻm boʻlsa, uni bir yoʻla ushlab qolish mumkin emas: qoldiq umumiy chegaraga rioya qilingan holda keyingi toʻlovlarga oʻtkaziladi. Ijro hujjati boʻlsa, hisob soliqlardan keyingi summadan yuritiladi.

Undirishga qanday eʼtiroz bildiriladi va muddat qancha

Ish beruvchi zararning oʻrnini qoplash haqidagi daʼvo bilan zarar aniqlangan kundan eʼtiboran bir yil (560-modda) ichida sudga murojaat qilishi mumkin. Mediatsiya davrida bu muddatning oʻtishi toʻxtatib turiladi. Xodim yakka tartibdagi mehnat nizosi doirasida undirish asosi, summasi, xizmat tekshiruvi tartibi, buyruq yoki ushlab qolishga eʼtiroz bildirishi mumkin.

Yakka tartibdagi mehnat munosabatlaridan kelib chiqadigan talab bilan sudga murojaat qilgan xodim sud xarajatlaridan ozod etiladi (562-modda). “Davlat boji toʻgʻrisida”gi qonun ham mehnat munosabatlaridan kelib chiqadigan daʼvolar boʻyicha daʼvogarlarni (OʻRQ-600-sonli Qonunning 8-moddasi) davlat bojidan ozod qiladi.

Sud aybning darajasi va shakli, ish holatlari hamda xodimning moddiy ahvolini hisobga olib summani kamaytirishi, shuningdek zararni kamaytirish haqidagi kelishuv bitimini tasdiqlashi mumkin. Zarar gʻarazli jinoyat oqibatida yetkazilgan boʻlsa, summani kamaytirishga yoʻl qoʻyilmaydi (350-modda).

Moddiy undirish isbotlangan zararni qoplaydi va intizomiy tartib-taomil oʻrnini bosmaydi. Hayfsan, intizomiy jarima yoki ishdan boʻshatishning asoslari, turlari va muddatlari alohida mehnat intizomi qoidalari bilan tartibga solinadi. Ish beruvchi pul talab qilish bilan birga intizomiy jazo qoʻllagan boʻlsa, ikkala tartibning hujjatlari alohida tekshiriladi.

Xodim pul toʻlashdan oldin nimani tekshirishi kerak

Xodim ixtiyoriy toʻlov qilish, boʻlib-boʻlib toʻlash majburiyatini imzolash yoki ushlab qolishga rozilik berishdan oldin ish beruvchining talabini hujjatlar bilan solishtirishi kerak:

1. boy berilgan foyda emas, aniq zarar koʻrsatilganmi;
2. gʻayriqonuniylik, ayb va sababiy bogʻlanish isbotlanganmi;
3. xizmat tekshiruvi haqidagi buyruq, komissiya tarkibi, xodimning yozma tushuntirishi va yakuniy dalolatnoma bormi;
4. summa buxgalteriya hujjatlari, eskirish, tegishli kundagi bozor bahosi va inventarizatsiya materiallari bilan tasdiqlanganmi;
5. oʻrtacha oylik ish haqi chegarasi amal qiladimi yoki toʻliq javobgarlikning qonuniy asosi koʻrsatilganmi;
6. toʻliq javobgarlik shartnomasi xodimning yoshi, vazifalari va tasdiqlangan toifasiga mosmi;
7. buyruq uchun bir oylik muddat, ushlab qolish chegarasi va sud daʼvosi uchun bir yillik muddatga rioya qilinganmi;
8. javobgarlikni istisno qiladigan holatlar va ish beruvchining undirishdan toʻliq yoki qisman voz kechish huquqi hisobga olinganmi.

Buyruqlar, xizmat tekshiruvi dalolatnomasi, hisob-kitob, inventarizatsiya va baholash hujjatlarining nusxalari talab ish haqidan ushlab qolish yoki sud nizosiga aylanishidan oldin uni tekshirish imkonini beradi.

Koʻp beriladigan savollar

Xodimdan boy berilgan foydani undirish mumkinmi?

Yoʻq. Xodim toʻgʻridan-toʻgʻri yetkazilgan haqiqiy zararni: mol-mulkning amalda kamayishi yoki yomonlashishini va ish beruvchining zarur ortiqcha xarajatlarini qoplaydi. Ish beruvchi olishni kutgan, ammo olmagan daromad xodimdan undirilmaydi. Tashkilot rahbari, uning oʻrinbosarlari, bosh buxgalter va alohida tuzilma rahbari uchun mulkdorning talabi boʻyicha zararlarni qoplashga oid maxsus qoida mavjud.

Ishdan boʻshatilgandan keyin moddiy javobgarlik saqlanadimi?

Ha, zarar mehnat shartnomasi bekor qilinishidan oldin yetkazilgan boʻlsa, javobgarlik saqlanadi. Ishdan boʻshatish oldin yuzaga kelgan moddiy javobgarlikdan ozod qilmaydi. Ish beruvchi zarar aniqlangan kundan boshlab bir yil ichida sudga murojaat qilishi mumkin. Xodim notarial tasdiqlangan boʻlib-boʻlib toʻlash majburiyatini bergan va ishdan boʻshagach toʻlovdan bosh tortgan boʻlsa, qoldiq notariusning ijro xati bilan undirilishi mumkin.

Toʻliq javobgarlik shartnomasini har qanday xodim bilan tuzish mumkinmi?

Yoʻq. Xodim 18 yoshga toʻlgan, pul yoki tovar qimmatliklari bilan bevosita muomala qiladigan va jamoa shartnomasida yoxud kasaba uyushmasi qoʻmitasi bilan kelishilgan holda ish beruvchi belgilagan toifaga kiradigan boʻlishi kerak. Xizmat vazifalariga bunday qimmatliklar bilan muomala qilish kirmaydigan shaxs bilan tuzilgan shartnoma haqiqiy emas. Boshqa mustaqil toʻliq javobgarlik asosi boʻlmasa, umumiy chegara qoʻllanadi.

Xodim tushuntirish berishdan bosh tortsa nima boʻladi?

Bosh tortish tekshiruvni toʻxtatmaydi va undirishni istisno qilmaydi. Ish beruvchi bosh tortishni hozir boʻlgan guvohlarni koʻrsatib dalolatnoma bilan rasmiylashtirishi kerak. Xodim materiallar bilan tanishish, hujjat va guvohlarni taqdim etish, komissiya aʼzolarini rad etishni soʻrash, iltimosnoma berish, yakuniy dalolatnomani olish hamda komissiya qarorlari yoki harakatlari ustidan shikoyat qilish huquqini saqlab qoladi.

Moddiy javobgarlik intizomiy javobgarlikdan nimasi bilan farq qiladi?

Moddiy javobgarlik isbotlangan toʻgʻridan-toʻgʻri zararni qoplashga qaratilgan. Intizomiy javobgarlik mehnat majburiyatlarini aybli ravishda gʻayriqonuniy bajarmaslik yoki lozim darajada bajarmaslik uchun yuzaga keladi va qonunda belgilangan jazo bilan ifodalanadi. Bir voqea ikkala tartib uchun ham ahamiyatli boʻlishi mumkin, lekin ish beruvchi zararni tekshirish va hisoblash, buyruq chiqarish hamda ushlab qolish qoidalariga alohida rioya qilishi kerak.